İSLAM’DA KADININ DEĞERİ

İslâm Dîni, kadına en büyük değeri vermiş ve onun namuslu, temiz, vakarlı, haysiyetli ve şerefli bir tarzda yaşamasını sağlamıştır İslâm nazarında kadın, şefkat, merhamet, hürmet duyulması ve nezâket gösterilmesi gereken asîl ve nezîh bir varlıktır Peygamber (sav) Efendimiz, kadınların nârin, nâzik ve kibâr olduklarına işâretle, onların hiç kırılmaması ve incitilmemesi gerektiğini tavsiye etmişlerdir Bir hadîs-i şerîflerinde:

" Kadınlar hakkında hayırlı olup nezâketle muâmele etmenize dâir vasiyyetime itâat ediniz! Çünkü onlar eğe kemiğinden yaratılmıştır Eğe kemiğinin en eğri tarafı üst kısmı (ortası) dır Eğer sen onu doğrultmaya uğraşırsan, kırarsın; kendi hâline bırakırsan, daima eğri kalır O halde kadınlar hakkında hayır öğüdüme dikkat ediniz!" (1) buyurur

Hz Peygamber (sav)’e ilk defâ inanan ve O’na en büyük desteği veren Hz Hatîce (ranha) vâlidemizdir Nitekim Rasûlullâh (sav) Efendimiz, Hz Hatîce (ranha) vâlidemiz hakkında şöyle buyurur:

"Allâh bana Hatîce’den hayırlı bir kadın vermemiştir Bütün insanlar beni yalanlarken, O beni tasdîk etmiş; insanlar benden kaçarken, O beni malı ile desteklemiştir Ve Allâh bana başka hanımlardan değil, O’ndan çocuk ihsân etmiştir" (2)

Kadın, aynı zamanda ilk İslâm şehîdidir Hz Ammâr (ra)’ın annesi Hz Sümeyye (ranha), Mekke’de müslümanlığı ilk kabul edenlerden ve bu yüzden dayanılmaz işkencelere uğrayanlardandı Kendisine İslâm’dan ayrılması için yapılan her türlü eziyet ve zulme rağmen, hak yoldan dönmedi Sonunda Sümeyye (ranha), Ebû Cehl’in süngüsü altında can vermiş ve Allâh yolunda ilk İslâm şehîdi olmak şeref ve mertebesine erişmiştir (3)

Kur’ân-ı Kerîm’de "en-Nisâ"(Kadınlar) isimli, yüz yetmiş altı âyetlik uzun bir sûre olduğu gibi, ayrıca "Meryem" diye Hz Îsâ (as)’ın annesine atfedilen doksan sekiz âyetlik müstakil bir sûre daha vardır Bunlardan başka; "en-Nûr, el-Ahzâb, el-Mümtehine, et-Tahrîm ve et-Talâk" sûreleri de kadınlarla ilgili çeşitli konuları içine almaktadır

İslâm Dîni’nde kadın, âile ocağında temel eğitimi veren ilk öğretmen ve mükemmel bir eğitimcidir Çocuğun terbiyesi, yetişmesi, her yönden gelişmesi, daha küçük yaşta iken güzel alışkanlıklar kazanması ve faydalı bilgilerle donatılması husûsunda annenin rolü çok büyüktür Baba, evin nafakasının temini için ömrünün ekserîsini âilesinden dışarıda geçirmekte, çocuğu ile yeteri kadar meşgul olamamaktadır Bu durumda, çocuğu asıl yetiştiren ve terbiye eden anne olmaktadır Nitekim peygamberler, mürşid-i kâmiller, velîler, sultanlar ve daha nice büyük insanlar, hep mümtaz annelerin kucaklarında yetişmişlerdir

Ahlâk kitaplarımızda; çarşıdan alınan değişik yeni bir şeyi, çocuklara bölüştürürken önce kızlardan başlanarak ikrâm edilmesi tavsiye edilmiş, kız çocukları daha hassas ve nâziktirler, diye düşünülmüştür

Kız çocuklarının bakımı ve terbiyesi için her türlü fedâkârlıkta bulunan anne ve babaların, büyük fazîlet ve ecir sâhibi olacaklarını Hz Peygamber (sav) Efendimiz, şu hadîs-i şerîfleriyle beyân buyurmuşlardır:

"Kim, (iki veya üç) kız çocuğunu erginlik çağına erişinceye kadar besleyip büyütürse, kıyâmet gününde -iki parmağını birleştirerek- onunla şöylece beraber oluruz" (4)

