Bize Ebu'n-Numan haber verip (dedi ki), bize Yezid b Zurey1 rivayet edip (dedi ki), bize Davud, Ebu Nadra'dan, (O da) Ebu Saîd'den (naklen) rivayet etti ki; Ebu Musa el-Eş'ari, Hz Ömer'in yanına girmek için üç defa izin istemiş de O, O'na izin vermemiş Bunun üzerine O da geri dönmüş Sonra (Hz Ömer O'nu çağırtıp); "niye geri döndün?" diye sormuş O da şöyle cevap vermiş: Ben Rasulullah'ı (Sallallahu Aleyhi ve Seltem) şöyle buyururken işittim: "Giriş izni isteyen kimse üç defa izin istediğinde eğer ona izin verilirse ne âlâ, aksi halde geri dönün!" O zaman (Hz Ömer); "ya (Hz Pey-gamber'in böyle buyurduğuna) seninle beraber şahidlik edecek birini mutlaka getireceksin, yahut ben (sana) yapacağım da yapacağım!" demiş Ebu Said sözüne şöyle devam etti: (Derken Ebu Musa), ben Rasulullah'm (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Ashabından bir topluluk içindeyken bizim yanımıza, Hz Ömer'in kendisini tehdidinden korkmuş bir halde geldi ve başımıza dikilip şöyle dedi: "Allah aşkına, sizden, bunu Rasulullah'tan (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) işitmiş olan bir adamın bu konuda benim için mutlaka şahitlik etmesini istiyorum!" (Ebu Saîd sözünün devamında) şöyle dedi: Ö zaman ben; "O'na haber ver ki, ben bu hususta seninle baraberim!" dedim Bunu başkaları da söyledi Bunun üzerine Ebu Musa'nın keder ve üzüntüsü kayboldu




GÖRGÜ KURALLARI KİTABI


lBÂB—GİRİŞ İZNİ ÜÇ DEFA İSTENİR


2632 Bize Ebu'n-Numan haber verip (dedi ki), bize Yezid b Zurey1 rivayet edip (dedi ki), bize Davud, Ebu Nadra'dan, (O da) Ebu Saîd'den (naklen) rivayet etti ki; Ebu Musa el-Eş'ari, Hz Ömer'in yanına girmek için üç defa izin istemiş de O, O'na izin vermemiş Bunun üzerine O da geri dönmüş Sonra (Hz Ömer O'nu çağırtıp); "niye geri döndün?" diye sormuş O da şöyle cevap vermiş: Ben Rasulullah'ı (Sallallahu Aleyhi ve Seltem) şöyle buyururken işittim: "Giriş izni isteyen kimse üç defa izin istediğinde eğer ona izin verilirse ne âlâ, aksi halde geri dönün!" O zaman (Hz Ömer); "ya (Hz Pey-gamber'in böyle buyurduğuna) seninle beraber şahidlik edecek birini mutlaka getireceksin, yahut ben (sana) yapacağım da yapacağım!" demiş Ebu Said sözüne şöyle devam etti: (Derken Ebu Musa), ben Rasulullah'm (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Ashabından bir topluluk içindeyken bizim yanımıza, Hz Ömer'in kendisini tehdidinden korkmuş bir halde geldi ve başımıza dikilip şöyle dedi: "Allah aşkına, sizden, bunu Rasulullah'tan (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) işitmiş olan bir adamın bu konuda benim için mutlaka şahitlik etmesini istiyorum!" (Ebu Saîd sözünün devamında) şöyle dedi: Ö zaman ben; "O'na haber ver ki, ben bu hususta seninle baraberim!" dedim Bunu başkaları da söyledi Bunun üzerine Ebu Musa'nın keder ve üzüntüsü kayboldu

2BÂB—GİRİŞ İZNİ NASIL İSTENİR?


2633 Bize Saîd ibnu'r-Rebi' haber verip (dedi ki), bize Şu'be, Muhammed ibnu'I-Munkedir'den, O'nun şöyle dediğini rivayet etti: Ben Cabir b Abdillah'ı işitmiştim, şöyle demişti: Ben (bir defasında) Rasulullah'ın (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) (evine) gelip kapısını çalmıştım O da; "Kim o?" buyurmuştu Ben; "benim" demiştim Bunun üzerine O; "Benim! Benim!" buyurmuş ve bundan hoşlanmamıştı

3BÂB—KİŞİNİN, AİLESİNE GECELEYİN GELMESİNİN YASAKLANMASI HAKKINDA


2634 Bize Muhammed b Yusuf haber verip (dedi ki), bize Süfyan rivayet edip dedi ki, ben Muharib b Disar'ı, Cabir b Ab dili ah'tan (naklen) anlatırken işittim ki, O şöyle demiş: Ra-sulullah (Sdllallahu Aleyhi ve Sellem) kişinin (yolculuk dönüşü) ailesine geceleyin gelmesini veya onlara hainlik suçlamasında bulunmasını, yahut onların kusurlarını araştırmasını yasakladı Süfyan demiş ki: (Bu hadisteki), "veya onlara hainlik suçlamasında bulunmasını, yahut onların kusurlarını araştırmasını" sözünün, Muharib'in söylediği birşey mi, yoksa hadisin aslında olan birşey mi olduğunu bilmiyorum!

4BÂB—SELÂMI YAYMAK HAKKINDA


2635 Bize Saîd b Âmir, Avf tan, (O) Zürâre b Evfa'dan, (O da) Abdullah b Selâm'dan (naklen) haber verdi ki, O şöyle dedi: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Medine'ye geldiğinde, halk O'nu gözlemeye çıkmış ve (gelişini uzaktan görünce); "Allah'ın elçisi geldi!" demişlerdi (Abdullah) sözüne şöyle devam etti: Ben de, (karşılamaya) çıkanlarla beraber çıkmıştım Derken yüzünü gördüğüm zaman anlamıştım ki, Onun yüzü, hiç yalancı yüzü değildir Sonra O'ndan duyduğum ilk şey; şöyle buyurması oldu: "Ey insanlar! Selâmı yayın, yemek yedirin, yakınlarla alâkayı devam ettirin, insanlar uyurken namaz kılın ki, Cennet'e selâmetle giresiniz!"

