[IMG]file:///E:/Resimler/21/10/tmp6-44jpg[/IMG]
Agiz, vücudumuza, hastaliklarin giris yollarindan bir tanesidir Bu yüzden hastaliklari engellemede ve saglikli olmada agiz ve dis bakimi çok önemlidir
Agizdan alinarak iç organlarimizda hastalik yapan mikroplar ve kimyevî maddeler vardir Bunlar bakteri, virüs, mantar, parazit gibi küçük canlilar olabilecegi gibi, sigara, alkol, boyalar gibi binlercesini sayabilecegimiz kimyevî maddeler de olabilir Mikroplarin, yapilarina göre çesitli karakterleri vardir Kimisi dokulari tahrip eder ve çabuk ürer, kimisi patojen hâle erisince ürer Agiz temizligi yapilmadigi zaman en zayif mikroplarin bile üreyecegi ortam hazirlanmis olur Temizlenmeyen bir agizda yiyecek artiklari dislerde birikerek burada bakteri plâklari olusturur Bakteriler bu plâklardaki glikozu kullanarak asit üretirler Asit ise dis çürümelerine ve dis eti yaralarina sebep olur
Eger hâlâ orijinal dislerinize sahipseniz, dis çürügü ve dis eti hastaliklari sizin için çok rastlanacak problemlerdendir Pek çok faktör bu hastaliklara sebep olur Meselâ; seker ve safra kesesi hastaliklarinda agiz kurulugu olur Agiz kurulugu mikroplarin üremesi için uygun bir ortamdir Çünkü lizozomal enzimler salgilanmadigindan mikroplar ölmez, dolayisiyla da kolay ürerler Agiz sagliginda önce agiz kurulugunu önleyen tedavi yapilmalidir Agiz bakimi, agizda bazi hastaliklari olan kisilerde daha itinali olmalidir Agizda sik görülen bazi hastaliklara göz atalim:

Dis çürügü
Dis çürügü çocukluk hastaligi degildir; agizda kisinin kendi disleri oldukça ortaya çikar Dis çürügü, agizda olusan bakteri adi verilen mikroplar tarafindan meydana getirilir Bakteriler dise sikica tutunur ve dental plâk denilen yapiskan, renksiz bir tabaka olusturur Plâkta yiyecek artiklari vardir Bakteriler sekerli artiklardan mineralleri çözen asitler olusturur ki, firçalanmayip temizlenmeyen bir dis, plâktaki mikroplar sayesinde çürümeye mahkûm olur

Dis eti hastaliklari
35 yasin üstündeki dis kayiplarinin en önemli sebebi dis eti hastaliklaridir Dis eti, dislerimizi yerinde tutan, çene kemigine baglayan dokudur Dis eti hastaliklarina sebep olan en önemli faktörlerden birisi dental plâklar denilen dis taslaridir Plâktaki bakteriler dis etinin iltihabina ve çabuk kararmasina yol açar Eger tedavi edilmezse hastalik ilerler, disle dis eti arasindaki ceplerde iltihap olusur Zamanla dis etleri çekilerek kemik destegi azalir dislerin erken oynamasina yol açar

Agiz kurulugu
Bu durum bir hastalik degil, belirtidir Zemininde birçok hastalik yatar Yetiskinlerin en önemli agiz sikintilarindandir Yemek yemeyi, çignemeyi, tat alma ve konusmayi güçlestirir Tükürük bezinin iyi çalismasini engelleyen sebepler hastalik olarak vücutta ak-tIfse agiz kurulugu olusur Tümörler, safra taslan, seker gibi hastaliklar yaninda 400'den fazla ilâç da (tansiyon, depresyon, antihistamik ilâçlar) agiz kuruluguna sebep olur Agiz kurulugu eskiden yaslilikta olusan normal bir beklenti gibi tarif edilirken, bugünkü arastirmacilar saglikli yaslilarin da gençler gibi tükürük salgiladiklarini söylemektedirler Kuru olan her agiz lizozomal enzimler olmadigi için rakipsiz kalan mikroplara yerlesim ve gelisim yeridir Eger agiz kurulugunuz varsa mutlaka sebebini arastirmalisiniz; önce sebep ortadan kaldirilmali, agiz bakimi yapilmalidir

Agiz kanserleri
40 yasin üstünde görülür Erken dönemlerde atlanan bir hastaliktir Agiz kanserlerinde uygulanan radyoterapi ve kemoterapi ilâçlari agiz kurulugu, dis çürügü, agrili agiz yaralari, dudaklarda çatlak ve soyulma gibi belirtiler yapabilir Özellikle tütün ve mamüllerini kullananlar agiz kanserleri açisindan risk altindadir

Agizda mantarlar
Agzimizda bulunan Candida albicans adi verilen mantar türü normalde bulunup hastalik yapmayan floradir Özellikle vücudun immün sistemi mantar ve bakterilerle yaris hâlindedir: devamli immün sistem üstün gelir Immün sistemi yenik düsüren hastaliklarin olusmasina kadar bu üstünlük devam eder Immün yetmezligi olanlar ve uzun süre antibiyotik kullananlarda agizda mantar enfeksiyonlarina sik rastlanir Agizda yanma olur, tat alma duyusu degisir Bu yaralara aft denir

Agiz bakimi
Saglikli bir gülüse sahip olmak her yastaki insan için bir kazançtir Her insanin agiz bakimi Ile ilgili temel bilgileri ögrenmesi lâzimdir
Peygamber Efendimiz (sas) agiz bakimina çok önem vermektedir Agiz ve dis bakiminin önemini su hadîsleriyle çok güzel anlatmaktadir: "Sizlere misvak kullanmanizi tavsiye ederim, zira misvak ne güzel seydir
[IMG]file:///E:/Resimler/21/10/tmp6-45jpg[/IMG]
Balgami keser, gözün görme duyusunu ve dis erlerini kuvvetlendirir, agiz kokusunu giderir mideyi düzeltir Eger ümmetim için zor olmasaydi her namaz için abdest alirken misvak kullanmalarini emrederdim"
"Ümmetimden abdest alirken ve yemekten sonra agizlarini ve dislerini temizleyenler ne güzel is yapmis olurlar"
Muhtelif kaynaklar Peygamber Efendimiz (sas)'in agiz ve dis bakiminda dikkat edilecek hususlari ve tavsiyelerini su sekilde siralamistir:
1- Dis etlerinin yemek ve kirintilarindan uzak tutulmasi ve misvak kullanilmasi
2- Geceleri (uyandigimiz zaman) agzin misvaklanmasi
3- Misvagi yukardan asagiya sürülmesi ve dis etlerinin temizlenmesi
4- Yemeklerden sonra agzin yikanmasi
Bugün agiz ve dis sagliginin kiymetini daha iyi anliyoruz Meselâ; Güney Avustralya'da dis hekimligi harcamalari halka ayrilmis bir fondur Dis sagligi taranmasi ve koruyucu hekimlik bilgileri halka ögretilir

Koruyucu Hekimlik Bilgileri

Dislerin firçalanmasi
Disler; tabiî (yaratilistan) disler, protezler ve implantlar olmak üzere üçe ayrilir Protezler de kendi aralarinda: tabiî dislere monte edilen sabit, protezlerle takilip çikarilan estetik ve fonksiyonu olan muhtelif yapilardaki cisimlerdir (altin, krom, porselen vs), Tam bir agiz sagligina sahip olmak için disleri firçalamasini bilmek lâzimdir Insan, tasidigi hastaliklari varsa ona göre agiz bakimini farkli yapmasi lâzimdir Dis firçalarken firçalarin yumusak olmasi tercih edilmelidir Özellikle florlu macunlar kullanilmali, disler her yönde firçalanmalidir Dairevi ve kisa ön-arka darbeler seklinde firçalamak en iyisidir Firçalamaya dis etinin çizgisinden baslayin Firçalamada dis ve dis etlerimizin yaninda dilimizi de firçaladigimiz zaman plâklarin olusmasini önleriz ve agzimizda da ferahlik hissini uyandiririz Dis ve dis eti hastaliklarindan korunmak için hergün düzenli olarak en az iki defa yumusak firçayla dis, dis eti ve dilimizi firçalamaliyiz Dislerimizin çigneme ile dis eti çizgisi arasindaki alanini tek tek firçalamaliyiz Tümörlü hastalarda flüoridi az olan bir yumusak firça tercih edilmelidir Firça dairevî hareketler ile dis etlerine 45° açi altinda kullanilmalidir Dis eti çizgisinden baslayarak disin iç ve dis yüzeyleri firçalandiktan sonra gidayi kesen yüzlere geçilmelidir Ön dislerin Iç yüzeyi firçalanirken dik sekilde tutulmalidir Bakteri kümelerinden korunmak için sik sik firça degistirilmelidir Tümörlülerde ve immün sistemi zayif olanlarda agiz içi hassaslasmis ise, temiz bir gazli bez parmaga dolanarak soda-tuz karisimi ile temizlik yapilmalidir