Bu da, yüce dînimizin kadına verdiği üstün değeri gösterir

Önce Anne

Kur’ân-ı Kerîm’de, "ana-babaya saygı gösterilmesi" emredilen bir çok âyet-i kerîmede (5) anne, öncelik verilerek zikredilmiştir Bu öncelik, annenin babadan daha saygıdeğer olduğuna dikkati çekmektedir

Bir gün Rasûlullâh (sav) Efendimiz’e bir kimse geldi ve:

"Benim kendisine hizmet ve ülfet etmeme, insanlar içinde en lâyık ve en çok hakkı olan kimdir?" diye sordu

Rasûlullâh (sav):

"Anandır" buyurdular O zât:

"Sonra kimdir?" dedi Rasûlullâh (sav) yine:

"Anandır" buyurdular O zât tekrar:

"Sonra kimdir?" deyince, Rasûlullâh (sav) Efendimiz tekrar:

"Anandır" buyurdular O zât yine:

"Sonra kimdir?" diye sorunca, Rasûlullâh (sav) bu sefer:

"Babandır" karşılığını verdiler (6) Bu hadîs-i şerîf de, annenin evlâd üzerinde babaya nisbetle üç misli iyilik ve ihsân hakkı olduğunu açıkça ifâde eder

Veysel Karanî Hazretleri, ihtiyâr, âmâ ve hasta annesine hizmeti sebebiyle, her ne kadar Peygamber (sav) Efendimiz’i göremediyse de O’nun eşsiz lutuf ve ihsânlarına nâil olmuştur

İslâm hukûkuna göre, bir kişinin, ana ve babasından yalnız birisinin nafakasını sağlamaya gücü yetse, annesinin nafakasına öncelik tanınır (7)

Evlâd üzerinde elbette babanın da hakları vardır Çocuğunun ihtiyaçlarının karşılanmasında büyük fedâkârlıkları bulunmaktadır Doğumda annenin karşılaştığı sıkıntılara o da ortak olmuştur Hadîs-i şerîfte, babanın evlâdı üzerindeki hakları şöyle açıklanmıştır:

"Hiçbir evlâd babasının hakkını ödeyemez Ancak; babasını köle olarak bulur, satın alır ve âzâd ederse, bu durum müstesnâdır" (8)

Muhammed Bahâeddîn Nakşibend (ks) Hazretleri, bir vasiyetinde şöyle buyurur:

"Benim kabrimi ziyâret etmek isteyenler, evvelâ annemin kabrini ziyâret etsinler, sonra da benimkini" (9)

Anne Olmak Şerefi

Kadınlık meziyetlerinin başında anne olmak şerefi gelir Annelik, bir gönül ve mânâ şiiridir Toplumu ihyâ edip âbâd eden de ve tersine berbâd eden de yine annedir Toplumun kurtuluşu, hakîkî annelerin yetiştirilmesiyle mümkündür

İslâmiyet, anne olmak sıfatıyla kadına en yüksek ve pek muhterem bir mevkî vermiştir Târihin çeşitli dönemlerinde zillet ve hakâret içinde yaşayan kadın, lâyık olduğu en yüksek şerefe İslâm sâyesinde kavuşmuştur

Herkese iyilik etmeyi, herkesin hakkını gözetmeyi emreden İslâm Dîni, kişinin babasına, özellikle annesine karşı en iyi şekilde davranmasını, haklarına dikkatle riâyet etmesini emretmiştir Nitekim Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyurulmuştur:

"Biz insana ana-babasını (onlara iyilik yapmasını) da tavsiye ettik Anası onu (karnında) meşakkat üstüne meşekkatle taşımıştır Sütten ayrılması da iki yıl sürmüştür Bana, ana ve babana şükret! Dönüşün ancak banadır (dedik)" (10)

Gerçek anne, hayâtı boyunca maddesini ve mânâsını evlâdına fedâ eder Anne, yavrusunu bir müddet cisminde, ondan sonra kollarında ve hayâtı boyunca kabre kadar da kalbinde taşır (11)

Abdullâh b Mes’ûd (ra) der ki: Rasûl-i Ekrem (sav)’e:

"Allah katında en sevgili amel hangisidir?" diye sordum Şöyle buyurdular: "Vaktinde kılınan namazdır" "Namazdan sonra hangisi daha sevgilidir?" diye tekrar sorduğumda:

"Anaya babaya iyilik etmektir" buyurdular

Bunlardan sonra hangisinin en sevgili olduğunu sordum:

"Allah yolunda cihaddır" buyurdular (12)

*

Müslüman olmasa dahi, anneye iyilik etmenin İslâmî açıdan ne kadar önemli olduğunu Hz Ebûbekir (ra)’ın kızı Hz Esmâ’ (r anha)’nın şu rivâyeti apaçık bir şekilde ortaya koymaktadır:

"Müşrike olan (Allâh’a ortak koşan) annem Rasûlullah (sav) zamanında bana gelmişti Rasûlullah (sav)’den sordum ve dedim ki:

"Anam geldi Bana ümid bağlamıştır Ben onu görüp gözetebilir miyim?" Rasûlullah (sav):

"Evet, ananı görüp gözet!" buyurdu (13)

Ana-babaya itâat, Kur’ân-ı Kerîm’de ısrarla tavsiye edilmiştir Konu ile ilgili olarak İsrâ Sûresi 23 ve 24 âyetlerinde şöyle buyurulur:

"Rabbin, "Kendinden başkasına kulluk etmeyin Ana-babaya iyi muâmele edin!" diye hükmetti Eğer onlardan biri veya her ikisi senin nezdinde ihtiyarlığa ererlerse, onlara "öff!" (bile) deme! Onları azarlama! Onlara çok güzel (ve tatlı) söz (ler) söyle! Onlara acıyarak tevâzû kanadını (yerlere kadar) indir! Ve: Yâ Rab! Onlar beni çocukken nasıl terbiye ettilerse, sen de kendilerini (öylece) esirge! de"

Hz Peygamber (sav), ana-babaya iyi muâmele hakkında:

"Siz iffetli olun ki, hanımlarınız da iffetli olsun! Siz ana-babanıza iyi davranın ki, evlâdlarınız da size iyi davransınlar!" buyurur (14)

Ebû Hüreyre (ra) anlatıyor:

Hz Peygamber (sav) birgün;

"Burnu sürtülsün! Burnu sürtülsün! Burnu sürtülsün!" buyurdu

"Kimin burnu sürtülsün ey Allâh’ın Rasûlü?" diye sorulunca, şu açıklamada bulundu:

"Ana-babasının her ikisinin veya sadece birinin yaşlılığına ulaştığı halde cennete giremeyenin" (15)

Ana ve babaların en itâat ve hizmete ihtiyaç duydukları ihtiyarlık çağlarında onlara gereken hizmet, hürmet ve şefkati göstermeyip, Cenâb-ı Hakk’ın rızâsını ve cenneti kazanamayan çocukların elbette burunları sürtülmeyi hak etmiş olurlar

*

İslâm Dîni, ana-babaya itâate son derece önem vermiş, ana-babaya karşı gelmeyi de büyük günahlar arasında saymıştır

Rasûlullah (sav) Efendimiz, bu konuda şöyle buyurmuşlardır:

"Büyük günahlar; Allâh’a eş koşmak, ana-babaya âsî olmak, haksız yere adam öldürmek ve yalan yere yemîn etmektir" (16)

Yine Rasûlullah (sav) Efendimiz:

"Bir kimsenin ana ve babasına sövmesi büyük günahlardandır" buyurmuşlardı

Ashâb-ı kirâm:

"Yâ Rasûlallah! Bir adam ana ve babasına söver mi?" dediler Hz Peygamber (sav) Efendimiz de:

"Evet, bir kimse başkasının babasına söver, o da buna karşılık onun babasına söver (Eğer yine bir kimse) başkasının anasına söverse, o da onun anasına söver" buyurdu (17)

Diğer bir hadîs-i şerîfde de Peygamber (sav) Efendimiz:

"En büyük günahlardan size haber vereyim mi?" buyurdu

Ashâb-ı kirâm da:

"Evet Yâ Rasûlallah!" deyince Peygamber (sav) Efendimiz:

"Allâh’a eş koşmak, ana ve babaya âsî olmak"

buyurdu Dayanmış olduğu yerden doğrulup oturdu ve:

"Haberiniz olsun, aman yalan sözden ve yalan şehâdetten sakınınız!" buyurdu Ve bu cümleyi defalarca tekrarladı (18) *

Ana ve babaların emir ve istekleri, dîne uygun olduğu sürece yerine getirilir Dîne aykırı olan emirlerine itâat edilmez Nitekim Kur’ân-ı Kerîm’de Lokman Sûresi’nin 15 âyetinde:

"Eğer onlar seni, hakkında bilgin olmayan bir şeyi (körü körüne) bana ortak koşman için zorlarlarsa, onlara itâat etme! (Ancak) onlarla dünyada iyi geçin!" buyurulur

Bu âyet-i kerîmenin nüzûl sebebi, Sa’d b Ebî Vakkâs Hazretleri’nin müslüman olmasıdır Hz Sa’d (ra), Hz Ebûbekir (ra)’ın vâsıtası ile müslüman olunca annesi, öfkesinden üç gün yememiş, içmemiş ve tâkatten düşmüştü Bunu gören Hz Sa’d (ra):

"Anneciğim!

Allâh’ı ve Rasûlü’nü senden daha çok seviyorum Vallâhi senin bin canın olsa ve bunları, birer birer İslâmiyet’i bırakmam için versen, ben yine dînimden vazgeçmem! Artık dilersen ye, dilersen yeme!" demişti

Bunun üzerine annesi, oğlunun îmânındaki sebât ve kararlılığını görünce çâresiz kalarak yemeğini yemiştir (19)

Ana Gibi Yâr Olmaz

Atalarımız;

"Ana gibi yâr, vatan gibi diyâr olmaz" demişlerdir

Hakîkaten dünyâyı diyâr diyâr gezsek, anamız gibi bizi bağrına basarak sevecek ve şefkatle kucaklayacak bir ana bulamayız İnsan, hanımı gibisini veya ondan daha iyisini her yerde bulabilir, fakat ana gibisini hiç bir diyârda bulamaz

Âile içinde çocuk üzerinde en çok hakkı olan ve hizmeti geçen annedir Anne, hâmile kaldığı andan itibâren çocuk yüzünden sıkıntı çekmeye başlar Doğum sırasında bu sıkıntı, zirveye ulaşır Kimi zaman doğum, annenin hayâtına mâl olur

Annenin esas hizmeti, doğumdan sonra başlar Çocuğun emzirilmesi, giydirilmesi, temizliğinin yapılması, terbiye edilmesi ve tedâvîsi gibi ardı arkası kesilmeden ömür boyu sürecek bir hizmet dönemi içersine girer

Cenâb-ı Hakk’ın özellikle annelere lutfettiği şefkat duygusu, anneleri; istirâhatini, sıhhatini, yeme-içme ve giyinmesini düşünmeden bütün imkânlarıyla çocuğuna hizmete sevkeder

Annenin bu sonu ve sınırı olmayan fedâkârlıklarının bedelini, evlâdın maddî bir karşlıkla ödemesi mümkün değildir

Rasûlullah (sav) Efendimiz’in huzuruna bir adam geldi ve:

"Yâ Rasûlallâh! Anam iyice ihtiyarladı Ben onu kendi ellerimle yediriyor, içiriyor ve sırtımda taşıyorum Hâsılı her türlü ihtiyâcını karşılıyorum Mükâfâta hak kazandım mı?" dedi

Rasûlullâh (sav) Efendimiz cevâben:

"Hayır, bu senin yaptıkların, ananın senin üzerindeki haklarının yüzde birine bile karşılık değildir Fakat sen, iyilik ediyorsun Allâh sana bu az iyilik karşılığında çok sevap verir" buyurdular (20)

Hz Peygamber (sav)’in:

"Cennet annelerin ayakları altındadır" (21) hadîs-i şerîfi de annelerin lâyık oldukları yüce mertebeyi belirlemekte ve erkekle eşit olmaktan öte üstün haklara sahib bulunduklarına işaret etmektedir

İbn-i Amr (ra) anlatıyor:

"Bir adam cihâda iştirâk etmek için Hz Peygamber (sav)’den izin istedi Rasûlullâh (sav):

"Annen, baban sağ mı?" diye sordu Adam:

"Evet" deyince Rasûlullâh (sav):

"Onlara hizmet de cihâd sayılır, sen onlara hizmet ederek cihâd yap!" buyurdu (22)


Çocuk Terbiyesinde Anne:

Çocuk terbiyesi, anne ve babanın en başta gelen vazîfelerindendir Çocuklarını güzel terbiye eden milletler, huzûrun ve medeniyetin zirvesine ulaşırlar