5BÂB—MÜSLÜMANIN, MÜSLÜMAN ÜZERİNDEKİ HAKKI HUSUSUNDA


2636 Bize Ubeydullah, İsrail'den, (O) Ebu İshak'tan, (O) el-Haris'ten, (O da) Hz Ali'den (naklen) haber verdi ki, O şöyle dedi: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Müs-lümanın müslüman üzerinde altı (hakkı) vardır: Karşılaştığında ona selâm verir, aksırdığında ona; "Allah sana merhamet etsin" diyerek hayır dua eder, hastalandığında onu ziyaret eder, çağırdığında çağrısına karşılık verir, öldüğünde (cenaze namazında) hazır bulunur, kendisi için sevdiği şeyi onun için de sever ve gıyabında onun iyiliğini İster"

6BÂB—BİNEK ÜZERİNDE OLANIN YAYA OLANA SELÂM VERMESİ HAKKINDA


2637 Bize Abdullah b Yezid haber verip (dedi ki), bize Hayve rivayet edip (dedi ki), bize Ebu Hani' el-Havlani haber verdi ki, Ebu Ali el-Cenbi kendisine, Fedâle b Ubeyd'den, (O da) Rasulullah'tan (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) (naklen) rivayet etmiş ki, O şöyle buyurmuş: "Binek üzerinde olan yaya olana, ayakta olan oturmakta olana, az olan çok olana selâm verir/"

7BÂB—EHL-İ KİTABIN SELAMINI ALMAK HAKKINDA


2638 Bize Halid b Mahled haber verip (dedi ki), bize Malik, Abdullah b Dinar'dan, (O da) İbn Ömer'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle dedi: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Şu bir gerçek ki, yahudilerden biri (size) selâm verdiğinde ancak "es-sa'mu aleyk = ölüm üzerine olsun" der, bu sebeple sen de; "aleyke = senin üzerine olsun" karşılığını ver "

8BÂB—ÇOCUKLARA SELÂM VERMEK HAKKINDA


2639 Bize Sehl b Hammâd rivayet edip (dedi ki), bize Şu'be, Seyyar'dan, O'nun şöyle dediğini rivayet etti: Ben Sabit el-Bunani ile yürüyordum Derken O bazı çocukların yanından geçmişti de, onlara selâm vermişti Sabit (sonra) anlatmıştı ki, kendisi Enes'le vuruyormuş Derken O bazı çocukların yanından geçmişti de onlara selâm vermişti Enes de (sonra) anlatmış ki; O, Hz Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) ile berabermiş Derken o bazı çocukların yanından geçmişti de onlara selâm vermişti

9BÂB—KADINLARA SELÂM VERME HAKKINDA


2640 Bize el-Hakem b Nâfi Şuayb b, ebi Hamza'dan, (C da) îbn Ebi Hüseyn'den (naklen) haber verdi (ki, O şöylt demiş): Bana Şehr, Eşheloğulları'nın kadınlarından biri olai Esma bint Yezid ibni's-Seken'den (naklen) rivayet etti ki, O bir ara bazı kadınların içinde bulunuyormuş Derken yanlarındaı Hz Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) geçmiş de onlara selâm ver miş

10BÂB—BİR KİŞİYE SELâM GÖNDERİLDİĞİNDE BUNU NASIL ALIR?


2641 Bize el-Hakem b Nafi1, Şuayb b Ebi Hamza'dan, (O da) ez-Zühri'den (naklen) haber verdi ki, O şöyle demiş: Bana Ebu Seleme b Abdirahman rivayet etti ki, Hz Peygamber'in (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) hanımı Hz Aişe şöyle demiş: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) (birgün) demiş ki: "Aişe! Bu (yanımdaki) Cibril'dir Sana selâm veriyor!" (Hz Aişe de); "ve aleyhi's-selâm ve rah-metullahi ve berekatuhu = selâm, Allah'ın rahmeti ve bereketleri O'nun da üzerine olsun!" karşılığını vermiş (Hz Aişe sözünün devamında) şöyle demiş: "O (yani Hz Peygamber), benim görmediğim şeyleri görür!"

11BÂB—SELÂMIN ALINMASI HAKKINDA


2642 Bize Abdullah b Mesleme rivayet edip (dedi ki), bize Süleyman -ki O, ibnul-Muğire'dir-, Humeyd b Hilâl'den, (O) Abdullah ibnu's-Samit'ten, (O da) Ebu Zerr'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle dedi: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) namaz kıldı Sonra namazını bitirince ben yanma gelip (selâm verdim) Böylece ben (O'na) İslam selâmı ile selâm veren ilk kimse oldum O zaman O; "Aleyke's-selâm ve rahmetullah! Kimlerdensin?" buyurdu Ben; "Gıfar kabilesinden" dedim (Ebu Zerr sözünün devamında) şöyle dedi: Bunun üzerine O, eliyle (hoşnutsuzluk) işareti yaptı da, ben içimden; "Ğıfar'a mensup olmamdan hoşlanmadı" dedim


12BÂB—SELÂM VERMENİN VE SELÂM ALMANIN FAZİLETİ HAKKINDA


2643 Bize Muhammed b Kesir rivayet edip (dedi ki), bize Ca'fer b Süleyman, Avf tan, (O) Ebu Reca'dan, (O da) İmran b Husayn'dan (naklen) rivayet etti ki, O şöyle dedi: Bir adam Hz Peygamber'e (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) gelip; "es-selâmu aleyküm!" dedi O da selâmını aldı ve "On (sevap kazandı!)" buyurdu Sonra başka bir adam gelip selâm verdi ve "es-selâmu aleyküm ve rah-nıetullah!" dedi Onun da selâmını aldı ve 'Yirmi (sevap kazandı!)" buyurdu Ardından başka bir adam gelip selâm verdi ve "es-selâmu aleyküm ve rahmetullahi ve berekâtüh!" dedi O, bunun da selâmını aldı ve "Otuz (sevap kazandı!)" buyurdu


13BÂB—BÎR ADAMA, İŞİYORKEN SELÂM VERİLDİĞİNDE


2644 Bize İshak haber verip (dedi ki), bize Muaz b Hişam rivayet edip (dedi ki), bana babam, Katâde'den, (O) el-Hasan'dan, (O) el-Husayn'dan, (O da) el-Muhacir b Kun-fuz'dan (naklen) rivayet etti ki; O Hz Peygamber'e (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), işiyorken selâm vermiş de, (Hz Peygamber) abdest alıncaya kadar selâmını almamış, abdest aldıktan sonra selâmını almış

2645 Bize Yahya b Bîstam haber verip (dedi ki), bize Leys b Sa'd, Yezid b Ebi Habib'den, (O) Ebu'1-Hayr'dan, (O da) Ukbe b Amir'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle dedi: Ra-sulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "(Tek başlarına iken nâmahrem) kadınların yanlarına girmeyin!" Denildi ki, "yâ Ra-sulullah, kocanın erkek yalanlan hariç olsun!" Bunun üzerine O; "Kocanın erkek yakınları ölüm (ve helak sebebinin) ta kendisidir!" buyurdu Yahya dedi ki; (hadiste geçen) "el-hamu" kelimesi, "kocanın yakınları" demektir

15BÂB—ANSIZIN BAKIŞ HAKKINDA


2646 Bize Muhamed b Yusuf ile Ebu Nuaym, Süfyan'dan, (O) Amr b Saîd'den, (O) Ebu Zur'a b Amr b Cerir'den, (O da) Cerir'den (naklen) rivayet ettiler ki, O şöyle demiş: Ben Hz Pey-gamber'e (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), (nâmahrem bir kadına) ansızın bakışın (hükmünü) sormuştum da O; "Gözünü başka tarafa çevir!" buyurmuştu

16BAB—KADINLARIN ETEKLERİ HAKKINDA


2647 Bize Alımed b Halid haber verip (dedi ki), bize Mu-hammed -ki O, İbn İslı ak1 tır-, Nafi'den, (O) Safiyye bint Ebi Ubeyd'den, (O da) Hz Peygamber'in (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) hanımı Hz Ummü Seleme'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle dedi: Hz, Peygamber'e (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) kadının eteğini (inciğin yarısından aşağıya ne kadar uzatacağı) soruldu da O; "Bir karış!" buyurdu Ben; "yâ Rasulullah, o halde ayakları görünür!" dedim; "Öyleyse bir arşın (uzatsınlar) Bundan fazla yapmasınlar!" buyurdu Abdullah (ed-Dârimî) dedi ki; bazı insanlar (bu hadisin senedinde); "Nafi'den, (O) Süleyman b Yesâr'dan, (O da Hz Ümmü Seleme'den naklen)" derler

17BÂB—(KADININ), SÜSÜNÜ GÖSTERMESİNİN MEKRUHLUĞU HAKKINDA


2648 Bize Muhammed b Yusuf haber verip (dedi ki), bize Süfyan, Mansur'dan rivayet etti (ki, O şöyle demiş): Bana Rib'iyy b Hıraş, bir kadından, (O da) Huzeyfe'nin bir kız-kardeşinden (naklen) rivayet etti ki, O şöye demiş: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bize bir konuşma yaptı ve şöyle buyurdu: "Ey kadınlar topluluğu! Sizin, süs olarak takınacağınız gümüş şeyleriniz yok mu? Şunu iyi bilin, durum şu ki, sizden altın süs takınıp da onu (nâmahrem erkeklere) gösteren hiçbir kadın yoktur ki, bu (altın süs) sebebiyle azab edilecek olmasın!"

18BÂB—(KADININ), DIŞAKÎYA ÇIKACAĞI ZAMAN GÜZEL KOKU (SÜRÜNMESİNİN) YASAKLANMASI HAKKINDA


2649 Bize Ebu Asım, Sabit b Umar e "den, (O) Ğuneym b Kay s'tan, (O da) Ebu Musa'dan (naklen) haber verdi ki, O şöyle dedi: "Hangi kadın güzel koku sürünür, sonra dışarıya çıkar da kokusu hissedilirse, o zina etmiş olur (Ona şehvetle bakan) her göz de zina etmiş olur" Ebu Asım; "bazı arkadaşlarımız bu (hadisi) merfu (yani Hz Pey-gamber'in sözü) olarak rivayet ediyor" da demiştir

