|
03-15-2007
| #1 |
| |  Vaaz ve Sohbet Konuları: Adalet  ADALET A- Adaletin manası B- Kavram olarak adalet C- Kur’ân’da Adalet D- Sünnette adalet E- İslam tarihinde adalet olgusu F- Sosyal hayatta adaletin önemi ve çeşitleri 1- Kurumsal adalet (Devlet ve organlarında adalet) 2- Ferdi adalet; a- kendisine karşı, b- aile ve çocuklarına karşı, c-çevresinde var olan insan, hayvan ve doğaya karşı adalet II- Konunun açılışı ve işlenişi Adaletin mana ve kavramı aktarılarak konuya giriş yapılır  Sonrada Kur’ân ve sünnette adaletin açılımı misallerle izah edilir Sosyal hayatta adalet ve önemi, adaletin gösterilmesi gerekli olan alanlar maddeler halinde kısaca arz edilir Adaletin hayatın bütün alanlarında lazım olduğunu gösteren birkaç hadisle konu özetlenerek sunuma son verilirIII- Konunun özet sunumu Adalet:Düzenli ve dengeli davranma, her şeyin ve herkesin hakkını verme, haksızlıklardan uzaklaşarak orta yolu tutma, bir şeyi yerli yerine koyma, insaf ve eşitlik anlamlarındadır [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Geniş kapsamlı bir kavram olan adâletin zıttı zulüm, hıyanet ve insafsızlıktırAdalet, sadece devlete ve yöneticilere has bir olgu değildir Adalet, hukuki, içtimai ve ahlakı alanların hepsini kapsar Bu bağlamda adalet “kişinin kendine, ailesine ve çevresinde yer alan insan, doğa ve hayvanlara karşı görevlerini ve haklarını yerine getirmesidir Peygamberimiz (sa)’in hadislerinde “Hükmünde, ailesine karşı ve velayeti altında olanlar hakkında adil davrananlar, kıyamet gününde nurdan minberler üzerindedirler”[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] geçen adalet, bu geniş boyutuyla ele alınan adalettir Çünkü adalet, kişinin görevlerini yerine getirmesi ve haklarını almasıdır Bu itibarla kişi hem kendine karşı hem de aile efradına karşı, ayrıca yöneticiler emri altında olan memur, işçi ve halklara karşı görevlerini adil ve dengeli bir şekilde yerine getirmek zorundadırlar Aksi takdirde kendisine emanet edilen “nefsi, ailesi ve emri altında bulunanlara” zulmetmiş olurlar İslam Dini’nde adalet: İslam dininin her alandaki temel kaynaklarından olan, Kur'an-ı Kerim ve hadis-i şeriflerde bu konuda bir çok emir ve tavsiyeler bulunmaktadır Allâh Teâlâ şöyle buyurmaktadır: "De ki, Rabbin adaleti emretti" (7/29), "Muhakkak ki Allah, adaleti, iyiliği, akrabaya yardım etmeyi emreder" (16/90), "Allah size, mutlaka emanetleri (görev ve vazifeleri) ehli olanlara vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder" (4/58), "Ey iman edenler! Adaleti titizlikle ayakta tutan kendiniz, ana - babanız ve akrabanız aleyhinde olsa da Allah için şahitlik eden kimseler olun" (Nisa, 4/135)Bunlar ve bunlara benzer daha birçok ayet-i kerimede adalet kavramının sadece müslüman olanlara değil, kültür, bilgi, mevki, cinsiyet, ırk, dil ve din farkı gözetmeden bütün insanlara, sadece insan oldukları için, aynı değer ve ölçüde uygulanması emredilmiştir Allâh Teâlâ şöyle buyurmuştur:”Ey iman edenler! Adaleti titizlikle ayakta tutan, kendiniz, ana-babanız ve akrabanız aleyhinde de olsa, Allah için şahitlik eden kimseler olun (Haklarında şahitlik ettikleriniz) zengin olsunlar, fakir olsunlar Allah onlara (sizden) daha yakındır Hislerinize uyup adaletten sapmayın, (şahitliği) eğer, büker (doğru şahitlik etmez), yahut sâhidlik etmekten kaçınırsanız (biliniz ki) Allah yaptıklarınızdan haberdardır”Nisa, 4/135İslam tarihinin her safhası ve dönemi, Resûlüllah'ın, sahabelerinin ve onlar gibi dini doğru anlamış ve hayatına tatbik etmiş kişi ve toplumların bu tarz düşünce ve uygulamalarının örnekleri ile doludur Öyle ki, Adalet