Eğmesini bilirsek, ağaç her yaşta eğilir!

Atasözleri, tarih süzgecinden geçmiş altın levhalardır Her birinde ayrı bir hayat tecrübesi ve hayat dersi vardır Hayat yolculuğunun en önemli trafik işaretleridir

Dedelerimizin yerleştirdiği trafik işaretleri hem de Trafik işaretlerinin en tehlikelisi yanlış yere, yanlış yöne yerleştirilmiş olanıdır herhalde Birde yanlış anlaşılanı tabi…

“Ağaç yaşken eğilir” en çok kullandığımız atasözlerinden birisidir Özellikle biz öğretmenler işe yaramaz gördüğümüz, haylaz öğrenci (ler) için, “iş işten geçmiş artık, ağaç yaşken eğilir” deriz

* * * * *

Üniversite yıllarında tanıştığım ve benim Etimoloji (kelimelerin köklerini araştıran kök bilim) ile ilgilenmeme vesile olan değerli hocam Prof Dr Mustafa KAÇALİN bey’le tanışıncaya kadar, bende bu atasözünü birçoğumuzun kullandığı anlamda anlıyor ve öyle kullanıyordum

Sonra gerçeği öğrendim Biz bu atasözünü hep yanlış anlamış, yanlış yorumlamışız

Ağaç yaşken, eğilir sözü; Çocukluk yıllarında, ilkokul çağlarında, lise veya üniversite sıralarında eğitilememiş (eğilememiş) insan bir daha eğitilemez anlamına mı geliyor?

Asla!

Bu atasözünü bu şekilde anlamış ve anlamlandırmış olanlar bilsinler ki, atalarının kemikleri sızlar bu yoruma Tarihini, kültürünü, medeniyetini, geçmişini ve dini inançlarını hiç anlamamış demektir bu yorumu yapan insanlar

Bu sözü bu anlamıyla bir “öğretmen” kullanıyorsa çok daha vahimdir

“Ağaç yaşken eğilir” atasözünün nasıl anlaşılması gerektiğini izah etmek için önce bazı temel açıklamalar yapalım

“Yeşil” sözcüğü bir rengi ifade etmekle beraber, canlılığı da ifade eder “Yeşil” kelimesinin etimolojik kökenine indiğimizde karşımıza “yaş – lı” ifadesi çıkar Bu “yaşlı” “yaşlanmışlık” anlamında değildir İçinde sıvı dolaşan, ıslaklığı ifade eden “yaş” kökünde türemiştir, yeşil kelimesi

* * * * *

Bir fidanı yönlendirmek kolaydır Önüne bir engel koyarsınız fidan o engelin kıyısından dolaşır Büyümüş ağaca şekil vermek biraz daha zordur

Köylerde, saman atmak için ağaçtan yapılan “yaba” vardır Üç çatallı uzun saplı bir alet Lise yıllarında rahmetli dedemin yabayı nasıl yaptığını seyretmiştir Dedem, insan bileğinden biraz daha ince olan ağaç parçasına meyil vermek için, ateş yakar ve ateşin köz olarak kalmasını beklerdi Közlerin içine kalın ağaç parçasını, bir müddet sabit tutacak şekilde yerleştirirdi İstediği eğime ulaşınca ateşten çıkartırdı Ve kalın odun parçası yaba şeklini alır ve kırılmadığı sürece kullanılırdı

* * * * * *

Tüm bunlarla varmak istediğim noktaya gelince;

Demek ki bir ağaca sadece fidan iken yön verilemiyor Büyüdükten sonra da yön verilebiliyor Sadece “yöntem” farklı… Doğru yöntemi kullanmayı bilmeyen birinin “ağaç yaşken eğilir!” sözünün arkasına saklanması ne kadar doğru?

Hangi yaş’ta olursa olsun Ağacın içerisinde sıvı dolandığı müddetçe, uygun yöntemi kullanmak kaydıyla, ona yön verebilirsiniz

“Ağaç yaşken eğilir” sözü “Ağaç, her yaş’ta farklı eğilir” şeklinde veya “kurumamış (ölmemiş) ağacı eğmeye çalışmaktan vazgeçmeyin” şeklinde anlayabiliriz

İnsanın ölüsünden ağacın kurusundan ümit kesilir sadece Yaşayan insandan ümit kesen, cehaletini ve beceriksizliğini tasdik etmiş olur

Yaratıcı bile insana son nefesine kadar müsaade ederken, bizim “ağaç yaşken eğilir!” diyerek insandan ümit kesmeye hakkımız var mı?

Şayet ağaç yaşken eğilseydi sadece, anne ve babası tarafından eğitim verilememiş hiçbir insan eğitilemezdi

Şayet ağaç yaşken eğilseydi sadece, ilkokul yıllarında eğitim verilememiş hiçbir insan eğitilemezdi

Şayet ağaç yaşken eğilebilseydi sadece, peygamberler sadece çocuklara gönderilmez miydi?

* * * * *

Trafik işaretlerinin doğru anlaşılmasına vesile olması temennisiyle, “Tüm peygamberler “yetişkin” insanlara gönderilmedi mi?” diye bir soru sorsam, ve başka hiçbir cümle kurmadan sizleri, “ağaç yaşken eğilir” sözü üzerinde tekrar düşünmeye davet etsem nasıl olur?



Sait ÇAMLICA

Eğitimci - Yazar

doğru kardeşim
eğilmesini bilirsek ağaç her yaşta eğilir