19BÂB—(SAÇA YABANCI SAÇ) EKLEYEN KADIN İLE (SAÇINA YABANCI SAÇ) EKLETEN KADIN HAKKINDA


2650 Bize Muhammed b Yusuf, Süfyan'dan, (O) Man-sur'dan, (O) İbrahim'den, (O) Alkâme'den, (O da) Abdullah'tan (naklen) haber verdi ki, O; "Allah, güzellik için döğme yapan, döğme yaptıran, yüzündeki kılları alan-aldıran, dişlerini seyrelten ve böylece Allah'ın yarattığını değiştiren kadınlara lanet etsin!" dedi ve bu, Esedoğulları'ndan Ümmü Ya'kub isimli bir kadına ulaştı Bunun üzerine (bu kadın İbn Ömer'e) gelip; "bana senin şöyle şöyle lanet ettiğin ulaştı, (bu doğru mu?)" dedi O da şöyle karşılık verdi: "Ra-sulullah'ın (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) lanet etiği kimselere ben ne diye lanet etmeyeyim? Bu (lanet etme hükmü) Allah'ın Kitab'ında da vardır!" Bu sefer (kadın); "andolsun ki, ben iki levha arasındaki (tüm Kur'an'ı) okudum da onda senin dediğini bulamadım" dedi (İbn Ömer) şöyle cevap verdi: "Sen onu gerçekten okusaydın bunu muhakkak bulurdun! Sen; "Peygamber size ne verirse onu alın, sizi neden menederse ondan geri durun"615 mealindeki ayeti okumadın mı?" (Kadın); "evet, okudum" dedi İbn Ömer de; "işte O, hakikaten bundan menetmişti" dedi O zaman (kadın); "doğrusu ben ailenin (bunları) yaptığım görüyorum" dedi (İbn Ömer); "öyleyse içeri gir bak" dedi O da girip baktı ve aradıklarından hiçbir şey göremedi Bunun üzerine (İbn Ömer); "böyle olsalardı, onlarla bir araya gelmezdim" dedi

20 BAB—ERKEĞİN ERKEKLE, KADININ KADINLA BİR YORGAN ALTINDA YATMALARI YASAĞI HAKKINDA


2651 Bize Osman b Muhammed haber verip (dedi ki), bize Zeyd b Hubab rivayet edip (dedi ki), bana Yahya b Eyyub el-Hadrami rivayet edip (dedi ki), bana Ayyaş b Abbas el-Hımyeri, Ebu'l-Husayn el-Hacri'den, (O da) Ebu Amir'den (naklen) haber verdi ki, O şöyle dedi: Ben Rasulullah'm (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Sahabisi Ebu Reyhane'yi şöyle derken işittim: Ra-sulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şu on husustan menederdi: Erkeğin erkekle, aralarında hiçbir şey bulunmadığı halde tek örtü içinde yatmalan; kadının kadınla, aralarında hiçbir şey bulunmadığı halde tek bir örtü içinde yatmaları; (saç ve sakaldaki ak) kılları yolmak; vücuda döğme yapmak; yağma etmek; panterlerin (postlarını) kullanmak; iki omuzun üzerine ve elbisenin altına halis ipek koymak Abdullah (ed-Dârimî) dedi ki: Ebu Âmir, onların (yani Me-afıroğullannın) bir büyüğüdür, "mukameâ = bir yorgan altında yatma" ise, "muzâcaa = yan yana yatma" demektir

21BAB—KADIN GİBİ DAVRANAN ERKEKLERLE ERKEK GİBİ DAVRANAN KADINLARA LANET EDİLMESİ


2652 Bize Yezid b Harun ile Vehb b Cerir haber verip dediler ki, bize Hişam -ki, O, ed-Destüvâî'dir-, Yahya'dan, (O) Ik-r i m e'den, (O da) İbn Abbas'tan (naklen) rivayet etti ki, Hz Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), erkeklerden kadın gibi davrananlarla, kadınlardan erkek gibi davrananlara lanet etmiş ve "Bunları evlerinizden çıkarın!" buyurmuştu (İbn Abbas, sözünün devamında) dedi ki; "İşte Hz Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), falan erkeği (Medine'den) çıkarmıştı, Ömer de falan erkeği -veya "falan kadını" (Abdullah ed-Dârimî; "bundan ben şüphe ediyorum" demiştir)-, çıkarmıştı"

22BÂB—UYLUĞUNAVRET OLDUĞU HAKKINDA


2653 Bize el-Hakem ibnu'l-Mübarek haber verip (dedi ki), bize Malik, Ebu'n-Nadr'dan, (O) Zur'a Abdirrahman'dan, (O da) babasından -ki O, Suffa Ashabmdandı-, (naklen) haber verdi ki, O şöyle demiş: (Birgün) Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sel-lem), benim uyluğum açık iken yanımıza oturmuştu Bana; "Üzerini ört! Uyluğun avret olduğunu bilmiyor musun?" buyurmuştu

2654 Bize Ya'lâ haber verip (dedi ki), bize el-A'meş, Amr b Murre'den, (O da) Salim b Ebi'l-Ca'd'dan (naklen) rivayet etti ki, O şöyle demiş: Hınıs ahalisinden bazı kadınlar, kendisinden fetva sormak üzere Hz Aişe'nin huzuruna girmişler de O; "belki siz, hamamlara giren kadınlardansınız?" demiş Onlar; "evet" demişler O zaman Hz Aişe (Radıyallahu Anka) şöyle demiş: Ben Rasulullah'ı (Sal-lallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyururken işitmiştim: "Elbisesini kocasının evinden başka yerde çıkaran hiçbir kadın yoktur ki, kendisi ile Allah Azze ve Cehle arasındaki (haya perdesini) yırtmış olmasın!"

2655 Ebu Muhammed (ed-Dârimî) dedi ki: Bize Ubey-dullah, İsrail'den, (O) Mansur'dan, (O) Salim'den, (O) Ebu'l-Melih'ten, (O da) Hz Aişe'den (naklen) bunu, (yani bir önceki) hadisi haber verdi

24BÂB—BİRİNİZ, (DİN) KARDEŞİNİ OTURMAKTA OLDUĞU YERİNDEN ASLA KALDIRMASIN!


2656 Bize Müsedded haber verip (dedi ki), bize Bişr ibnu'l-Mufaddal rivayet edip (dedi ki), bize Ubeydullah, NafTden, (O da) İbn Ömer'den (naklen rivayet etti ki, O şöyle demiş: Ra-sulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "-Kişi ayağa kaldırıp -yani (din) kardeşini oturmakta olduğu yerinden (ayağa kaldırıp)- yerine kendisi oturmaz! Fakat siz yer açın -veya "siz açılın"

2657 Bize Ahmed b Abdillah rivayet edip (dedi ki), bize Zü-heyr rivayet edip (dedi ki), bize Süheyl, babasından, (O da) Ebu Hüreyre'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle dedi: Ra-sulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "-Biriniz -veya "bir adam"-, oturmakta olduğu yerinden kalkıp da sonra oraya geri döndüğünde, o oraya (oturmaya başkalarından) daha fazla hak sahibidir "

2658 Bize Ebu'l-Velid et-Tayâlisî haber verip (dedi ki), bize Şu'be rivayet edip (dedi ki), bize Ebu İshak, el-Bera'dan (naklen) rivayet etti ki, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) (birgün) en-sardan, (yolda) oturmakta olan bazı insanlara rastladı da şöyle buyurdu: "Eğer (bu yolda oturma işini bir zaruretten dolayı mutlaka) yapacaksanız, o halde (soranlara) yol gösterin, selâmı yayın ve haksızlığa uğrayana yardım edin!" Şu'be demiş ki, bu hadisi Ebu İshak, el-Berâ'dan işitmemiş tir

27BAB—AYAK AYAK ÜSTÜNE ATMAK HAKKINDA


2659 Bize Muhammed b Ahmed b Ebi Halef haber verip (dedi ki), bize Süfyan rivayet edip dedi ki, ben ez-Zühri'yi, Abbâd b Temim'den, (O da) amcasından (naklen) rivayet ederken işittim ki, O şöyle demiş: Ben Rasulullah'ı (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Mescid'de ayak ayak üstüne atmış olarak sırtüstü yatarken görmüştüm

28 BAB—İKİ KİŞİ ARKADAŞLARININ YANINDA FISILDAŞMAZ


2660 Bize Ubeydullah b Musa, el-A'meş'ten, (O) Ebu Vail'den, (O da) Abdullah'tan (naklen) haber verdi ki, O şöyle demiş: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Üç kişi olduğunuzda iki kişi arkadaşlarının yanında fısıldaşmaz! Çünkü bu,
onu üzer "

29 BAB—OTURMA YERİNDE (MEYDANA GELEBİLECEK


2661 Bize Ya'lâ b Ubeyd rivayet edip (dedi ki), bize Haccac -ki O, İbn Dinar'dır-, Ebu Hâşim'den, (O) Rufey'den, (O) Ebu'l-Âliye'den, (O da) Ebu Berze el-Eslemi'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle demiş: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), (ömrümün) sonları geldiğinde bir meclise oturup da sonra (oradan) kalkmak istediği zaman şöyle derdi: "Seni teşbih ve tenzih ederim Allah'ım ve sana, hamdınla hamdederim Şahidlik ederim ki, senden başka hiçbir ilâh yoktur! Senden bağış dilerim ve sana tevbe ederim!" Bunun üzerine (Sahabe-i Kiram); "yâ Rasulullah, doğrusu sen şimdi bir söz söylüyorsun Bunu eskiden söylemezdin?" demişlerdi de, O şöyle buyurmuştu: "Bu, oturma yerlerinde meydana gelen (boş söz ve işlerin) keffâretidir!"

30BAB—KİŞİ AKSIRDIĞI ZAMAN NE DER?


2662 Bize Saîd b Amir, Şu'be'den, (O) Muhammed b Ab-dirrahman b Ebi Leyla'dan, (O) kardeşi İsa'dan, (O) babası Abdurrahman b Ebi Leyla'dan, (O) Ebu Eyyub el-Ensari'den, (O da) Hz Peygamber'den (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) (naklen) haber verdi ki, O şöyle buyurdu: "Aksıran kimse, "her durumda Allah'a hamdolsun" der Ona hayar-dua edecek olan kimse ise; "Allah sana merhamet etsin" der O da ona; "Allah seni doğru yola iletsin ve durumunuzu düzeltsin" şeklinde karşılık verir"

31BÂB—(AKSIRAN KİMSE) ALLAH'A HAMDETMEDİĞİNDE, (YANINDAKİ) ONA HAYIR-DUA'DA BULUNMAZ


2663 Bize Ahmed b Abdillah haber verip (dedi ki), bize Zü-heyr, Süleyman'dan, (O da) Enes'ten (naklen) haber verdi ki, O şöyle demiş: İki adam Hz Peygamber'in (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) yanında aksırmıştı da O, onların birine hayır-dua etmiş, diğerine hayır-duada bulunmamıştı -Veya "İki adam Hz Peygamber'in (Sal-îallahu Aleyhi ve Sellem) yanında aksırmış ve O, onların birine hayır dua etmiş, diğerine hayır dua etmemişti de O'na şöyle denilmişti"- Bunun üzerine O'na; "yâ Rasulullah, buna hayır-dua ettin, ama buna etmedin, (bunun hikmeti nedir)?" denilmiş, O da şöyle buyurmuştu: "Çünkü bu Allah'a hamdetti, bu ise Allah'a hamdetmedi!" Abdullah (ed-Dârimî) dedi ki: "(Bu hadisin senedindeki) Süleyman, Teym kabilesine mensup olandır"

32BÂB—AKSIRAN KİMSEYE KAÇ DEFA HAYIR-DUA EDİLİR?


