Adalet, kâinatın özüdür

**LeoparGS** · 06-06-2007

İfrata ve tefrite girmeden İslam’ın emirlerini yerine getirmeye adalet denir

Ya da Allah tarafından ortaya konmuş, insan ve toplumdaki umumi dengeyi sağlayacak değerler bütünüdür adalet

İslam âlimleri Allah’a kul, Peygamber’e ümmet olan bir insana, ferdî, ailevî, sosyal alanlarda düşen sorumlulukların hepsini adalet sözcüğüyle ifade ediyorlar

Sosyal münasebetler, idarî esaslar hep adalet kavramının muhtevası içindedir

Dengeli davranmak

Adaletin bir de “insaf” manası var ki bu da dengeli davranma demektir

Hakkınızı almak ya da bir hakkı yerine getirmek istediğinizde dengeli davranmak da adalettir

Çünkü bu tür durumlarda insanlar genelde hakka, hakkaniyete çok riayet edemeyebilirler ki bu da insafla aşılabilir

Adaletin ilk adımı ferdin şahsi hayatında Müslümanlığını yaşaması ile atılır

Sonra daire genişletilir, aileden topluma uzanan çizgide ibadet duygusunun, ibadet duygusu içinde itidalin ve aynı zamanda istikametin hakim olması adımları gelir

Kur’an’dan istifadenin yolu takvadan geçer ve takva ile en içli-dışlı olan şey adalet ve istikamettir

Her cuma hutbelerde okuduğumuz, dinlediğimiz “İnnallâhe ye’müru bi’l-adli ve’l-ihsani

” (Nahl, 16/90) ayetinde de ilk önce adalet emrediliyor, sonra ihsan geliyor

Yani kulluğu yerine getirirken Allah’ı görüyor gibi yerine getirme, yapacağı her şeyi Allah tarafından görülüyor mülahazasıyla yapma

Sonra “ve îtâi zi’l-kurbâ” geliyor: yakınlardan başlayarak yardımda bulunma

Kur’an’da değişik yerlerde ele alındığı ve yakınlık çerçevesinin belirlendiği gibi, kan akrabaları, mahalledeki müslim-gayrimüslim yakınlar hep bu kayda dahil

Dinin istikamet içerisinde yaşanması da adaletin ayrı bir tezahürüdür

Hamdi Yazır’dan Fahruddin Razi’ye, Seyyid Kutub’dan Üstad Bediûzzaman’a kadar herkes “İhdinâs sırâtal müstakim

Sırâtallezine en’amte aleyhim, gayril mağdubi aleyhim” (Fatiha, 1/6-7) in tefsirinde istikamete böyle mana verirler

Akıl, şehvet, gazab gibi üç esasın adl u istikamet üzere kullanılmasını anlatırlar

Bediüzzaman, bazı eserlerinde inat, hırs gibi duyguları buna ilave eder, bunların ifrat ve tefriti adına örnekler verir

Hasedi yani insandaki çekememezlik ve kıskançlık hissini ele alalım

Herkesi ve her şeyi kıskanma ifrat, hiçbir şeyi umurunda olmama, boş verme tefrittir

Ortası ise gıptadır

Madem çekememezlik duygusu verilmiş, onu istikamet ve adl üzerine kullanalım ki o da gıptadır

“Allah falana şunu ihsan etti, niye bana ihsan etmesin ki? Zaten O’nun rahmeti çok geniş

” demek lazım

Dikkat edin “Niye ona ihsan etti ki?” değil

Bu mahzurlu

Zaten “Febizâlike fe’l-yetenâfesil mütenâfisûn-İşte yarışacaklarsa insanlar, bu Cennet devletine konmak için yarışsınlar!” (Mutaffifîn, 83/26) buyuruyor Kur’an-ı Kerim

Gayz, kendi kendine kaynayıp köpürme demek

Kur’an Cehennem’i tasvir ederken “Tekâdü temeyyezü mine’l-gayz - Cehennem, gayzından, öfkesinden neredeyse çatlayayazdı!” (Mülk, 67/8) ayetiyle anlatır bunu

İnsan da bazı hadiseler karşısında köpürüp çatlayacak hale gelir

Ama bakıyoruz şahsî dünyası, menfaati ile alakalı şeylerde yeri göğü inleten bazı insanlar, ağız dolusu dine-diyanete hem de her gün küfredenler karşısında hiç rahatsız olmuyor, rahatlıkla başını yastığa koyup miskin miskin uyuyabiliyor

İşte bunun biri ifrat diğeri tefrit

Adl u istikameti ise yerinde, usûlünce medeni bir şekilde tepkide bulunmaktır

Evet, insan Allah’a, Peygamber’e küfredildiği zaman Ashab-ı Kefh gibi “İz kâmû fe kâlû Rabbünâ Rabbü’s-semâvâti ve’l-ardi len ned’uve min dûnihî ilâhen lekad kulnâ izen şatatâ - Onlar ayağa kalkıp “Rabbimiz,” dediler, “göklerin ve yerin Rabbidir

O’ndan başka hiçbir ilaha yönelmeyiz

Şayet böyle bir şey yapacak olursak, gerçek dışı, pek saçma bir söz söylemiş oluruz

” (Kehf, 18/14) diyemiyor, için için kaynayıp köpüremiyor, ne yapabilirim diye uykuları kaçmıyorsa Hak adına hiçbir gayreti yok demektir