İslâm’ın yaşandığı bir âile içinde büyüyen çocuğun istîdâdları, îmân istikâmetinde gelişip olgunlaşır Âilede verilen terbiye kalıcıdır İnsanlık târihi boyunca âile terbiyesi üzerinde önemle durulmuştur Çocukların dünyâ ve âhıret seâdetini kazanmaları için en büyük gayret, sâliha hanımlara düşmektedir

Çocuk, ilk ana terbiyeyi âile ocağında, anneden alır Anne, tabiî olarak vaktinin çoğunu ev içinde çocuklarının bakımı ve terbiyesi ile geçirir

Çocuk, dünyâya geldiği günden itibaren annesinin gönlünde ve kucağındadır Aslında çocuk, her hususta annesinden bir parçadır Anne, doğuncaya kadar karnında taşıdığı yavrusunu, bu sefer ölünceye kadar gönlünde taşır

Dînimizde çocuk terbiyesinin temeli, İslâm’a uygun bir nikâha dayanır Zîrâ nikâhsız olarak doğan bir çocuk, veled-i zinâ olur

Çocuk terbiyesinde dikkat edilecek diğer mühim esas da, "helâl lokma"dır Anne, bu konuda çok dikkatli ve titiz olmalı, haram ve şüpheli lokmalardan kaçınmalıdır Çünkü yavrusunun maddî ve mânevî yapısı bu lokmalardan oluşmaktadır Bu suretle doğacak çocuk, anne ve babasına saygılı ve itâatkâr, dînine ve milletine hizmetkâr olur Bunların hepsi, rızkın ve gıdânın helâl ve temiz olmasının bereketiyle meydana gelir

Hâmilelik döneminde de anne, kendilerine hürmet ve muhabbet duyduğu kimseleri tefekkür etmeli ve onları dâimâ hatırlamalıdır Bu da, cenînin zihinde yer eden bu şahıslara benzemesine sebebiyet verir İnsan tabîatının bu hususdaki kabiliyeti, herkesin bildiği ve tıbbın da kabul ettiği bir gerçektir (23)

Ebenin dindâr olması, hiç olmazsa çocuğu alırken "besmele" çekmesi gerekir Doğumdan kurtulan anneye de, "geçmiş olsun!" demeli ve bir çocuk dünyâya getirdiği için onu tebrik etmelidir Zîrâ çocuğu olanı tebrik etmek müstehabdır (24)

Dünyâya gelen çocuğun, önce sağ kulağına ezân, sol kulağına da kaamet okumalıdır Böylece çocuğa, ilk İslâmî telkîn ve dâvet yapılmış olur Kalbi de, ezânın derin tesirinden bir hisse alır Nitekim bu dünyâdan ayrılırken de, insana kelime-i tevhîd telkîn edilir

Hz Fâtımâ (r anhâ), Hz Hasan’ı dünyâya getirdiğinde Rasûlullâh (sav) Efendimiz, O’nun kulağına ezân okumuşlardır (25)

Ayrıca, yeni doğan çocuğun damağına tatlı bir şey sürmek müstahabdır Buna "tahnik" denir Tahnik, hurmayı ağızda iyice çiğnedikten sonra onu çocuğun ağzına dokundurmaktır Hurma bulunmadığında, herhangi bir tatlı gıdâ da olabilir

Ashâb-ı kirâmdan Ebû Mûsâ (ra) anlatıyor:

"Bir oğlan çocuğum dünyâya geldi Onu alıp Peygamber (sav) Efendimiz’e götürdüm Çocuğun adını İbrâhîm koydu Sonra da ağzına hurma alıp iyice çiğneyerek çocuğumun ağzına sürdü Ve bereket ile duâ ederek çocuğu tekrar bana verdi" (26)

Dünyâya gelen çocuğa yapılacak ilk iyilik ve ikrâm, ona güzel isim vermektir Hz Peygamber (sav) Efendimiz:

"Kıyâmet gününde siz, kendi isimlerinizle ve babalarınızın isimleriyle çağırılacaksınız O halde isimlerinizi güzelleştiriniz" (27)

Konacak isimler hakkında da hadîs-i şerîfde şöyle buyurulur:

"Peygamberlerin isimleriyle isimleniniz İsimlerin Allâh’a en sevimlisi, Abdullâh ve Abdurrahmân’dır" (28)

Çocuğun, yedinci günü adı konuldukdan sonra saçları kesilip ağırlığınca altın veya gümüş sadaka olarak verilir Nitekim Rasûlullâh (sav) Efendimiz, Hz Hasan’ı dünyâya getirdiği zaman Hz Fâtımâ (r anhâ)’ya şöyle buyurmuştur:

"Yâ Fâtımâ, çocuğun başını tıraş et ve ağırlığı kadar da gümüşü sadaka olarak ver" (29)

Akîka kurbanı da, çocuğun doğduğu günden bülûğa ereceği güne kadar kesilebilir Fakat, yedinci günü kesilmesi daha fazîletlidir Rasûlullâh (sav) Efendimiz, akîkanın durumunu soran Ümm-i Kürz’e şu cevâbı vermiştir:

"Oğlan çocuğunda iki, kız çocuğunda bir koyun (kesilir)" (30)

Diğer bir hadîs-i şerîfde de şöyle buyurulur:

"Her oğlan çocuğu akîka kurbanı ile rehindir Akîka, çocuğun doğumunun yedinci günü kesilir Adı konulur ve başı tıraş edilir" (31)

Akîka, vâcib değil, müstehabdır Normal kurban gibidir Eti, derisi satılmaz Kemikleri kırılmaz Akîkanın etinden kesen de yiyebilir

Akîka, çocuğu rehin olmaktan kurtarır Zîrâ o, akîkasına karşılık bir rehindir İmâm Ahmed b Hanbel der ki:

"Çocuk, ana-babasına şefâat etmekten alıkonulur, ancakakîka ile şefâat hakkı doğar" (32)

Sünnet olmak, peygamberlerin yoludur Peygamber (sav) Efendimiz bir hadîs-i şerîflerinde şöyle buyururlar:

"Dört şey peygamberlerin sünnetlerindendir: Sünnet olmak, güzel koku sürünmek, misvak kullanmak ve evlenmek" (33)

Hz Câbir (ra) da der ki:

"Rasûlullâh (sav) Efendimiz, torunları Hasan ve Hüseyin’e akîka kurbanı kesti Yedinci günlerinde de onları sünnet ettirdi" (34)

Âile içersinde gördüğü ve işittiği herşey, çocuğun hâfızasında bir model olarak yer alır Çocuk, her gördüğüne dikkatle bakar, sonra da bu gördüklerini taklîd etmeye ve yapmaya çalışır Her işittiğini de dikkatle dinler Zamanla bu işittiklerini söylemeye gayret eder Bu bakımdan anne ve babalar, her hususta yavrularına nümûne olmalıdırlar Çocuğun îmânı, daha küçük yaşta iken âile ocağında istikamet kazanır Eğitim konusundaki temel kaideye göre, anne ve babasının dîni üzere yetişir Nitekim hadîs-i şerîfde:

"Her çocuk İslâm fıtratı üzere doğar Daha sonra ana-babası onu; yahûdî, hıristiyan veya mecûsî yaparlar" (35) buyurulur

Çocuk konuşmaya başladığı zaman, ona söyletilecek ilk kelime, "Allâh" lafzı olmalıdır Böylece, kalbe îmân tohumları ekilirken, çocuğun gönül ufku da zikrullâhın nûruyla aydınlanmaya başlar

Çocuklara ilk cümle olarak da, îmân telkîn eden kelime-i tevhîdin öğretilmesinde ısrâr edilmelidir Hadîs-i şerîfde:

"Çocuklarınızı (n ağzını) ilk olarak sözü ile açınız Ölüm ânında onlara yine sözünü telkîn ediniz" (36) buyurulur

Ayrıca çocuklarımıza, küçük yaşlardan itibaren Kur’ân-ı Kerîm öğretmeliyiz Böylece, çocukların sâf ve temiz gönülleri, Kur’ân-ı Kerîm’in feyzi ve nûruyla berraklaşır Nitekim Peygamber (sav) Efendimiz:

"Çocuklarınızı üç haslet üzerine yetiştiriniz: Peygamberinizin sevgisi, ehl-i beytinin sevgisi ve Kur’ân tilâveti" (37) buyurur

Çocuklarımızın körpe dimağlarına; Allâh sevgisini, Peygamber (sav) sevgisini, ehl-i beytinin, ashâb-ı kirâmın, evliyâullâhın ve İslâm büyüklerinin sevgilerini aşılamalıyız Çünkü bu sevgi ile çocuğun his ve duyguları harekete geçer, İslâmî şuûr ve hassasiyet kazanır Güçlü ve örnek şahsiyetlere benzemeye çalışır

Peygamber (sav) Efendimiz, yedi yaşı, öğretim çağının başlangıcı olarak belirlemiştir Çocuk yedi yaşına girdiği zaman, ona abdest almak ve namaz kılmak öğretilmeli; on yaşına girince namaza başlatılmalı, yalan söylemenin, haram yemenin kötülükleri anlatılmalıdır Bu konuda hadîs-i şerîfde:

"Çocuklarınıza yedi yaşından itibâren namaz kılmalarını emrediniz On yaşına vardıklarında kılmazlarsa, hafifçe dövünüz Ve (ayrıca) yataklarını ayırınız" (38) buyurulur

Burada dövmekten maksad, korkutmak olup, bu cezâdan sonra çocukta bir düzelme görülürse, ona şefkatle ve güler bir yüzle yönelmelidir

Anne ve baba, çocuğuna iyi bir arkadaş seçiminde yardımcı olmalı ve onu kötü arkadaşlarının zararlarından korumalıdır Zîrâ kötü arkadaş, bütün kötülüklerin kaynağıdır

Anne ve babaların mühim vazîfelerinden biri de, çocuklarını; temiz, düzenli ve disiplinli olarak yetiştirmek ve onlara daha küçük yaşlardan itibaren dînlerini, ahlâk ve âdâb-ı muâşeret kâidelerini öğretmektir

Çocuklar, Cenâb-ı Hakk’ın bizlere birer emâneti olup, sâf ve temiz kalpleri bir cevherdir Temiz bir toprak gibidir Temiz toprağa ne ekilirse, onun meyvesi alınır

Kur’ân-ı Kerîm’de:

"Ey îmân edenler, kendinizi, evlerinizde ve emirlerinizde olanları ateşten koruyunuz" (39) buyurulur

Anne-babanın, evlâdlarını cehennem ateşinden koruması, dünyâ ateşinden korumasından daha önemlidir Cehennem ateşinden korumak da, îmânı, farzları ve haramları öğretmekle, ibâdete alıştırmakla ve dinsiz ve ahlâksız arkadaşlardan korumakla olur

Evlâdına, Allâh Teâlâ’yı ve Peygamber (sav) Efendimiz’i öğretmeyen, sevdirmeyen ana ve babalar, onların hem dünyâ, hem de âhıret kaatilleri sayılır

Evlâdına dînini öğretmeyen ana-baba, dünyânın en merhametsiz insanlarıdır

Çocuk üşümesin, uykusuz kalmasın, diye onu namaza kaldırmamak, cinâyetlerin en büyüğüdür Bu iyilik değil, ona karşı en büyük kötülüktür

Doktor, hastasına merhamet ettiği için, îcâbında onu bıçağın altına yatırır Ve ameliyat eder Doktorun gâyesi, bu ameliyatla onu sıhhatine kavuşturmak ve rahat ettirmektir

Ana-baba, merhametli iseler, evlâdlarını seviyorlarsa, evvelâ dînlerini öğretirler, sonra da dünyâ ile alâkalı ilimleri

Kaldı ki evlâdına karşı merhametli olmak demek, kendisine de merhamet etmek demektir Çünkü ana ve baba da, çocuklarına dînini öğretmedikleri için yanacaklardır Yâni çocuğuna İslâmiyet’i öğreten, kendisi de cehennemden korunmuş olacaktır (40)

Yavrularımız, bizim en kıymetli varlıklarımızdır İslâm, onların omuzları üzerinde asırdan asıra kıyâmete kadar sürüp devam edecektir

Âilenin en değerli meyvesi olarak bizlere emânet edilen yavrularımızın gönüllerinde hizmet, merhamet ve şefkat hislerini filizlendirerek, onları istikbâle mîrâs bırakmalıyız

Anne ve babanın en güzel âhıret yatırımı, hayırlı bir evlâd yetiştirmektir Nitekim Peygamberimiz (sav) Efendimiz şöyle buyururlar:

"İnsan öldüğü zaman, (sevab kazanmaya vesile olan) üç ameli kesilmez: Sadaka-i câriye, istifâde edilen ilim ve kendisine duâ eden çocuk" (41)

Diğer bir hadîs-i şerîfde de şöyle buyurulur:

"Öldükten sonra kulun derecesi yükseltilir Kul der ki: Ey Rabbım! Bu sevab nereden geldi? Cenâb-ı Hakk da ona şöyle der: Çocuğun senin için duâ etti, istiğfârda bulundu" (42)

Ana Duâsı:

Müslüman evlâdı, her zaman ana-babasının hayır duâlarını almaya çalışmalıdır

Bâyezîd-i Bistâmî (ks) Hazretleri’nin ihtiyar ve hasta bir annesi vardı Gece yarısı uykusundan uyanıp kendisinden bir bardak su istemesi üzerine, destiden su doldurup getirinceye kadar anası tekrar uykuya dalmıştı Bâyezîd-i Bistâmî (ks), elinde bir bardak su ile uyanacak diye anasını sabaha kadar bekler

Sabah Namazı için uyanan anası, oğlunun, elinde bir bardak su ile ayakta beklediğini görünce, son derece duygulanır Ve bu fedâkâr oğlu için; "Ârifler sultânı olasın oğlum!" diye yürekten duâ eder (43)

Annesinin duâsı bereketi ile Bâyezîd-i Bistâmî Hazretleri, gerçekten ârifler sultânı olur Ve bütün tasavvuf kitaplarında hep bu ünvân ile anılır

Bununla birlikte anne bedduâsından da son derece sakınmalıdır Onların bedduâsını alan evlâdın, dünyâda iki yakası bir araya gelmeyeceği gibi, âhırette de ebedî hüsrâna uğrayacağında şüphe yoktur

Sahâbe-i kirâmdan Alkame adında bir zât vardı Evlendikten sonra annesine karşı tutum ve tavrı iyice değişmişti Bu durumdan ihtiyar annesinin gönlü incinmiş, kalbi kırılmıştı

Böylece günler geçti Birgün Alkame, hastalanarak ölüm yatağına düştü Annesine olan kırıcı davranışından dolayı dili tutuldu Son nefesinde söylemesi gereken kelime-i şehâdeti söyleyemedi

Nihâyet Rasûlullâh (sav)’in ısrârı ile, yaşlı anne, evlâdını affedip hakkını helâl etti O anda Alkame’nin dili çözüldü ve kelime-i şehâdet getirmeye başladı Rûhunu da bu îmânla teslîm etti

Alkame yıkanıp kefenlendikten sonra, namazı kılınıp defnedildi Ardından Sevgili Peygamberimiz (sav) Efendimiz, kabri başında durarak orada bulunanlara şöyle hitâb etti:

"Ey muhâcirler!

Ey ensâr!

Kim karısını, annesinden daha üstün tutarsa, Allâh’ın lâneti onun üzerinedir Onun diğer ibâdet ve iyiliklerinin de kendisine bir fâidesi yoktur, kabul olunmaz" (44)

Ancak bu hadîs-i şerîf; eşin, kayınvâlide karşısında ezilmesi ve hiçbir hak sâhibi olmaması anl----- gelmez Çünkü İslâm’da eşin de, annenin de hak ve sorumlulukları dengelenmiştir

En Hayırlı Kadın

Peygamber (sav) Efendimiz:

"Kadınların en hayırlısı, kocası ona baktığı zaman mesrûr olur, bir şey söylediğinde emrini yerine getirir Nâmûsunda ve malında, kocasının hoşlanmıyacağı bir harekette de bulunmaz" (45) buyurur

Başka bir hadîs-i şerîflerinde:

"Dünyâ’nızdan bana üç şey sevdirildi; kadın, güzel koku ve gözümün nûru namaz" (46) buyurmakla, kadına sevgi, saygı ve şefkat gösterilmesi gerektiğine dikkati çekmişlerdir

"Dünyâ’nın hepsi metâ, eşyâdır Ve Dünyâ’nın en hayırlı varlığı ise, sâlihâ kadındır" (47) hadîs-i şerîfi de, İslâm’ın kadına verdiği büyük kıymetin bir başka ifâdesidir

Sâliha kadınların huzur ve sükûn kaynağı olduklarına işâretle Rasûl-i Ekrem (sav) Efendimiz:"Cenâb-ı Hakk her kime iyi bir eş nasîb etmişse, onun ayakta durmasına ve dîninin yarısına yardım etmiştir (Dîninin diğer) yarısını da kendi çalışarak muhâfaza etsin ve Allâh’dan korksun" (48) buyurmuşlardır

Bu anlamda diğer bir hadîs-i şerîfte de şöyle buyurulur:

"Dört şey kime verilmişse, ona dünya ve âhiretin hayrı verilmiş olur; Şükreden kalb, Allâh’ı anan lisân, belâya sabreden beden, nâmûsunda ve kocasının malında hıyânet etmeyen kadın" (49)