Allah Resûlü'nün rahmet ve şefkati de O'nun fetanetinin bir buudunu teşkil eder O'nun şefkat ve rahmetinde, aynı zamanda muhteşem bir kavrayışın ayrı bir derinliği gizlidir Evet, Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), Cenâb-ı Hakk'ın rahmâniyet ve rahîmiyetinin yeryüzündeki biricik temsilcisi olarak, bu iki mübarek sıfatın tesirini bir iksir gibi kullanmış ve bütün gönüllerde taht kurmuştur Zaten, şefkat, re'fet, yumuşaklık, yürekten ve samimî olmak kadar insanı kitlelere kabul ettiren ikinci bir vesile yoktur İşte, Allah Resûlü iç inceliği, kabiliyet-i fevkalâdesi ve fetanetiyle, rahmet ve şefkati fetanetinin ayrı bir buudu olarak çok iyi değerlendirmiştir ki, bu da O'nun peygamberliğinin ayrı bir delili sayılır

Allah (celle celâluhu), O'nu bütün âlemlere rahmet olarak göndermiştir Evet O, pırıl pırıl Hak rahmetini aksettirmektedir Sanki O, çöl ortasında bir su menbaı, bir kevser havuzudur da, kabını eline alıp gelen herkes o havuzun başına varmış, hem kabını doldurmuş hem de kana kana içmiştir İşte O, rahmet buuduyla böyle herkese açık bir kevser kaynağı gibidir isteyen her fert O'ndan istifade edebilir

Şu kadar var ki, O, muhteşem fetanetiyle, mahiyetindeki bu rahmeti, o rahmete muhtaç ruhlara, âdeta Cennet'e götüren bir nurlu tuzak yapmıştır Kim o tuzağın büyüleyici atmosferine girerse kendini zirvelerde bulur İşte "rahmet", Allah Resûlü'nün elinde böyle sihirli bir anahtardır O, paslanmış küflenmiş ve açılamaz zannedilen bütün kilitleri bu anahtarla açmış ve her sinede bir iman meşalesi yakmıştır

Evet, bütün insanlar arasında, bu altın anahtar, altın ruhlu ve madeni som altın Hz Muhammed Mustafa'ya (sallallâhu aleyhi ve sellem) teslim edilmiştir Zira, beşer içinde o anahtarı almaya en lâyık O'dur Evet, Allah, her zaman emaneti ehline verir İnsanlara emanet olarak verdiği kalbin anahtarını da, o işe en ehil olan İki Cihan Serveri'ne vermiştir

Evet, Allah (celle celâluhu), O'nu âlemlere rahmet olarak göndermiş, O da bu rahmeti fevkalâde muvazene içinde en iyi şekilde değerlendirmiştir Rahmette muvazene de çok önemlidir

Rahmette İfrat ve Tefrit

Her meselenin bir ifrat ve tefriti olduğu gibi, rahmeti kullanmanın da ifrat ve tefriti vardır Rahmetin suiistimale uğramasının en tipik misalini, hümanist geçinen bazı grupların düşünce ve davranışlarında görmek mümkündür Onlar, bir yanda dengesiz bir sevgi ve hümanizmden söz etmekle, diğer yandan da hiçbiri, bir mü'min ve mütedeyyine karşı samimî bir alâka duymamakla, bu hususta en canlı örnek teşkil ederler Evet, ellerinden gelse Müslüman ve dindar insanları bir kaşık suda boğmak isterler Onların sevgileri sadece kendilerine ve kendileri gibi düşünenleredir Aslında bu sevgi de, bizim anladığımız mânâda hasbî değil, menfaat üzerine kurulmuştur Hâlbuki İki Cihan Serveri'nin rahmeti bütünüyle istikamet içinde cereyan etmiş ve sadece insanlığı değil bütün varlığı kuşatmıştı ve kuşatmaktadır da

Allah Resûlü'nün temsil ettiği rahmetten, mü'minler istifade eder Çünkü O, mü'minlere karşı "Raûf" ve "Rahim"dir[1] İçtendir, yumuşak yüreklidir ve çok merhametlidir O'nun temsil ettiği rahmetten mü'minlerin yanında, kâfir ve münafıklar da istifade eder Hatta bu rahmetten Cibril'in dahi kendisine has bir istifadesi vardır[2] Bu rahmetin enginliğini şununla ölçün ki, şeytanın dahi bu rahmete bakıp ümitlendiği olmuştur[3]

O'nun temsil ettiği rahmet, belli insanlara ve belli gruplara inhisar etmez O, bazılarının yaptığı gibi rahmeti istismar vesilesi olarak da kullanmaz

Hümanizm Aldatmacası

Günümüzdeki bir kısım cereyanların, insanı aldatmak için onu paravan olarak kullandıkları bir gerçektir Rica ederim; bunun insanı sokmak için onun yanına sokulan yılanın, çıyanın yakınlığından farkı nedir? Allah Resûlü'nün temsil ettiği sevgi kat'iyen bu türlü sevgi anlayışıyla karıştırılmamalıdır Evet, İslâm'ın sevgi anlayışı da, bütün meselelerde olduğu gibi kendine mahsus, dünya-ukbâ buudlu ve dengelidir

Hz Muhammed Aleyhisselâm, bir mesaj olarak bütün insanlığı ve bütün varlığı içine alan bir sevgiyle insanları kucaklamıştır Ancak, yukarıda da arz ettiğimiz gibi, O'nun bu engin şefkati ve derin rahmeti, bu meseleleri istismar edenlerin sevgi ve şefkat anlayışlarında olduğu gibi sadece bir düşünce olarak ve kitap sayfalarında kalmamış; aksine en kısa zamanda pratiğe dökülmüş ve bütün derinlikleriyle temsil edilmiştir Zaten, Efendimiz'in tatbike sunulmayan hiçbir düşüncesi yoktur O, bütünüyle bir aksiyon ve hamle insanıdır

Allah Resûlü, bütün varlığı ihata eden o engin rahmet anlayışını en içten, en samimî şekilde ve varlığın sinesinden yükselen bir mânâ olarak ortaya koyduğundan, söylenenler hep tatbik görmüştür Meselâ O, hayvanlara karşı şefkatli davranmayı şöyle ibretli ve müşahhas misallerle anlatır Allah Resûlü'nün anlattığı bu iki örnek unutulacak gibi değildir:

"Allah (celle celâluhu) bir köpek yüzünden, ahlâksız bir kadını affedip Cennet'ine aldı Köpek bir kuyunun başında, susuzluktan dili sarkmış bir vaziyette soluyup duruyordu Tam o esnada oradan geçmekte olan bu kadın, köpeğin hâlini görünce dayanamadı Hemen belinden kemerini çıkarıp ayakkabısına bağladı, bununla kuyudan su çıkarıp köpeğe içirdi, böylece köpek ölümden kurtuldu İşte bu kadının bir köpeğe karşı bu davranışı onun affına vesile oldu ve Allah (celle celâluhu), onu Cennet'ine koydu"[4]

Aksi kutupta ikinci örneği de Allah Resûlü şöyle anlatıyor:

"Bir kadın bir kedi yüzünden Cehennem'e girdi Ne o kediye yedirdi, içirdi ne de salıverdi Ve kedi açlıktan öldü O kadın da bu yüzden Cehennem'e girdi"[5]

Allah Resûlü, bu engin rahmet mesajının tebliği vazifesiyle gelmiştir O, "Menhelü'l-azbi'l-mevrûd"dur Yani bir tatlı su kaynağıdır; kim O'na idrak kovasını daldırsa O'nda rahmet bulur O'nun elinden âb-ı hayat içen ise, mânen ölümsüzlüğe erer

Keşke, cebrî-lütfî bu kevser havuzunun başında bulunanlar O'nun kadrini bilselerdi!

Söylediğimiz sözleri mücerret bırakmamak için birkaç müşahhas misal arz etmek istiyorum Ancak, ondan evvel, burada şu hususa da dikkatinizi çekmeden edemeyeceğim:

O, Her Şeyde Zirvedir

İnsanların arasında bazı mesleklerde ileriye gidenler, ileriye gittikleri mesleklerinin hilâfına, başka sahalarda o oranda, göze çarpacak kadar geridirler

Meselâ, bir erkân-ı harp, bir muharip, her ne kadar askerlik mesleğinde muvaffak ve başarılı bir erkân-ı harp olsa da, bazen başka sahalarda bir çoban kadar anlayışlı, duyarlı ve şefkatli olamayabilir Hatta bazen böyle birinin tabiatı öldürme ile bütünleştiğinden dolayı, bu insan hiç şefkatli de olmayabilir Zira öldüre öldüre, hisleri belli bir ölçüde körelmiştir ve artık o, herhangi bir insanı öldürmekten duyduğu teessürü duymayabilir

Bir siyasî, siyasette çok muvaffaktır Ancak o oranda doğruluktan taviz verebilir ve insanların hukukuna saygıda kusur edebilir Yani, siyasî sahada başarısı nisbetinde, doğrulukta, mürüvvette her zaman bir gerileme söz konusu olabilir Bu, bir yerde sivrilip zirveleşirken, diğer yerde dibe doğru inmek demektir

Yine kendisini pozitivizm akımına kaptırmış ve her şeyi deneye, tecrübeye dayandırma peşinde koşup duran bir insan görürsünüz ki, kalbî ve ruhî hayatında sıfırı aşamamıştır Hatta bazen, akıl plânında Everest Tepesi gibi yükselirken, kalbî hayatında Lut Gölü gibi çukurlaşanlar da vardır

Her şeyi maddeye irca etmeye çalışan, aklı gözüne inmiş nice insanlar vardır ki, vahyin mantığı karşısında aptallardan aptal ve mânâya karşı âdeta kördürler

Bu kısa izahtan da anlaşıldığı gibi bazı kimseler, belli sahalarda muvaffak olmalarına karşılık, ondan daha hayatî ve mühim sahalarda hiç mi hiç başarılı olamamışlardır Yani, insanlarda bulunan birbirine zıt vasıflar, âdeta bir diğerinin aleyhine işlemektedir Biri gelişip inkişaf ederken, öbürü dumura uğramakta ve güdük kalmaktadır

Hâlbuki, Allah Resûlü'nde bu durum hiç de öyle değildir O bir muharip olmanın yanı başında, engin bir şefkat insanıdır bir siyasîdir ve bir o kadar da mürüvvet sahibi ve sımsıcaktır müşâhedeye, tecrübeye ehemmiyet verirken, ruhî ve kalbî hayatın da ta zirvelerindedir

Uhud muharebesinde bunun en çarpıcı misallerini bulmak mümkündür Düşünün ki, orada Allah Resûlü'nün canı kadar sevdiği amcası ve sütkardeşi Hz Hamza şehit edilmiş şehit edilmenin de ötesinde vücudu paramparça ve lime limedir[6] Yine orada, halasının oğlu Abdullah b Cahş kütükte doğranan et gibi doğranmıştır[7] Hatta bu arada kendi mübarek başı yarılmış, dişleri kırılmış, vücudu kan revan içinde kalmıştır[8] Düşmanlarının gayz ve öfkeyle üzerine çullandığı ve bütün gayretleriyle O'nu öldürmek istedikleri bu hengâmede, o yüceler yücesi insan, kanı yere akarsa Allah onları mahveder endişesiyle tir tir titremekte ve:

اَللّٰهُمَّاغْفِرْلِقَوْمِيفَاِنَّهُمْلاَيَعْلَمُونَ "Allahım, kavmimi bağışla; çünkü onlar (beni) bilmiyorlar!" demektedir[9]

Bu ne müthiş bir şefkat anlayışıdır ki, O'nu öldürmek isteyenlere O, dua dua yalvarmakta, tel'in ve bedduaya kapalı kalmaktadır

Mekke'nin fethine kadar, düşmanlarının O'na yapmadığı tek kötülük kalmamış gibidir Düşünün bir kere; size karşı boykotaj yapacak, sizi evinizden, yuvanızdan edecek, bir çöl ortasına bırakacak, sonra da zehir zemberek bir ahidnâmeyi Kâbe'nin duvarına asacak ve diyecekler ki: "Kovduğumuz bu insanlarla çarşı-pazarda alışveriş etmek, onlardan kız alıp vermek yasaktır" Ve sizi bu ağır şartlar altında üç sene o çölde tutacaklar yakınlarınız bile yardım edemeyecek ve siz orada ağaç-ot yiyerek hayatınızı sürdürmeye çalışacaksınız çocuklar, yaşlılar açlıktan ölecekler hiç mi hiç insanlık ve mürüvvet görmeyeceksiniz bunlar yetmiyormuş gibi, sonra öz vatanınızdan çıkarılacak ve başka yerlere sürüleceksiniz hatta orada da rahat bırakılmayıp çeşitli hile ve desiselerle her gün ayrı bir tehdit altında bulundurulacaksınız sonra Bedir'de, Uhud'da, Hendek'te defaatle onlarla yaka-paça olacak ve hep iz'âc edileceksiniz hatta, Kâbe'yi ziyaret gibi en tabiî haklarınızdan mahrum bırakılacaksınız bundan da öte, aleyhinizde zâhiren en ağır şartları kabul ederek geriye döneceksiniz ve ardından Cenâb-ı Hak lütufta bulunacak, büyük bir ordunun başında Mekke'yi fethedip oraya hâkim olacaksınız…

Acaba onlara karşı muameleniz nasıl olurdu? "Gidin, hepiniz hürsünüz, bugün size kınama yoktur!"[10] diyebilir miydiniz?

Ben, kendi hesabıma, eğer O'ndan bu dersi almış olmasaydım, kat'i­yen onlara bu şekilde davranamazdım Tahmin ediyorum ki, hemen hepiniz benimle bu düşünceyi paylaşıyorsunuzdur Ama O, sırtında zırhı, başında miğferi, elinde kılıcı, terkisinde okları, atını mahmuzlamış Kâbe'ye girerken aynı zamanda bir şefkat kahramanıydı Mekkelilere sordu: "Benden nasıl bir muamele bekliyorsunuz?" Hepsi birden cevap verdi: "Sen Kerîmoğlu Kerîmsin? Senden ancak kerem beklenir!"

O da, Hz Yusuf'un kardeşlerine dediği[11] gibi dedi: "Bu­gün size kınama yoktur Allah sizi bağışlasın, O Erhamür­râ­hi­mîn'dir"[12]

O, hayatında, tedbirde hiç kusur etmemişti O'nun kadar tedbirle tevekkülü yan yana ve sımsıkı telif eden ikinci bir insan yoktur

Bedir'e çıkarken ashabını denedi Her biri bir atom bombası gibiydi ve tek başlarına bir orduya güç yetirecek gerilimi taşıyorlardı Sa'd b Muaz: "Sen atını Berk-i Gımâd'a kadar sür yâ Resûlallah! Bizden tek kişi dahi geride kalmayacaktır" derken işte bu gerilimin örneğini veriyordu Hele bu zatın devamla şöyle demesi ne kadar mânidardır: "Canımız işte burada, istediğin canı al yâ Resûlallah! Malımız işte burada, isteğin kadarını al ve istediğin yere ver yâ Resûlallah!"[13]

Asker hazırdı Hepsi de âdeta birer Sa'd b Muaz'dı Ama bununla beraber, Allah Resûlü tedbirde kusur etmiyor, bir muharebe için gerekli olan bütün ön hazırlıkları eksiksiz yerine getiriyordu Bu fiilî duadan sonra da ellerini açıyor ve kalbinin ta derinliklerinden yükselen bir yakarışla Cenâb‑ı Hakk'a dua ve niyaza başlıyordu Hem de öyle kendinden geçercesine dua edip yalvarıyordu ki, üzerindeki ridâsı yere düşüyordu da bundan haberi bile olmuyordu Bu manzarayı seyreden Hz Ebû Bekir, dayanamayarak yanına sokuluyor, ridâyı üzerine koyuyor ve: "Yeter ey Allah'ın Resûlü Allah Seni kat'iyen mahzun etmeyecektir, bu kadar yalvarış ve yakarış yeter" diyordu[14]

Evet, bir taraftan bu denli tedbir, diğer taraftan da bu seviyede Rabb'e tevekkül, ancak bu zirve insana müyesser olan apayrı bir hususiyetti

Evrensel Rahmet

Sözün başında da ifade ettiğim gibi, Allah Resûlü, mü'min, kâfir ve münafık, herkesin kendisinden istifade ettiği rahmet timsali bir insandı Mü'min O'ndan istifade eder; çünkü O, "Ben mü'minlere, kendilerinden daha yakınım" buyurmaktadır[15] Gerçi müfessirler اَلنَّبِيُّأَوْلَىبِالْمُؤْمِنِينَمِنْأَنْفُسِهِمْ âyetine[16] istinad ederek: "Allah Resûlü, mü'minlere kendi canlarından daha azizdir" derler Fakat, aslında her iki mânâ da birbirine yakındır Biz O'nu kendi canımızdan daha çok severiz; Allah Resûlü de kendisine bu denli muhabbet besleyenleri aynı ölçüde sever; çünkü O, en büyük mürüvvet insanıdır

Bu bir muhakeme ve mantık sevgisidir Bu sevginin hissî yanı olsa da daha çok mârifet buudlu ve mantık derinliklidir Şayet kurcalanıp işlettirilebilse insanda öyle bir kökleşir ki; insan, Mecnun'un Leyla'sını aradığı gibi her yerde Resûlullah'ı arar durur Arar durur da her adını anışta burnunun kemikleri sızlar ve O'nsuz geçen hayatı kendisi için bir hicran kabul eder ve O'nun için bir ney gibi inler gezer

Evet, Allah Resûlü bize kendi nefislerimizden daha yakındır Nasıl olmasın ki, biz nefislerimizden çok kere kötülük görürüz Hâlbuki O'ndan hep kerem, iyilik, merhamet, şefkat ve mürüvvet gördük O, Allah'ın rahmetinin temsilcisidir Öyleyse elbette bize bizden daha yakındır

O: "Ben mü'minlere kendilerinden daha yakınım" İster­seniz şu âyeti okuyun: اَلنَّبِيُّأَوْلَىبِالْمُؤْمِنِينَمِنْأَنْفُسِهِمْ diyor ve sonra da sözüne şöyle devam ediyor: "Kim bir mal bırakırsa o akrabalarınadır Fakat kim de bir borç bırakır ve öyle giderse o banadır"[17]

Bu hadisin arkasında şöyle bir hâdise var:

Bir gün bir cenaze getirildi Namazı kılınacaktı Allah Resû­lü sordu: "Bunun borcu var mı?" Orada bulunanlar: "Evet, yâ Resûlallah, çok borcu var!" dediler Bunun üzerine Allah Resûlü: "Siz arkadaşınızın namazını kılın, ben borçlunun namazını kılamam" buyurdular Ancak bu durum kendisine de çok ağır gelmişti Daha sonra Allah Resûlü bir kısım imkânlara ulaşınca, ölen mü'minler hakkında: "Onun mevlâsı benim, alacaklılar bana gelsin" derdi[18]

Dünya ve ahirette Allah Resûlü, mü'minlere kendilerinden daha yakın olma keyfiyetiyle bir rahmettir O'nun bu rahmet yönü ebedlere kadar da devam edecektir

O, münafıklar için de bir rahmettir Münafıklar, bu engin rahmet sayesinde dünyada azap görmediler Camiye geldiler, Müslümanların içinde dolaştılar ve Müslümanların istifade ettiği bütün haklardan istifade ettiler Allah Resûlü onlar hakkında perdeyi yırtmadı Onların çoğunun iç yüzünü biliyordu Hatta bunları Hz Huzeyfe'ye (radıyallâhu anh) söylemişti de[19] Rivayete nazaran, bundan dolayı da Hz Ömer, Huzeyfe'yi takip eder, onun kılmadığı cenaze namazını o da kılmazdı[20]

Bununla beraber İslâm onları fâş etmedi Onlar hep mü'min­ler arasında bulundular ve mutlak küfürleri en azından şüpheye, tereddüte dönüştü Böylece, dünya zevkleri de bütün bütün acılaşmadı Zira yok olup gideceğine inanan bir insanın dünyadan lezzet alması mümkün değildir Ama, "Belki ahiret vardır" diyecek kadar, küfürleri şüpheye bürününce, ihtimal, hayat o zaman bütün bütün acılaşmaz İşte bu yönüyle Allah Resûlü, münafıklara da bir ölçüde rahmet olmuştur

Kâfir de Allah Resûlü'nün rahmetinden istifade etmiştir Zira, Cenâb‑ı Hak, daha önceki millet ve kavimleri küfür ve isyanları sebebiyle toptan helâk etmiş olmasına karşılık, Allah Resûlü'nün bi'setinden sonra toptan helâk etmeyi kaldırdı, dolayısıyla da insanlar, böyle bir azap çeşidinden kurtulmuş oldular Bu da kâfirler için dünya adına büyük bir rahmettir

Bu mevzuda Cenâb-ı Hak, Habibine hitaben şöyle buyurmaktadır: وَمَاكَانَاللّٰهُلِيُعَذِّبَهُمْوَأَنْتَفِيهِمْوَمَاكَانَاللّٰهُمُعَذِّبَهُمْوَهُمْيَسْتَغْفِرُونَ "Sen onların içlerinde bulunduğun hâlde, Allah onlara azap edecek değildir Ve onlar mağfiret dilerken de Allah onlara azap edecek değildir"[21]

Evet, Efendimiz'in hürmetine Cenâb-ı Hak toptan helâk etmeyi kaldırmıştır Hz Mesih: "Eğer azap edersen, onlar Senin kulların"[22] derken, Efendimiz'in Allah indindeki kadrine, kıymetine bakın ki, Cenâb-ı Hak O'na: "Sen onlar arasında bulunduğun sürece Allah onlara azap edecek değildir" buyurmaktadır

Yani, Sen onların sinesinde yaşadığın sürece Allah onlara azap etmeyecektir Sen yeryüzünde anıldığın ve dillerde yâd edildiğin sürece yani insanlar Senin yoluna baş koyduğu müddetçe Allah onların altını üstüne getirmeyecektir

Kâfirin Allah Resûlü'nün rahmetinden istifade yönlerinden biri de Allah Resûlü'nün إِنِّيلَمْأُبْعَثْلَعَّاناًوَإنَّمَابُعِثْتُرَحْمَةً buyurmasıdır

"Ben rahmet olarak gönderildim, lânet isteyici olarak değil"[23] Ben herkes için Allah'tan bir rahmet olarak geldim İnsanların başına belâ ve musibet yağdırılsın diye beddua edip lânet isteyen bir insan olarak gönderilmedim Onun içindir ki Allah Resûlü, en büyük İslâm düşmanlarının dahi hep hidayetini istemiş ve onun için çırpınıp durmuştur

Allah Resûlü'nün getirdiği nurdan, Cibril dahi istifade etmiştir Bir gün Efendimiz, Cibril'e sorar: "Senin için de Kur'ân bir rahmet midir?" Cibril cevap verir: "Evet yâ Resûlallah! Çünkü ben de akıbetimden emin değildim Ne zaman ki مُطَاعٍثَمَّأَمِينٍ 'Göklerde ona itaat edilir, vahiyler ona emanet edilir' (Tekvir sûresi, 81/21) âyeti nazil oldu, ben de emniyete erdim"[24]

Ve yine bir başka hadislerinde Allah Resûlü şöyle buyurur: أَنَامُحَمَّدٌوَأَحْمَدُوَالْمُقَفِّىوَالْحَاشِرُوَنَبِيُّالتَّوْبَةِوَنَبِيُّالرَّحْمَةِ "Ben Muhammed'im, Ben Ahmed'im, Ben Mukaffî –son peygamberim– Ben Hâşir'im (Benden sonra haşir gelecek, araya başka bir peygamber girmeyecektir Allah insanları benim önümde haşredecektir) Ben tevbe ve rahmet peygamberiyim"[25]

Tevbe kapısı kıyamete kadar açıktır Zira Allah Resûlü bir tevbe peygamberidir ve hükmü de kıyamete kadar sürecektir

O, yerinde ağlayan bir çocuk görse oturur, onunla ağlar İnleyen ananın ızdırabını vicdanında duyar İşte Hz Enes'in rivayet ettiği bir hadis ve O'nun dillere destan şefkati:

"Ben namaza duruyor ve onu uzun kılmak istiyorum Sonra bir çocuk ağlaması duyuyorum Annesinin ona duyacağı heyecanı bildiğim için hemen namazı hızlı kılıp bitiriyorum"[26]

Allah Resûlü, namazlarını oldukça uzun kılardı Bilhassa nafile namazları, sahabinin bile tâkatini aşacak mahiyette idi İşte O, böyle bir namaz kılma niyetiyle namaza duruyor, sonra da namaz esnasında bir çocuk ağlaması duyunca, hemen namazı hızlandırıyordu Çünkü o günlerde kadınlar da Allah Resûlü'nün arkasında namaz kılmak için cemaate iştirak ediyorlardı Efendimiz, ağlayan çocuğun annesi mescitte olabilir mülâhazasıyla namazı hızlandırıyor ve böylece kadını rahatlatıyordu

İşte O, hemen her meselede böyle bir şefkat âbidesiydi Bir çocuğun ağlaması O'nu dilgîr eder ve ağlatırdı Ne var ki O, bu engin şefkatine rağmen dengeliydi Meselâ, O'nun bu baş döndüren şefkati, hiçbir zaman dinî hadleri tatbikine mâni olamamış ve cezanın şekli ne olursa olsun onu mutlaka tatbik etmişti

Mukarrin'in evlâtlarından biri hizmetçisini dövmüştü Hizmetçi kadın, ağlayarak Allah Resûlü'nün yanına geldi Efendimiz, bu hizmetçinin sahiplerini çağırdı: "Onu haksız yere dövdünüz, azat edin" dedi Ashab: "Yâ Resûlallah, başka hizmetçileri yok" dediler Bunun üzerine: "Onlara hizmet etmeye devam etsin Ancak ona ihtiyaçları kalmadığında salıversinler gitsin!" buyurdu[27] Evet, bu haksız tokatın karşılığı ahirete kalacak olursa, oranın tokatları çok daha şiddetli olacaktır Binaenaleyh; tokatın bedeli hürriyet olmalı ki, ötedeki Cehennem azabının diyeti olsun

Çocuklar

Hele, O'nun kendi çocuklarına karşı şefkati bütün bütün farklıydı Çok defa, oğlu İbrahim'in süt emdiği ailenin yanına gelir, onu kucağına alır ve uzun müddet severdi[28]

Akra' b Hâbis, Allah Resûlü'nün, Hz Hasan'ı kucağına alıp sevdiğini görünce: "Benim on çocuğum var; daha hiçbirini öpmüş değilim" dedi Allah Resûlü şöyle cevap verdi: "Merhamet etmeyene merhamet olunmaz"[29]

Diğer bir rivayette ise verdiği cevap şöyledir: "Allah senin kalbinden merhamet duygusunu almışsa, ben sana ne yapabilirim ki?"[30]

Bir başka hadis: اِرْحَمُوامَنْفِياْلأَرْضِيَرْحَمْكُمْمَنْفِيالسَّمَاءِ "Siz yerdekilere merhamet edin ki, göktekiler de size merhamet etsin"[31]

Allah Resûlü, akrabalarına karşı olduğu gibi yakın-uzak dostlarına karşı da muhabbet ve rahmet hissiyle dopdoluydu

Abdullah b Ömer (radıyallahu anh) anlatıyor:

Sa'd b Ubâde hastalanmıştı Allah Resûlü, bu vefalı dostunu ziyarete gitti, yanında bazı sahabiler de vardı Sa'd b Ubâde'nin hazin hâli öylesine rikkatine dokundu ki hıçkırıklarını tutamadı ve ağladı Onun ağlaması, orada bulunanları da ağlattı Bu ağlamanın başka türlü değerlendirilmemesi için de şöyle buyurdu: إِنَّاللّٰهَلاَيُعَذِّبُبِدَمْعِالْعَينِوَلاَبِحُزْنِالْقَلْبِوَلَكِنْيُعَذِّبُبِهَذَا "Allah asla gözyaşından ve kalb üzüntüsünden dolayı azap etmez Ancak şundan azap eder" dedi ve dilini gösterdi[32]

Evet, Allah gözyaşından dolayı azap etmez; aksine bazı gözyaşları sebebiyle azabı kaldırır da Allah Resûlü bir başka hadislerinde şöyle buyurmaktadır: عَيْنَانِلاَتَمَسُّهُمَاالنَّارُ: عَيْنٌبَكَتْمِنْخَشْيَةِاللّٰهِوَعَيْنٌبَاتَتْتَحْرُسُفِيسَبِيلِاللّٰهِ "İki göz vardır ki, Cehennem ateşi onlara dokunmaz Allah korkusundan ağlayan (insanın) gözü, bir de gecesini Allah yolunda, nöbet tutarak geçiren göz"[33]

Bu gözlerden biri "ruhban"a diğeri de "fürsân"a aittir Geceleri bir rahip gibi kendini ibadete veren ve gözyaşı döken; gündüzleri de birer aslan kesilip küfürle yaka-paça olan insanların gözleri, yani hakikî mü'minin gözleri Zaten sahabi de bize anlatılırken öyle anlatılmaktadır: Onlar geceleri birer rahip gibi ibadetle meşguldürler; gündüzleri de her biri birer aslan kesilir ve dört bir yanı velveleye verirler[34]

Osman b Maz'ûn vefat edince Allah Resûlü ona da koşarak gitti O, Allah Resûlü'nün kendisine kardeş yaptığı şanlı bir sahabiydi Cenazesinin üzerine o kadar ağladı, o kadar gözyaşı döktü ki, sanki cenaze Allah Resûlü'nün gözyaşıyla yıkanmış gibi oldu[35] Tam o esnada biri, Osman b Maz'ûn'u kastederek: "Kuş oldu, Cennet'e uçtu" gibi bir ifade kullandı Allah Resûlü hemen kaşlarını çattı ve: "Ben Allah'ın Resûlü'yüm, ne muamele göreceğimi bilmiyorum, sen onun Cennet'e gittiğini nereden biliyorsun!" dedi[36]

Evet, O, denge insanıydı Şefkati, ağlaması, asla bir yanlışı düzeltmesine mâni olmuyordu Hıçkırıklarıyla, kardeşim deyip bağrına bastığı insanı sararken ve gözyaşlarıyla yuyup yıkarken, söylenen mübalağalı bir söz, O'nun uygunsuz bulduğu bu söz sahibini ikazına mâni olmuyordu Vefa başkaydı, hak başka; Uhud şehitlerini her hafta ziyaret ediyordu ama, "Uçup Cennet'e gittiniz" demiyordu Biz "Onlar da Cennet'e gitmeyecekse" desek bile, bu böyle

Yetimleri himaye edenlere verdiği pâye, O'nun nasıl bir şefkat âbidesi olduğunu ispata yetmez mi? Bakın ne buyuruyor: أَنَاوَكَافِلُالْيَتِيمِفِيالْجَنَّةِهَكَذَا "Ben ve yetimi gözeten Cennet'te şöyleyiz" diyor, sonra iki parmağını yan yana getiriyor ve yetimi görüp gözetene ne kadar yakın olduğuna işaret buyuruyor[37]

Sanki Allah Resûlü, yetimi görüp gözeten ve onu himaye edenle benim arama Cennet'te kimse giremez, diyordu

Hayvanlara da Şefkat

O'nun şefkati hayvanları da içine alıyordu Yukarıda bir kadının bir kedi yüzünden nasıl Cehennem'e girdiğini; yine ahlâksız bir kadının bir köpeğe su içirmesiyle nasıl Cennet'e "Buyur!" edildiğini arz etmiştim Bir başka hâdiseyi de nakledip bu hususu da noktalayalım:

Bir muharebeden dönülüyordu Dinlenme vaktinde, sahabeden bazıları bir kuş yuvası görmüş ve yuvadaki yavruları alıp sevmeye başlamışlardı Tam o sırada anne kuş geldi ve yavrularını onların elinde görünce, orada çırpınıp pervaz etmeye başladı Allah Resûlü bu duruma muttali olunca fevkalâde celâllendi ve hemen yavruların yuvaya konulmasını emir buyurdu[38]

Evet, O'nun rahmeti hayvanları da kuşatıyordu Zaten Allah, geçmiş peygamberlerden birini karınca yuvası yüzünden itap etmemiş miydi? Bu peygamber farkına vararak veya varmayarak karıncaları yakmış arkadan da Allah'tan azar işitmiştir[39] Şimdi bu ve emsali vak'aları bize nakleden Allah Resûlü'nün başka şekilde davranması mümkün mü?

Sonra, O'nun ümmetinden öyleleri yetişecektir ki, adları "Karınca çiğnemez efendi" olacaktır Çünkü onlar ayaklarına zil takacak ve yolda böyle yürüyeceklerdir Ta haşereler zilin sesiyle uzaklaşsın ve ayak altında kalıp ezilmesinler

Aman Allahım! Bu ne derin, bu ne cihanşümul bir şefkat ve merhamet örneğidir Evet, O'nun rahmet dairesinden karıncalar dahi istisna edilmemiştir Karıncayı bile ezmeyen bu insanlar acaba başkalarına zulmedebilirler mi? Hayır, bilerek ve kasıtla onların haksızlık yapmaları mümkün değildir!

İbn Abbas anlatıyor: "Allah Resûlü'yle bir yere gidiyorduk Birisi, kesmek üzere bir koyunu bağlamış, koyunun gözü önünde bıçağını biliyordu Allah Resûlü bu şahsa: اَتُرِيدُأَنْتُمِيتَهُمَوْتَاتٍ "Onu defalarca mı öldürmek istiyorsun?"[40] buyurdu Bu; bir bakıma o şahsa itaptı

Abdullah b Mesud ve Ya'lâ b Mürre (radıyallâhu anhümâ) anlatıyor: "Allah Resûlü, yanında birkaç sahabiyle zayıf mı zayıf bir deve gördü Deve, Allah Resûlü'nü görünce sicim gibi gözyaşı dökmeye başladı İki Cihan Serveri hemen devenin yanına gitti Bir müddet o devenin yanında kaldı, sonra devenin sahibini çağırtarak, deveye iyi bakması hususunda onu gayet sert ikaz etti"[41]

Günümüzdeki hümanistlerin iddia ettikleri sevgi ve şefkatin çok ötesinde merhametle dopdolu olan Allah Resûlü, bu cihanşümul rahmetini de her türlü ifrat ve tefritten korumasını bilmiş ve o her şeye yeten fetaneti sayesinde hiç mi hiç ifrat ve tefrite düşmemiştir

Evet, O, hiçbir zaman hoşgörü adı altında, kötülüklere müsamaha ile bakmamış, kötülük ve günah seraları kurmamıştır O, bir caniye ve bir canavar ruhluya, şefkat adına gösterilecek müsamahanın, binlerce masum insanın hukukuna tecavüz olduğunu çok iyi bilmekteydi Üzülerek ifade etmeliyim ki, günümüzde işlenen bu türlü haksızlıklar her devirden çoktur