Protezler
Saglikli bir agiz için protezlerin bakimi önemlidir Özellikle bakteri plâklarinin olusmamasi için protezlerin her gün normal disler gibi bakimi yapilmalidir Protezlerde bakteri plâklarini önledigimiz zaman dis eti hastaliklarini da önlemis oluruz Kirli protezler, agiz kokusu ve dis eti tahrisine sebep olacagindan yiyecek artiklarindan arindirmak gereklidir Sabit protezlerde firçalama tabiî dislerdeki gibidir Çikip-takilan protezlerde ise günde iki defa koruyucu ürünle firçalandiktan ve uyurken agizdan çikarilip temizlendikten sonra özel bir solüsyon içine koymak gerekir Protezlere alisma dönemlerinde bakim ve yemek yeme zor gelebilir Yumusak, yapismayan yiyecekler tercih edilmelidir Yiyecek küçük parçalara bölünüp agzin her iki tarafi kullanilarak yavasça çignenmelidir
Protezler; soguk ve sicagi, sertlik ve yumusakligi algilamadigindan agiz hassasiyeti azalir Dezenfektanlar, beyaz parlaticilar protezlerin temizliginde kullanilmamalidir Bu maddeler onlarin görüntülerini ve dayanikliliklarini etkiler Protezlerinizi çikardiginiz zaman dis etlerinize yumusak firçalarla masaj yapmaniz, dis etlerinizin dinlenmesini saglayacaktir

Gargara ile temizlik
Gargara ile temizlik, dis firçalama disinda, dislerimizi temizlemede kullanilan baska bir metottur Gargaralar antibakteriyel sivilardir Dis etlerinin saglikli kalmasina yardim eder Gargara solüsyonunun uygunlugu önemlidir Gargara firçanin ulasamadigi yerlerdeki yiyecek artiklarini ve plâklarin temizlenmesini saglar Kullanilan gargara solüsyonu dis eti tahrisine sebep olmamalidir Hidro-jenperoksitli gargaralar tahris edici olabilir Özellikle tümörlü ve immün sistemi yetersiz hastalarda çok önemlidir Dis firçalanmasindan sonra ilk 30 dk içinde gargara yapilmalidir

Dis ipi
Günün en son yemeginden sonra yatmadan evvel dis ipi ile temizlik yapilmalidir
Dis ipi ile temizlik, dis etine zarar vermeyecek sekilde olmalidir Ip disi çevreleyecek sekilde tutularak yukaridan-asagiya, ileri-geri hareketler yapilmalidir Sonra ipin temiz kismi ile diger dis temizlenmelidir Dis etleriniz kaniyorsa ip ve kürdan kullanmayiniz Kanser ilâçlari alan hastalarda tükürük salgisi azalabilir Bu hastalarda ip-firçalama ve ardindan brush-on fluoride jel kullanimi gerekir Bu jeli firçaniza koyup bir dakika süre ile firçaladiktan sonra tükürünüz ve su ile çalkalayiniz 30 dk süreyle bir sey yiyip içmeyiniz % 04'lük fluorid jeli veya % 1l'lik nötr sodyum fluorid jeli kullaniniz Dislerin çürüklügü hâlinde flourid tray metodu gereklidir

Fluorid tray metodu
Önce iple temizlik yapiniz, sonra dislerinizi firçalayiniz Fluorid tepsilerini temizleyip kuruttuktan sonra fluorid jelini dibine sürünüz Dis eti çizgisine jel yerlestikten 5-10 dk sonra tepsileri aliniz ve fluoridi tükürünüz Fluoridi yutmayiniz, su ile çalkalayiniz Fazla madde kalmis ise kuru bez veya sargi bezi ile temizleyiniz Tepsileri kuruladiktan sonra mutlaka temizleyip temiz bir kap içinde saklayiniz

Dis sagligi açisindan yenmesi sakincali gidalar
- Alkollü içecekler, karbonatli, sodali içecekler
- Kafein-tütün ürünleri
- Fransiz ekmegi gibi pürtüklü sert gidalar
- Domates C vitaminli, acili, tuzlu gidalar
- Sicak yemekler ve içecekler - Asiri sekerli gidalar

Dis sagligi açisindan sakincasi olmayan gidalar
- Proteini yüksek, sekeri az gidalari küçük ögünler halinde az ve sik yiyin
- Ezilmis yumusak gidalari tercih edin Dis sagligi açisindan dikkat edilmesi gereken hususlar
- Her yemekten sonra mutlaka dislerinizi firçalayiniz
- Agiz temizligi yapmadan yatmayiniz
- Alti ayda bir dis hekimine dislerinizi muayene ettirin
- Dis eti kanamalarinda, geçmeyen agrilarda, sismelerde, kizarik dis etlerinde, beyaz agiz yaralarinda dis hekimine gidiniz
- Agiz kurulugunun sebebini arastiriniz Saglikli bir agiz sihhatli bir bedenin ilk
adimidir Toplum içinde yasamaya mecbur olan her insanin, agiz kokusuyla baskalarini rahatsiz etmemesi ve sararmis disleriyle çirkin görünmemesi için Efendimiz (sas)'in buyurdugu gibi "Bana ne oluyor ki dislerinizi sararmis ve kirlenmis olarak görüyorum Misvak kullaniniz Eger ümmetime güç geleceginden korkmusuydun her namazda misvak kullanilmasini emrederdim" hadîs-i serifine uyup günde bes defa dislerimizi firçalayip agiz bakimi yapalim