2664 Bize Ebu'l-Velid haber verip (dedi ki,) bize İkrime -ki O, İbn Ammar'dır-, rivayet edip dedi ki, bana İyas b Seleme rivayet edip dedi ki, bana babam rivayet edip dedi ki; bir adam Hz Peygamber'in (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) yanında aksırdı, O da; "Allah sana merhamet etsin!" buyurdu Sonra (adam) bir daha ak-sırdı O zaman; "Bu adam nezle olmuş!" buyurdu

33BÂB—RESİMLERİN YASAKLANMASI HAKKINDA


2665 Bize Saîd b Âmir, Şu'be'den, (O) Abdurrahman ibnu'l-K a sı m'dan, (O da) babasından (naklen) haber verdi ki, O şöyle demiş: Hz Aişe dedi ki; "Bizim, üzerinde resimler bulunan bir kumaşımız vardı Ben onu, namaz kıhyorken Hz Peygamber'in (Sal-lallahu Aleyhi ve Sellem) önüne koymuştum da, O beni menetmişti" -Veya (Hz Aişe); "O bundan hoşlanmamıştı" dedi- (Hz Aişe, sözünün devamında) şöyle dedi: "Ben de onu birkaç yastık yapmıştım!"


34BAB—MELEKLER, İÇİNDE RESİM BULUNAN HİÇBİR EVE GİRMEZLER


2666 Bize Ebu'n-Nu'man haber verip (dedi ki), bize Ab-dulvahid b Ziyad rivayet edip (dedi ki), bize Umâre ibnu'l-Ka'ka' rivayet edip (dedi ki), bize el-Hârisu'1-Ukli, Ebu Zur'a b Amr b Cerir'den, (O) Abdullah b Nuceyy'den, (O da) Hz Ali'den (naklen) rivayet etti ki, Hz Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Selhm) şöyle buyurdu: "Muhakkak ki; melekler, içinde ne köpek bulunan, ne resim bulunan, ne de cünüb kimse bulunan hiçbir eve girmezler"

35BAB—KİŞİNİN BAKMAKLA YÜKÜMLÜ OLDUĞU KİMSELERE HARCAMA YAPMASI HAKKINDA


2667 Bize Ebu'l-Velid rivayet edip (dedi ki), bize Şu'be rivayet edip dedi ki, Adiyy b Sabit bana haber verip dedi ki, ben Abdullah b Yezid'i, Ebu Mes'ud el-Bedri'den, (O da) Hz Peygamber'den (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) (naklen) rivayet ederken işittim ki, O şöyle buyurmuş: "Müslüman, ailesine sevabını Allah'tan umarak bir harcama yaptığında, bu onun için sadaka olur"

36 BAB—HAYVANA ÜÇ KİŞİNİN BİNMESİ HAKKINDA


2668 Bize Ebu'n-Nu'man haber verip (dedi ki), bize Sabit b YYezid rivayet edip dedi ki, bize Asım el-Ahvel, Muverrik'ten, O da) Abdullah b Ca'fer'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle demiş: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) (bir seferden) döndüğünde benimle Hasan -yahut Hüseyin; (Muverrik demiş ki, zannediyorum O, "Hasan" demişti)-, tarafından karşılanırdı da, (bineğinin üzerinde) beni önüne, Hasan'ı arkasına kor ve biz, Hz Peygamberin (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) binmiş olduğu hayvanın üzerinde Medine'ye gelirdik



37 BAB—HAYVANIN SAHİBİNİN, HAYVANIN ÖN TARAFINA BİNMEYE DAHA LÂYIK OLDUĞU HAKKINDA


2669 Bize Saîd b Süleyman, İshak b Yahya b Talha'dan, (O) el-Müseyyeb ile Ma'bed b Halid'den, (onlar da) Abdullah b Yezid el-Hatmi'den -ki O, Kûfe'de vali idi-, (naklen) haber verdi ki, O şöyle dedi: Biz Kays b Sa'd b Ubâde'nin yanına, evine gitmiştik Derken müezzin ezan okumuştu Biz Kays'a; "kalk da bize namaz kıldır" demiştik de O; "ben, başlarında emir (vali) olmadığım bir topluluğa namaz kıldıracak değilim" karşılığım vermişti Bunun üzerine, (faziletçe) O'ndan aşağı olmayan, Abdullah b Hanzala İbni'l-Gâsil isimli bir adam demişti ki, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Kişi hayvanının ön tarafına binmeye, yaygısının baş tarafına oturmaya ve evinde imamlık yapmaya (başkalarından) daha lâyıktır" Kays b Sa'd da o zaman bir azadlısına; "ey falan, kalk da bunlara namaz kıldır" demişti

38BAB—HER DEVE HÖRGÜCÜNÜN ÜZERİNDE BİR ŞEYTAN OLDUĞU HAKKINDA GELEN HADİSLER


2670 Bize Ubeydullah b Musa, Usâme b Zeyd'den, (O da) Muhammed b Hamza b Amr el-Eslemi'den (naklen) haber verdi ki, O -ki O'nun babası Resulullah'a (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Sahabi olmuştur-, şöyle dedi: Babamı şöyle derken işitmiştim: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) buyurdu ki: "-Her devenin tepesinin üzerinde bir şeytan vadır Bu sebeple ona bindiğinde Allah'ın adını söyleyin (besmele çekin) ve ihtiyaçlarınızı (gidermekten) geri durmayın!"


39BÂB—HAYVANLARIN SANDALYE GİBİ KULLANILMALARININ YASAK OLUŞU HAKKINDA


2671 Bize Osman b Muhammed haber verip (dedi ki), bize Şebâbe b Sevvar rivayet edip (dedi ki), bize Leys b Sa'd, Yezid b Ebi Habib'den, (O) Sehl b Muaz b Enes'ten, (O da) babasından -ki O, Hz Peygamber'in (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) As-habındandı-, (naklen) rivayet etti ki, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Bu hayvanlara (zahmet ve meşakkatten) uzak olarak binin, onları kendinize sandalye edinmeyin!"

2672 Bize Abdullah b Salih, el-Leys'ten (naklen, yukarıdaki hadisi) haber verdi Ancak O, (bu rivayetinde) Şebâbe'ye bir şeyde muhalefet etmektedir

40 BAB—YOLCULUK İŞKENCEDEN BİR PARÇADIR


2673 Bize Halid b Mahled haber verip (dedi ki), bize Malik, Sümeyy'den, (O) Ebu Salih'ten, (O da) Ebu Hüreyre'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle dedi: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "-Yolculuk, işkenceden bir parçadır O, (yolculuğa çıkan) birinizi uykusundan, yemesinden, içmesinden meneder Bu sebeple sizden biri, yolculuğundaki istek ve arzusunu yerine getirince ailesinin yanına dönmekte acele etsin!"

41BÂB—(İNSAN) BÎR KİMSEYİ UĞURLADIĞINDA NE DER?


2674 Bize Müslim b İbrahim rivayet edip (dedi ki), bize Saîd b Ebi Ka'b rivayet edip (dedi ki), bize Ebu'l-Hasan el-Abdi rivayet edip dedi ki, bana Musa b Meysere el-Abdi, Enes b Malik'ten rivayet etti ki, O şöyle demiş: Bir adam Hz Pey-gamber'e (Saliallahu Aleyhi ve Sellem) gelip, Ona; "yâ Nebiyyullah, ben gerçekten yolculuğa çıkmak istiyorum, (benim için dua buyurun)" dedi (Hz Peygamber) de Ona; "Ne zaman?" diye sordu O; "yarın, inşallah" cevabını verdi (Enea, sözüne devamla) dedi ki; O zaman (Hz Peygamber) O'nun yanına gelip elini tuttu ve O'nun için şöyle dua buyurdu: "-Allah'ın korumasında ve himayesinde olasın! Allah sana takvayı azık versin, (emirlerine uymayı, yasaklarından kaçınmayı nasib etsin), günahını bağışlasın ve nereye yönelirsen -veya "yüzünü nereye çevirirsen" Saîd, bu iki sözün birinde şüpheye düşmüş-, seni hayra yöneltsin!"

42BÂB—(YOLCUNUN), YOLA ÇIKACAĞI ZAMAN DUA ETMESİ HAKKINDA


2675 Bize Yezid b Harun haber verip (dedi ki), bana Şu'be rivayet edip (dedi ki), bize Asım el-Ahvel, Abdullah b Ser-cis'ten rivayet etti ki, O şöyle demiş: Hz Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), yolculuğa çıktığı zaman şöyle dua buyururdu: "Allah'ım! Muhakkak ki ben, yolculuğun meşakkatinden, geriye üzüntülü dönüşten, varlıktan (ve iyi halden) sonra yokluğa (ve kötü hale) düşmekten, mazlumun bedduasından ve aile ile mala kötü (art niyetli) bakışlardan, (yahut, "aile ile inalda kötü (durumlar) görmekten") sana sığınırım!"

2676 Bize Yahya b Hassan haber verip (dedi ki), Bize Hammâd b Seleme, Ebu'z-Zübeyr'den, (O) Ali b Abdillah el-Bâriki'den, (O da) Abdullah b Ömer'den (naklen) rivayet etti ki; Rasulullah (Sallallaku Aleyhi ve Sellem) yolculuğa çıktığında, devesine binince üç defa "Allahu Ekber!" der ve sözüne şöyle devam edermiş: "Bunu bizim hizmetimize veren (Allah'ın) sânı yücedir Aksi halde biz buna güç yetiremezdik Biz muhakkak Rabb'imize döneceğiz!645 Allah'ım! Muhakkak ki ben bu yolculuğumda senden iyilik ile takvayı, (emirlerine uyup yasaklarından kaçınmayı) ve razı olacağın işler (yapmayı nasip etmeni) istiyorum Allah'ım, bize yolculuğu kolaylaştır! Bize uzak yeri yakın et Allah'ım, yolculukta yardımcı ve koruyucu, (geride kalan) ailede vekil sensin! Allah'ım, yolculuğumuzda sen bize yardım et ve (geride kalan) ailemizde bize hayırla vekil ol!"

43 BÂB—(YOLCU), YUKARI ÇIKARKEN VE AŞAĞI İNERKEN NE DER?


2677 Bize Alımed b Abdillah haber verip (dedi ki), bize Ebu Zeyd, Husayn'dan, (O) Salim'den, (O da) Câbir'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle dedi: Biz (yolculuklarımızda) yukarı çıktığımızda tekbir getirir ("Allahu Ekber" derdik), aşağı indiğimizde teşbihte bulunur, ("Sübhanallah" derdik)

2678 Bize el-Hakem ibnu'l-Mübarek haber verip (dedi ki), bize Malik, Nafi'den, (O) Hz Ümmü Habibe'nin azadlısı Ebu'l-Cerrah'tan, (O) Hz Ümmü Habibe'den, (O da) Hz Pey-gamber'den (Sallaiiahu Aleyhi ue Sellem) (naklen) rivayet etti ki, O şöyle buyurdu: "İçinde zil bulunan kafileye melekler arkadaşlık etmez!"

2679 Bize Ahmed b Abdi İlah haber verip (dedi ki), bize Zü-heyr rivayet edip (dedi ki), bize Süheyl b Ebi Salih, babasından, (O) Ebu Hüreyre'den, (O da) Hz Peygamber'den (Sallaiiahu Aleyhi ve Sellem) (naklen) rivayet etti ki, O şöyle buyurdu: "Melekler, aralarında köpek veya zil bulunan arkadaş topluluğu ile beraber bulunmaz!"

45BAB—HAYVANLARA LANET ETME YASAĞI


2680 Bize Süleyman b Harb haber verip (dedi ki), bize Hammâd b Zeyd, Eyyub'dan, (O) Ebu Kılâbe'den, (O) Ebu'l-Muhelleb'den, (O da) İmran b Husayn'dan (naklen) rivayet etti ki; Hz Peygamber (Sallallaku Aleyhi ve Sellem) bir yolculuktaymış Derken bir lanet işitmiş "Bu nedir?" buyurmuş "Falan kadın, devesine lanet etti" demişler O zaman (Hz Peygamber); "O (devenin üzerindekileri) aşağı indirin (ve onu bırakın gitsin) Çünkü ona lanet edilmiştir!" buyurmuş İmran sözüne devamla dedi ki; "Ben (şimdi) sanki, gri renkli bir deve olan bu (deveye) bakar gibiyim!"

46 BAB—KADIN, ANCAK BERABERİNDE BİR MEHREMÎ OLDUĞU HALDE YOLCULUĞA ÇIKSIN!


2681 Bize Ya'lâ rivayet edip (dedi ki), bize el-A'meş, Ebu Salih'ten, (O da) Ebu Saîd'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle demiş: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Kadın üç günlük veya daha uzak bir yere yolculuğa, ancak beraberinde babası veya erkek kardeşi, yahut kocası ya da (kendisiyle evlenmesi) haram olan bir akrabası var iken çıksın!"

47BAB—"ŞÜPHESİZ, YOLCULUKTA TEK BAŞINA OLAN ŞEYTANDIR!"


2682 Bize el-Heysem b Cemil haber verip (dedi ki), bize Asım -ki O, ibn Muhammed el-Omeri'dir-, babasından, O da ibn Ömer'den naklen şöyle rivayet etti: Hz Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "İnsanlar tek başına yolculukta olan şeyleri bilselerdi, hiçbir binekli, geceleyin tek başına yolculuk yapmazdı!"

48BAB—(İNSAN) BİR YERE İNDİĞİNDE NE DER?


2683 Bize Ahmed b İshak ile Affan haber verip dediler ki, bize Vuheyb rivayet edip (dedi ki), bize Muhammed b Aclan, Yakub b Abdillah ibni'l-Eşecc'den, (O) Saîd ibnu'l-Müseyyeb'den, (O) Sa'd b Malik'ten, (O da) Havle bint Hakim'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle dedi: Ben Rasulullah'ı (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyururken işittim: "-Şayet sizden biri bir yere indiğinde; "ben, yarattığı şeylerin şerrinden Allah'ın tam kelimelerine sığınırım" dese, ona bu yerde, oradan göçünceye kadar hiçbir şey zarar vermez!"


49BÂB—BİR YERE İNDİĞİNDE İKİ REKÂT (NAMAZ KILMAK) HAKKINDA


2684 Bize Ebu Asım, Osman b Saîd'den, (O da) Enes b Malik1 ten (naklen) haber verdi ki, Hz Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bir yere indiğinde, iki rekât namaz kılmadıkça -veya "o yere iki rekât namazla veda etmedikçe"- oradan ayrılmazdı Abdullah (ed-Dârimî) dedi ki: "Osman b Sa'd zayıftır"

50BÂB—YOLCULUKTAN DÖNDÜĞÜNDE NE DENİR?


2685 Bize Yahya b Hassan haber verip (dedi ki), bize Ham-mad b Seleme, Ebu'z-Zübeyr'den, (O) Ali b Abdillah el-Bâriki'den, (O da) Abdullah b Ömer'den (naklen) rivayet etti ki, Hz Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) yolculuğundan döndüğünde şöyle buyururdu: "Biz inşallah (sağ salim yurdumuza, yuvamıza) dönüyoruz (Kusurlarımızdan) tevbe ederiz, (yalnız) Rabb'imize ibadet eder ve (yalnız O'na) hamdederiz!"

51BAB—UYUYACAĞI ZAMAN DUA ETMEK


2686 Bize Ebu'l-Velid haber verip (dedi ki), bize Şu'be rivayet edip dedi ki, bize Ebu İshak rivayet edip dedi ki; ben elli er a' b Azib'i şöyle derken işittim: Muhakkak ki Rasulullah (Sal-Mlahu Aleyhi ve Sellem) bir adama, yatağına girdiği zaman şöyle demesini emretmişti: "Allah'ım, canımı sana teslim ettim Yüzümü sana yönelttim, işimi sana bıraktım Sırtımı sana dayadım Çünkü senin (bağışını) arzu ediyor, senin (gazabından) korkuyorum Senden ancak sana sığınılır, ancak seninle kurtulunur İndirdiğin Kitab'ına ve gönderdiğin Peygamber'ine iman ettim" (Hz Peygamber, sonra şöyle buyurmuştu): "İşte, (yatarken bu duayı okuyan kimse o gece) ölürse, fıtrat (dini olan müslümanlık) üzere ölmüş olur "

2687 Bize Ebu'n-Numan haber verip (dedi ki), bize Ham-mad b Zeyd, Ubeydullah b Ömer'den, (O) Saîd b Ebi Saîd el-Makburi'den, (O da) Ebu Hüreyre'den (naklen) rivayet etti ki, O şöyle dedi: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Sizden biri (yatmak için) döşeğinin yanına geldiğinde döşeğini elbisesinin iç tarafıyla silkelesin, -çünkü o, döşeğinde kendisinden sonra yerine ne geldiğini bilemez- ve şöyle desin: Allah'ım, yanımı (yatağa) senin yardımınla koydum, onu yine senin yardımınla kaldıracağım! Allah'ım, eğer (bu gece) canımı tutar (alırsan), onun (günahlarını) bağışla! Şayet (almaz) salıverirsen, onu, iyi kullarını kendisiyle koruduğun (lûtfunla kötülüklerden, günahlardan) koru!"

edep girdiği heryeri güzelleştirir Allah (cc) razı olsun

Allah ccbize bu bilgileri verdiğin için senden ebediyyen razı olsun inşallah bilmediğimiz ne çok şeyler varmış