kavramı, islam toplumuna, "Adalet Mülkün (Devlet'in) Temelidir " özdeyişi ile mal olmuştur Resûlüllah'ın ikinci halifesi olan Hz Ömer, bu anlamda adalet ile sembolleşmiş bir şahsiyet olmuştur İslâm bu anlamda her ferdin ve her toplumun karşılıklı olarak işlerinde değişmez bir ölçü şeklinde yerini almış, istek ve heveslere yer vermemiş, sevgi ve nefretlere uymamış, akrabalık ve yakınlık gözetilmemiş, zengin-fakir, kuvvetli ve zayıf ayırımı yapılmamıştırBir gün Kureyş kabilesinden asil bir kadın hırsızlık yapmıştı 0 kadını cezalandırmaması için Ashabdan Üsameyi Peygamberimize gönderdiler Bu duruma kızan ve üzülen Hz Peygamber (sav) şöyle buyurdular: “Nasıl oluyor da bazı kimseler, Allah’ın kanunu karşısında aracı olmaya kalkışıyorlar Sizden öncekilerin mahvolmasının sebebi şudur: İçlerinden asil, ileri gelen birisi hırsızlık yapınca, onu serbest bırakıyor, zayıf ve fakir bir kimse hırsızlık yapınca, onu cezalandırıyorlardı Allah’a yemin ederim ki Muhammed’in kızı Fatıma hırsızlık yapsaydı, onun da cezasını verirdim”[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Görüldüğü üzere, Hz Peygamber, adalet konusunda aracı olmak isteyenleri çok yakını da olsa sert bir şekilde reddetmiş, suçluya layık olduğu cezasını vermekte en ufak bir tereddüt göstermemiştir Zira adalet dünyadan kalkarsa, insan hayatına değer verecek bir şey kalmaz Ayrıca ülkeler kılıçla alınır ama adaletle korunur "Allah insanlar arasında hüküm verdiğiniz zaman, adaletle hükmetmenizi emreder" (en-Nisâ, 4/58) İlâhî emrinin hikmeti gayet açıktırAdaletin İslâm toplumunda, yönetimde, muhakemelerde ve insanlar arası ilişkilerde tam anlamıyla uygulanması zorunludur Çünkü adalet mülk'ün temelidir Adaletin olmadığı cemiyetlere zulüm, anarşi ve terör hâkim olur Toplumsal isyanlar çıkar, mahkemelere, devlete hatta fertlerin birbirlerine olan güveni kaybolur Kendilerini koruma ve haklarını elde etme peşine düşeceklerdir Kan davaları ve ihkakı hak peşinde koşan bu cemiyetlerde yıkılıp tarihe karışacaktır Bu hususta peygamberimiz bizleri uyarmıştır “Bir kavmin (devlet, mahkeme, aile ve fertleri arasında) hak ve adaletten uzak hükümler verilirse, o kavimde mutlaka kan dökümü yaygınlaşır”[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]Hz Peygamber (sa)’in adalet ve adaletle hükmedenler hakkında birçok hadîs buyurmuşlardır: "Adil devlet başkanı ve idareciler mahşer yerinde Allah'ın yüce lûtfuna ve himâyesine mazhar olacakların öncüleridir" [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]Hz Ömer, hilâfeti döneminde ashaptan Übey b Ka'b ile aralarında bir konuda anlaşmazlık meydana gelmiş ve bu anlaşmazlığı çözmek üzere o dönemin Medine kadısı olan Zeyd b Sâbit'e gitmişlerdi Kadı olan Zeyd hemen devlet başkanı olan Hz Ömer'e karşı saygılı davranıp ona oturması için yere bir minder sermişti Fakat adil insan Hz Ömer bu davranış karşısında şöyle demişti:"İşte bu davranışın, şimdi vereceğin hükümde yaptığın ilk adaletsizliktir Ben davacımla beraber aynı yerde oturacağım" Sonra davacı Übey b Ka'b davasını ileri sürünce Hz Ömer bu iddiayı kabul etmedi Bu durum karşısında Hz Ömer'in yemin etmesi gerekiyordu Kadı Zeyd İbn Sâbit, Übey'e şöyle dedi: "Gel Halife'ye yemin ettirme, onu bundan muaf tut Davacı olduğun kişi bir başkası olsaydı sana böyle bir feragatten söz etmezdim" Bu teklifi duyan Hz Ömer son derece kızarak böyle bir ayrıcalığı kabul etmeyip derhal yemin etti Sonra da Zeyd b Sâbit hakkında şöyle dedi:"Halife ile herhangi bir müslüman hakkında eşit davranmasını öğrenmedikçe ona dava götürülmemelidir"[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]İslâm'da adaleti gerçekleştirmek için çeşitli müesseseler kurulmuştur Rasulullah davalara bizzat kendisi bakmıştır Bu durum ikinci halife Ebu Bekir (rha) zamanında da böyle devam etmiş, Hz Ömer zamanında ise İslâm toprakları oldukça genişlediğinden bazı sahâbiler kaza işleriyle görevlendirilmiş ve birer kadı olarak vazife görmüşlerdiDivânü'l-Mezâlim, Şurta ve Hisbe gibi teşkilâtlarla haksızlıklar önlenmeye ve adalet dağıtılmaya çalışılmıştı Eyyubiler Mısır'da "Dâru’l Adl"* adıyla bir adalet dairesi meydana getirmişler ve yanlarına bazı müşavirler de alarak bu mahkemeye bizzat başkanlık etmişlerdir Osmanlılar zamanında 'adliye teşkilatı' ise düzenli bir şekilde kurulup yaygınlaştırılmıştırIV- Konu işlenirken başvurulabilecek bazı ayetler إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِوَالإِحْسَانِ وَإِيتَاء ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءوَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ “Muhakkak ki Allah, adaleti, iyiliği, akrabaya yardim etmeyi emreder, çirkin isleri, fenalık ve azgınlığı da yasaklar O, düşünüp tutasınız diye size öğüt veriyor” [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاء لِلّهِوَلَوْ عَلَى أَنفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالأَقْرَبِينَ إِن يَكُنْ غَنِيًّاأَوْ فَقَيرًا فَاللّهُ أَوْلَى بِهِمَا فَلاَ تَتَّبِعُواْ الْهَوَى أَن تَعْدِلُواْ وَإِنتَلْوُواْ أَوْ تُعْرِضُواْ فَإِنَّ اللّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا - “Ey iman edenler adaleti ayakta tutarak Allah için şahitlik* edenler olun Kendinizin, ana ve babanızın aleyhinde bile olsa (şahitlik ettiğiniz kimseler) zengin veya fakir de olsalar (adaletten ayrılmayın) Çünkü Allah ikisine de daha yakındır Adaleti yerine getirebilmek için hevâ ve hevesinize uymayın Eğer eğri davranır veya yüz çevirirseniz, Allah yaptıklarınızdan haberdardır"[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]V- Konu işlenirken başvurulabilecek bazı hadisler قال رسُولُ اللَّهِ صلَّى اللَّهُ عليهِ وسَلَّم " إنَّ أحبَّ النَّاسِ إلى اللهِ يومَ القيامةِ، وأدناهُم منهُ مجلِساً، إمامٌ عادلٌ وأبغضُ النَّاسِ إلى اللهِ، وأبعدهُم منهُ مجلِساً إمامٌ جائرٌ"Peygamber (s as):"Kıyâmet gününde insanların Allah'u Teâlâ'ya en sevgili olanı ve Allah'a en yakın bulunanı adil devlet başkanıdır " buyurmuşlardır[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]عن ابن عباس قا ل قال النبي عليه الصلاة والسلام وَلَا حَكَمَ قَوْمٌ بِغَيْرِ الْحَقِّ إِلَّافَشَافِيهِمْالدَّمُ “Bir kavmin (devlet, mahkeme, aile ve fertleri arasında) hak ve adaletten uzak hükümler verilirse, o kavimde mutlaka kan dökümü yaygınlaşır” [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]عَنْعَبْد ِاللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمُقْسِطِينَ عِنْدَ اللَّهِ تَعَالَى عَلَى مَنَابِرَ مِنْ نُورٍعَن يَمِينِ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَعْدِلُونَ فِي حُكْمِهِمْ وَأَهْلِيهِمْوَمَا وَلُوا “Peygamberimiz (s a)’in hadislerinde “Hükmünde, ailesine karşı ve velayeti altında olanlar hakkında adil davrananlar, kıyamet gününde nurdan minberler üzerindedirler”[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَحَبَّ النَّاسِ إِلَى اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَدْنَاهُمْ مِنْهُ مَجْلِسًا إِمَامٌ عَادِلٌ وَأَبْغَضَ النَّاسِ إِلَى اللَّهِوَأَبْعَدَهُمْ مِنْهُ مَجْلِسًا إِمَامٌ جَائِرٌ Peygamber (s as):"Kıyâmet gününde insanların Allah'u Teâlâ'ya en sevgili olanı ve Allah'a en yakın bulunanı adil devlet başkanıdır Kıyâmet gününde insanların Allah'a en sevimsizi ve makamca da Allah'tan en uzak bulunanı zalim devlet başkanıdır[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]عَنْعَائِشَةَأَنَّ أُسَامَةَ كَلَّمَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُعَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي امْرَأَةٍ فَقَالَ إِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَقَبْلَكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا يُقِيمُونَ الْحَدَّ عَلَى الْوَضِيعِ وَيَتْرُكُونَ الشَّرِيفَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ فَعَلَتْ ذَلِكَ لَقَطَعْتُ يَدَهَا “Bir gün Kureyş kabilesinden asil bir kadın hırsızlık yapmıştı 0 kadını cezalandırmaması için Ashabdan Üsameyi Peygamberimize gönderdiler Bu duruma kızan ve üzülen Hz Peygamber (sav) şöyle buyurdular: [Nasıl oluyor da bazı kimseler, Allah’ın kanunu karşısında aracı olmaya kalkışıyorlar “Sizden öncekilerin mahvolmasının sebebi şudur: İçlerinden asil, ileri gelen birisi hırsızlık yapınca, onu serbest bırakıyor, zayıf ve fakir bir kimse hırsızlık yapınca, onu cezalandırıyorlardı Allah’a yemin ederim ki Muhammed’in kızı Fatıma hırsızlık yapsaydı, onun da cezasını verirdim”][Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]IV- Yaralanılabilecek bazı kaynaklar 1- Konu aktarılırken başvurulacak bazı ayetler: Nisa, 4/135; en-Nisâ, 4/58; Maide, 5/42; Maide, 5/8; Nisa, 4/58 2- Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi 3- Şamil İslam Ansiklopedisi 4- İ Canan, Hadis Ansiklopedisi5- Macid Hadduri ; trc Selahattin Ayaz,İslamda adalet kavramıTahir Tural [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1/341; Şamil İslam Ansiklopedisi, Md Adalet[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Müslim, Sünen, İmare 5 (1827) c 2 s1458[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]Buhari Hudud 11,12 c 8 s 16; Müslim Hudud, 8-9 c2 s 1315[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Muvatta, Cihad, 26 (II, 460) [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Müslim, Sahih, İmare 5, 18 (1828) c 2 s148[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Şamil Ansiklopedisi, Md “Adalet”[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Nahl, 16 /90 - [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Nisa, 4/135 [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Tirmizî, Ahkâm, 4 (1329) c 3 s617[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] (Muvatta, Cihad 26 (2, 460) [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Müslim, Sahih, İmaret 5 (1827) c 2 s 1458[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...]Tirmizi, Sünen, Ahkam 4 / 1344 c 3 s617 [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] Buhari, Sahih, Hudud 11 c 8 s 16
|
|
|
07-19-2008
| #2 |
| |  --->: Vaaz ve Sohbet Konuları: Adalet Allah c c razi olsun
|
|
|
10-10-2008
| #3 |
| | --->: Vaaz ve Sohbet Konuları: Adalet Allah razı olsun kardeşim
|
|
|
|
10-26-2008
| #4 |
| | --->: Vaaz ve Sohbet Konuları: Adalet Allah razı olsun 
|
|
|
 |
| Tags: adalet |
| Konu Araçları | |
| |
Benzer Konular | ||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Cvp | son Mesaj |
| Vaaz ve Sohbet Konuları: Hayvan Haklari | mumsema | Vaaz ve Sohbet Konuları | 2 | 10-26-2008 17:13 PM |
| Vaaz ve Sohbet Konuları: Dİni Bayramlar | mumsema | Vaaz ve Sohbet Konuları | 5 | 10-26-2008 16:57 PM |
| Vaaz ve Sohbet Konuları: Allah korkusu | mumsema | Vaaz ve Sohbet Konuları | 4 | 10-26-2008 16:48 PM |
| Vaaz ve Sohbet Konuları: Hac Ve Nefis Muhasebesi | mumsema | Vaaz ve Sohbet Konuları | 1 | 10-26-2008 12:13 PM |
| Vaaz ve Sohbet Konuları: Allahı Tanımak | mumsema | Vaaz ve Sohbet Konuları | 3 | 07-04-2008 16:23 PM |
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294