Mantık nedir?

**HakanDilek** · 10-12-2008

Mantıkın iyi düşünme sanatı olduğu söylenir

Gerçeğe uygun bir biçimde düşünmek demek, mantığın kurallarına göre düşünmektir

Bu kurallar nelerdir?

Başlıca şu üç büyük kural vardır:

1

Özdeşlik ilkesi: Daha önce de gördüğümüz gibi, bu, bir şeyin kendi kendisine özdeş olduğunu, değişmediğini kabul eden kuraldır (at, attır)

2

Çelişmezlik ilkesi: Bir şey, aynı zamanda, hem kendisi, hem de karşıtı olamaz

Seçmek gerekir (yaşam, hem yaşam ve hem de ölüm olamaz)

3

Üçüncünün olanaksızlığı ilkesi - ya da üçüncü durumun olanaksızlığı: Bu demektir ki, çelişik iki olabilirlik arasında, bir üçüncünün yeri yoktur

Yaşam ile ölüm arasında seçim yapmak gerekir

Üçüncü bir olanak yoktur

Şu halde, mantıklı olmak iyi düşünmek demektir, iyi düşünmek ise bu üç kuralı uygulamayı unutmamak demektir

Daha önce incelediğimiz ve metafizik anlayıştan gelen ilkelerden, bunu biliyoruz

O halde, mantık ile metafizik sıkısıkıya birbirine bağlıdır; mantık, her şeyi çok belirli bir biçimde sınıflandırma yolunu tutan, bu bakımdan bizi, şeyleri kendi kendileriyle özdeş görmeye zorlayan, ve sonra bizi, seçmek, evet ya da hayır demek zorunda bırakan ve sonuç olarak, iki durum arasında, örneğin yaşam ile ölüm arasında, üçüncü bir olanağı kabul etmeyen bir düşünüş yöntemi, bir alettir

Bütün insanlar ölümlüdür; bu arkadaş da bir insandır; öyleyse o da ölümlüdür dendiği zaman, bu, tasım (kıyas, syllogisme) denilen şeydir (bu, mantıklı düşünüşün tipik biçimidir)

Biz, böyle düşünmüş olmakla, arkadaşın yerini belirlemiş olduk, bir sınıflandırma yaptık

Bir insanla ya da bir şeyle karşılaştığımız zaman, Onu nasıl sınıflandırmak (nereye koymak) gerekir? diye kendi kendimize sormak, bizim zihinsel eğilimimizdir

Aklımıza, bu sorundan başka bir şey gelmez

Biz, şeyleri, çeşitli boyutlarda, çemberler ya da kutular gibi düşünürüz, ve aklımız, bu çemberleri ya da kutuları, belli bir sıraya göre birbiri içine sokmaya çalışır

Yukarıdaki örneğimizde, ilkin bütün ölümlüleri içine alan bir çember, sonra bütün insanları içine alan daha küçük bir çember; ve daha sonra da yalnız bu arkadaşı içine alan bir çember gösteriyoruz

Eğer bu çemberleri sınıflandırmak istersek, belli bir mantıka göre, bu çemberleri birbiri içine sokacağız

Demek ki, metafizik anlayış, mantık ve tasımla yapılmıştır

Bir tasım üç önermelik bir gruptur; ilk iki önermeye, önceden gönderilmiş anlamında öncüller denir; üçüncü önerme vargıdır

Başka bir örnek: Sovyetler Birliği'nde; son anayasadan önce proletarya diktatörlüğü vardı

Diktatörlük, diktatörlüktür

SSCB'de de diktatörlüktür

Öyleyse SSCB ile, diktatörlüğün ülkeleri İtalya ve Almanya arasında hiçbir fark yoktur

Burada, diktatörlüğün kimin için ve kimin üzerinde işlediğine bakılmıyor, aynı biçimde, burjuva demokrasisi övüldüğünde de, bu demokrasinin kimin çıkarına işlediği söylenmiyor

Böylece, şeyleri ve toplumsal dünyayı, ayrı ayrı çemberlerle bölünmüş ve bu çemberleri birbiri içine girmiş gibi düşünmeye, sorunları bu biçimde koymaya varılır

Kuşkusuz bunlar, teorik sorunlardır, ama pratikte de bir davranış biçimine götürürler

Bunun gibi, örneğin, mutsuz 1919 Almanyası örneğini söyleyebiliriz

Almanya'da sosyaldemokrasi, davranışı ile kapitalizmin varlığını sürdürüp gitmesine izin vereceğini ve naziliğe de vesile olacağını göremeden, demokrasiyi korumak için, proletarya diktatörlüğünü öldürdü

Hayvanların da, bitkilerin de bir evrimi olduğu bilininceye kadar, zooloji ve biyoloji de şeyleri ayrı ayrı görür ve incelerdi

Eskiden, bütün varlıklar, şeyler, nasıl ise, her zaman öyle oldukları düşünülerek sınıflandırılıyordu

Ve gerçekten, geçen yüzyılın sonuna dek, doğabilim, her şeyden çok olguları toplayan bir bilim, bir tamamlanmış şeyler bilimi oldu

10-12-2008	#1
Bilgiler HakanDilek Özel Üye Bilgiler Üyelik tarihi: May 2008 Mesaj: 64 İtibar Tecrübe Puanı: 1 Rep Puanı : 168 Rep Derecesi :	Mantık nedir? Mantıkın iyi düşünme sanatı olduğu söylenir Gerçeğe uygun bir biçimde düşünmek demek, mantığın kurallarına göre düşünmektir Bu kurallar nelerdir? Başlıca şu üç büyük kural vardır: 1 Özdeşlik ilkesi: Daha önce de gördüğümüz gibi, bu, bir şeyin kendi kendisine özdeş olduğunu, değişmediğini kabul eden kuraldır (at, attır) 2 Çelişmezlik ilkesi: Bir şey, aynı zamanda, hem kendisi, hem de karşıtı olamaz Seçmek gerekir (yaşam, hem yaşam ve hem de ölüm olamaz) 3 Üçüncünün olanaksızlığı ilkesi - ya da üçüncü durumun olanaksızlığı: Bu demektir ki, çelişik iki olabilirlik arasında, bir üçüncünün yeri yoktur Yaşam ile ölüm arasında seçim yapmak gerekir Üçüncü bir olanak yoktur Şu halde, mantıklı olmak iyi düşünmek demektir, iyi düşünmek ise bu üç kuralı uygulamayı unutmamak demektir Daha önce incelediğimiz ve metafizik anlayıştan gelen ilkelerden, bunu biliyoruz O halde, mantık ile metafizik sıkısıkıya birbirine bağlıdır; mantık, her şeyi çok belirli bir biçimde sınıflandırma yolunu tutan, bu bakımdan bizi, şeyleri kendi kendileriyle özdeş görmeye zorlayan, ve sonra bizi, seçmek, evet ya da hayır demek zorunda bırakan ve sonuç olarak, iki durum arasında, örneğin yaşam ile ölüm arasında, üçüncü bir olanağı kabul etmeyen bir düşünüş yöntemi, bir alettir Bütün insanlar ölümlüdür; bu arkadaş da bir insandır; öyleyse o da ölümlüdür dendiği zaman, bu, tasım (kıyas, syllogisme) denilen şeydir (bu, mantıklı düşünüşün tipik biçimidir) Biz, böyle düşünmüş olmakla, arkadaşın yerini belirlemiş olduk, bir sınıflandırma yaptık Bir insanla ya da bir şeyle karşılaştığımız zaman, Onu nasıl sınıflandırmak (nereye koymak) gerekir? diye kendi kendimize sormak, bizim zihinsel eğilimimizdir Aklımıza, bu sorundan başka bir şey gelmez Biz, şeyleri, çeşitli boyutlarda, çemberler ya da kutular gibi düşünürüz, ve aklımız, bu çemberleri ya da kutuları, belli bir sıraya göre birbiri içine sokmaya çalışır Yukarıdaki örneğimizde, ilkin bütün ölümlüleri içine alan bir çember, sonra bütün insanları içine alan daha küçük bir çember; ve daha sonra da yalnız bu arkadaşı içine alan bir çember gösteriyoruz Eğer bu çemberleri sınıflandırmak istersek, belli bir mantıka göre, bu çemberleri birbiri içine sokacağız Demek ki, metafizik anlayış, mantık ve tasımla yapılmıştır Bir tasım üç önermelik bir gruptur; ilk iki önermeye, önceden gönderilmiş anlamında öncüller denir; üçüncü önerme vargıdır Başka bir örnek: Sovyetler Birliği'nde; son anayasadan önce proletarya diktatörlüğü vardı Diktatörlük, diktatörlüktür SSCB'de de diktatörlüktür Öyleyse SSCB ile, diktatörlüğün ülkeleri İtalya ve Almanya arasında hiçbir fark yoktur Burada, diktatörlüğün kimin için ve kimin üzerinde işlediğine bakılmıyor, aynı biçimde, burjuva demokrasisi övüldüğünde de, bu demokrasinin kimin çıkarına işlediği söylenmiyor Böylece, şeyleri ve toplumsal dünyayı, ayrı ayrı çemberlerle bölünmüş ve bu çemberleri birbiri içine girmiş gibi düşünmeye, sorunları bu biçimde koymaya varılır Kuşkusuz bunlar, teorik sorunlardır, ama pratikte de bir davranış biçimine götürürler Bunun gibi, örneğin, mutsuz 1919 Almanyası örneğini söyleyebiliriz Almanya'da sosyaldemokrasi, davranışı ile kapitalizmin varlığını sürdürüp gitmesine izin vereceğini ve naziliğe de vesile olacağını göremeden, demokrasiyi korumak için, proletarya diktatörlüğünü öldürdü Hayvanların da, bitkilerin de bir evrimi olduğu bilininceye kadar, zooloji ve biyoloji de şeyleri ayrı ayrı görür ve incelerdi Eskiden, bütün varlıklar, şeyler, nasıl ise, her zaman öyle oldukları düşünülerek sınıflandırılıyordu Ve gerçekten, geçen yüzyılın sonuna dek, doğabilim, her şeyden çok olguları toplayan bir bilim, bir tamamlanmış şeyler bilimi oldu

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cvp	son Mesaj
Mantık !!	İnşirah	Kişisel Gelişim	1	bir Hafta önce 15:36 PM
Mantık-fikıh Münasebeti Üzerine	mumsema	İslam Hukuku	1	11-21-2008 03:14 AM
Mantık Soruları - Ölüm Fermanı	estağfirullah	Oyun	2	11-04-2008 18:48 PM
mantık soruları	estağfirullah	Oyun	4	07-05-2008 23:35 PM
mantık ve risale i nur	sehrayin	Risale-i Nur	0	06-03-2007 23:06 PM

Konu Araçları
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder