ABDURRAHMAN IBN AVF
(590 ? - 32/652)
Rasûlullah'in hayatta iken Cennetle müjdeledigi on sahâbîden ve Ilk müslümanlardan biri Kureys* kabîlesinin Zühreogullarindan Hâris'in oglu olup Câhiliyye* devrinde asil adi Abdulkâ'be veya baska bir görüse göre Abdu Amr idi
Hz Peygamber (sas)'in Erkam'in evindeki faaliyetlerine basladigi günlerde Islâm'a giren Abdurrahman'a bu ismi Rasûlullah vermistir Ebû Muhammed künyesi ile taninan Abdurrahman'in annesi Sifâ binti Avf b Adi'l-Hâris b Zühre b Kilâb idi Rivâyete göre Abdurrahman 'Fil Olayi'ndan yaklasik yirmi yil sonra dünyaya gelmisti
Abdurrahman b Avf (ra) Ilk müslümanlardan olmasindan dolayi Kureys'in zâlim tutumuna dayanamayan ashâb ile birlikte Habesistan'a yapilan Iki hicrete de katIlmisti Nihayet Rasûlullah, ashâbi Medine'ye hicret etmeye tesvik edince, o da diger ashâb ile birlikte hicret etmisti Hz Peygamber (sas) Medine'de Ensâr ile Muhâcirler arasinda kardeslikler ilân edince Abdurrahman b Avf ile Ensâr'dan Sa'd b Rabî'i kardes ilân etmisti
Ensâr'in ileri gelenlerinden Sa'd b Rabî' 'Din kardesi' Abdurrahman'a sunlari söylemisti:
"Benim bir hayli malim vardir Bunun yarisini sana veriyorum Ayrica Iki esim vardir Bunlardan birini bosayacagim, iddeti bitince onu nikâhlarsin" Bu büyük âlicenaplik karsisinda Abdurrahman b Avf kardesine sunlari söylüyordu:
"Cenâb-i Allah malini ve aileni sana mübarek eylesin Senin bu davranisina karsi Allah ecrini versin Sen yalniz bana çarsinin yolunu göster, benim için yeterlidir"
Abdurrahman b Avf (ra) ticaret hayatini çok iyi bilen Kureys içinde büyüdügü için bu isin tam bir uzmani olarak Medine çarsisinda alisverise baslamis ve Allah ona büyük servet vermisti Abdurrahman bu ticârî hayatini söyle anlatir:
"Cenâb-i Allah bana öyle bir nimet verdi ki, bir tasi bile bir yerden kaldirip baska yere koydugumda sanki altin oluveriyordu"
Abdurrahman b Avf (ra) Hz Peygamber (sas)'in bütün gazvelerine katIlmis ve Ilk Islâm cihad hareketinden en güzel sekilde nasibini almisti
Ashâbtan Mugîre b Su'be (ra)' den rivâyet edildigine göre Hz Peygamber (sas) çiktigi gazvelerin birinde yolda konaklamisken Ashâb'in bulundugu yerden biraz uzak bir noktaya çekilip hâcetini defederek abdest alip döndü Rasûlullah ashâbinin yanina vardiginda ashâb Abdurrahman b Avf'in arkasinda namaza durmustu Mugîre hemen gidip Abdurrahman'a Rasûlullah'in geldigini haber vermek Istediyse de Rasûlullah buna engel olmus ve Abdurrahman'in arkasinda namazini kIlmisti Böylece Hz Peygamber'in Ilk defa arkasinda namaz kildigi kisi Abdurrahman b Avf olmustur Daha sonra da bilindigi gibi Rasûlullah hastaligi sirasinda Hz Ebu Bekr'in arkasinda namaz kIlmisti
Ibn Sa'd Tabakâtu'l-Kübrâ adli eserinde bu seferin Tebük seferi oldugunu kaydetmektedir (Ibn Sa'd Tabakât, 111, 129)
Rasûlullah (sas) Abdurrahman b Avf'i ashâbtan yediyüz kisilik bir askerî kuvvetle H 6 (M 628) yili Sa'ban ayinda Dûmetu'l-Cendel'e* göndermisti Abdurrahman, Hristiyanlarin hüküm sürdügü bu bölgeye gelip onlari Islâm'a davet etmis, büyük bir kismi buna yanasmadigi halde bölgenin ileri gelen kabile reIsleri nden el-Asbag b Amr el-Kelbî Hristiyanken Islâm'a girmisti Abdurrahman da el-Asbag'in kizi Tumâzar ile evlenmis ve ondan oglu Ebû Seleme dünyaya gelmisti
Yine Ibn Sa'd'in ifâdesine göre Hz Peygamber ashâb içinde ipek giymeyi yalniz Abdurrahman'a müsaade etmisti Zira Abdurrahman b Avf'in vücudunda bir kasinti (cüzzam olma ihtimali) vardi
Hz Peygamber'in vefatindan sonra bir gün Medine'de bir heyecan ve kalabalik meydana gelmisti Bunun sebebini soran Hz Âise (ran)'ya Abdurrahman b Avf'in kervaninin sehre yaklastigi söylenince Hz Âise söyle demisti:
"Rasûlullah (sas) söyle buyurmustu: "Abdurrahman sirattan geçerken düser gibi oldu ama düsmedi" Hz Âise'nin bu sözlerini haber alan Abdurrahman besyüz deve oldugu söylenen bu kervanini sirtindaki yüklerle birlikte tamamen Allah rizasi için bagIslâmisti Develerin sirtindaki mallarin develerden çok daha degerli oldugu kaydedIlmektedir Ashâbin en cömertlerinden biri oldugu bilinen Abdurrahman b Avf'in birçok gazvede ve özellikle Tebük gazvesinde Allah yolunda büyük infâklarda bulundugu bilinmektedir
Ayrica Hz Peygamber'in vefatindan sonra Nâdirogullari* mahallesinde sahip oldugu arazisini kirkbin dinâra satarak Rasûlullah'in zevcelerine dagitmisti Hz Âise'ye payi getirildiginde bunu kimin gönderdigini sormus, Abdurrahman b Avf'in gönderdigi söylenince söyle demisti: "Hz Peygamber (sas), "Benden sonra Allah'in sabirli kullari size karsi sefkatli davranacaktir Allah, Abdurrahman b Avf'a Cennet pinarlarindan kana kana içmeyi nasip etsin" buyurmustu"
Hz Ebû Bekir vefatindan önce hilâfete Ömer b el-Hattab'in geçmesi hususunda Abdurrahman'in görüsünü sormus o da söyle demisti: "Ömer senin düsündügünden daha iyidir Fakat otoriterligi fazladir" Hz Ebû Bekir de söyle karsilik vermisti: "Ömer'in sertligi benim yumusakligimdan kaynaklaniyor Isleri üzerine alirsa bu sertligi kaybolur Bir gün ben adamin birine çok kizmistim Ömer ise çok yumusak davranmisti Ben yumusak davransam o çok sertlesiyor"
Hz Ömer'in hilâfeti sirasinda büyüyen devlet ve genisleyen sinirlar karsisinda Isleri n daha rahat çözülmesi için olusturulan devlet sûrâsinda Abdurrahman b Avf'in önemli bir yer aldigini görüyoruz Yeni fethedilen Irak arazisinin gaziler arasinda paylasIlmasi veya devlete birakIlmasi hususunda ortaya çikan Iki görüs vardi Hz Ömer ashâbin diger ileri gelenleriyle birlikte bu topraklarin paylasIlmamasindan yana iken Abdurrahman b Avf, Bilâl-i Habesi* ile birlikte buna muhalif olup fethedilen yerlerin paylasIlmasindan yana idiler
Hz Ömer sehid edildiginde yarim kalan namazin tamamlanmasi için Abdurrahman görevlendirIlmisti Nihayet Hz Ömer'in tedâvî edIlmesinin zor oldugu ve ecelinin yaklastigi anlasilinca yeni seçilecek halîfenin belirlenmesi için kurulan 'sûrâ'da Abdurrahman b Avf da yer almisti Sûrâda bulunanlardan Zübeyr b Avvâm, Talha b Ubeydullah ve Sa'd b Ebi Vakkas haklarindan ferâgât edince Sûrâda halîfe adayi olarak üç kisi kalmisti Hz Ali, Hz Osman ve Abdurrahman b Avf Abdurrahman da bu husustaki hakkindan ferâgât edince adaylar Ikiye düsmüstü Abdurrahman bu hususta ashâbin ileri gelenleriyle uzun görüsmeler yapmis ve Hz Ali ve Hz Osman'dan karara uyacaklarina dair kesin söz aldiktan sonra bu konudaki kanaat ve karan Hz Osman'a bey'atin yararli olacagi hususunda toplaninca, hilâfete Hz Osman getirIlmisti
Abdurrahman b Avf (ra) artik bir hayli yaslaninca Hz Osman devrinde çok sâkin bir hayat yasamis ve nihayet hicretin 32 yilinda Medine'de vefat etmisti
Cenaze namazini Hz Osman kildirmis, onu kabrine götürürken Hz Ali söyle demisti: "Ey Avf'in oglu! Güle güle ebedî hayata git Sen bu fânî hayatin en güzel günlerini gördün Bu revnakli hayat bulanmadan Âhirete göçüyorsun" Sa'd b Ebi Vakkâs da onun cenazesini tasirken: "Ey koca dag" diyerek Abdurrahman'in seciyesindeki saglamlik ve metâneti ifâde etmisti Abdurrahman, el-Bakî'de medfundur
Medine'de vefat ettigi kesin olarak bilindigi halde Siirt ili Pervari ilçesi yakininda bir mezarin ona izafet edIlmesi halkin yakistirmasindan baska bir sey degildir
Abdurrahman b Avf Hz Peygamber (sas)'den çok hadis duymus fakat titizliginden dolayi bunlarin hepsini nakletmekten çekinmistir Hadis mecmualarinda ondan altmisbes kadar hadis nakledIlmektedir Hz Peygamber'in vefatindan sonra söz konusu olan mirasinin mirasçilara taksim edilemeyecegine dair Hz Ebû Bekir'in rivâyet ettigi hadisi kendisi de aynen rivâyet etmisti Ayni sekilde Suriye ve civarinda çikan vebâ hastaligi ile ilgili alinan 'tedbir'e dair hadisi Abdurrahman (ra) rivâyet etmisti:
"Bir yerde vebâ oldugunu haber alirsaniz oraya gitmeyin Vebâ sizin bulundugunuz yerde olursa ondan kaçmak için de oradan baska yere gitmeyiniz " (Buharî, Tip 3, Müslim, Selâm, 92, 93, 98, 100)
Ahmed AGIRAKÇA