AHMET CAN
Ailem Dergisi
Sayı: 176

06-06-2007	#1
Bilgiler LeoparGS Devamlı Üye Bilgiler Üyelik tarihi: Feb 2007 Nerden: İstanbul Mesaj: 9,866 İtibar Tecrübe Puanı: 102 Rep Puanı : 3605 Rep Derecesi :	Adalet, kâinatın özüdür Adalet, kâinatın özüdür İfrata ve tefrite girmeden İslam’ın emirlerini yerine getirmeye adalet denir Ya da Allah tarafından ortaya konmuş, insan ve toplumdaki umumi dengeyi sağlayacak değerler bütünüdür adalet İslam âlimleri Allah’a kul, Peygamber’e ümmet olan bir insana, ferdî, ailevî, sosyal alanlarda düşen sorumlulukların hepsini adalet sözcüğüyle ifade ediyorlar Sosyal münasebetler, idarî esaslar hep adalet kavramının muhtevası içindedir Dengeli davranmak Adaletin bir de “insaf” manası var ki bu da dengeli davranma demektir Hakkınızı almak ya da bir hakkı yerine getirmek istediğinizde dengeli davranmak da adalettir Çünkü bu tür durumlarda insanlar genelde hakka, hakkaniyete çok riayet edemeyebilirler ki bu da insafla aşılabilir Adaletin ilk adımı ferdin şahsi hayatında Müslümanlığını yaşaması ile atılır Sonra daire genişletilir, aileden topluma uzanan çizgide ibadet duygusunun, ibadet duygusu içinde itidalin ve aynı zamanda istikametin hakim olması adımları gelir Kur’an’dan istifadenin yolu takvadan geçer ve takva ile en içli-dışlı olan şey adalet ve istikamettir Her cuma hutbelerde okuduğumuz, dinlediğimiz “İnnallâhe ye’müru bi’l-adli ve’l-ihsani” (Nahl, 16/90) ayetinde de ilk önce adalet emrediliyor, sonra ihsan geliyor Yani kulluğu yerine getirirken Allah’ı görüyor gibi yerine getirme, yapacağı her şeyi Allah tarafından görülüyor mülahazasıyla yapma Sonra “ve îtâi zi’l-kurbâ” geliyor: yakınlardan başlayarak yardımda bulunma Kur’an’da değişik yerlerde ele alındığı ve yakınlık çerçevesinin belirlendiği gibi, kan akrabaları, mahalledeki müslim-gayrimüslim yakınlar hep bu kayda dahil Dinin istikamet içerisinde yaşanması da adaletin ayrı bir tezahürüdür Hamdi Yazır’dan Fahruddin Razi’ye, Seyyid Kutub’dan Üstad Bediûzzaman’a kadar herkes “İhdinâs sırâtal müstakim Sırâtallezine en’amte aleyhim, gayril mağdubi aleyhim” (Fatiha, 1/6-7) in tefsirinde istikamete böyle mana verirler Akıl, şehvet, gazab gibi üç esasın adl u istikamet üzere kullanılmasını anlatırlar Bediüzzaman, bazı eserlerinde inat, hırs gibi duyguları buna ilave eder, bunların ifrat ve tefriti adına örnekler verir Hasedi yani insandaki çekememezlik ve kıskançlık hissini ele alalım Herkesi ve her şeyi kıskanma ifrat, hiçbir şeyi umurunda olmama, boş verme tefrittir Ortası ise gıptadır Madem çekememezlik duygusu verilmiş, onu istikamet ve adl üzerine kullanalım ki o da gıptadır “Allah falana şunu ihsan etti, niye bana ihsan etmesin ki? Zaten O’nun rahmeti çok geniş” demek lazım Dikkat edin “Niye ona ihsan etti ki?” değil Bu mahzurlu Zaten “Febizâlike fe’l-yetenâfesil mütenâfisûn-İşte yarışacaklarsa insanlar, bu Cennet devletine konmak için yarışsınlar!” (Mutaffifîn, 83/26) buyuruyor Kur’an-ı Kerim Gayz, kendi kendine kaynayıp köpürme demek Kur’an Cehennem’i tasvir ederken “Tekâdü temeyyezü mine’l-gayz - Cehennem, gayzından, öfkesinden neredeyse çatlayayazdı!” (Mülk, 67/8) ayetiyle anlatır bunu İnsan da bazı hadiseler karşısında köpürüp çatlayacak hale gelir Ama bakıyoruz şahsî dünyası, menfaati ile alakalı şeylerde yeri göğü inleten bazı insanlar, ağız dolusu dine-diyanete hem de her gün küfredenler karşısında hiç rahatsız olmuyor, rahatlıkla başını yastığa koyup miskin miskin uyuyabiliyor İşte bunun biri ifrat diğeri tefrit Adl u istikameti ise yerinde, usûlünce medeni bir şekilde tepkide bulunmaktır Evet, insan Allah’a, Peygamber’e küfredildiği zaman Ashab-ı Kefh gibi “İz kâmû fe kâlû Rabbünâ Rabbü’s-semâvâti ve’l-ardi len ned’uve min dûnihî ilâhen lekad kulnâ izen şatatâ - Onlar ayağa kalkıp “Rabbimiz,” dediler, “göklerin ve yerin Rabbidir O’ndan başka hiçbir ilaha yönelmeyiz Şayet böyle bir şey yapacak olursak, gerçek dışı, pek saçma bir söz söylemiş oluruz” (Kehf, 18/14) diyemiyor, için için kaynayıp köpüremiyor, ne yapabilirim diye uykuları kaçmıyorsa Hak adına hiçbir gayreti yok demektir AHMET CAN Ailem Dergisi Sayı: 176

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cvp	son Mesaj
10 Soruda Kainatın Mucizeleri	seyit	Dini, Güzel Yazılar / Makaleler	1	07-13-2008 05:02 AM
Dua İbadetin Özüdür	mumsema	Dua ve önemi	3	01-11-2008 19:35 PM
Kâinatın dili	mumsema	Tefekkür ve Zikir	2	09-22-2007 12:30 PM
kainatın yaratılışı	bakbibak	Sohbet & Muhabbet	0	07-27-2007 19:22 PM
Kâinatın Efendisi Hira’da	TayLan	Peygamberimizin Hayatı	0	07-10-2007 14:51 PM

Konu Araçları
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder