Taberi

**LeoparGS** · 05-19-2007

Taberi - ( 838 - 923M )

H

III-IV (M

9-10) asırlarda yetişmiş, fıkıh, hadis, tarih, dil, tefsir ve kırâat ilimlerinde otorite olmuş âlim

Tam adıyla Ebû Cafer Muhammed ibn Cerîr et-Taberî

Taberistan'ın Âmul şehrinde 224/838 yılı sonlarında dünyaya geldi, ilk tahsilini burada yaptı

Yedi yaşında hafız oldu, dokuz yaşında hadis ezberlemeye başladı

İlim tahsili için Rey, Basra, Kufe, Medine, Suriye ve Mısır gibi şehir ve ülkeleri dolaştıktan soma, hilafet merkezi olan Bağdad'a yerleşti

Kaynaklar onun hocaları ve talebeleri için uzun bir liste vermektedir

Zamanında hadis, fıkıh (Hanefi, Şafii ve Mâliki fıkıhları), kıraat, tarih ve edebiyat sahalarında meşhur olan birçok âlimden ders aldı, yetiştikten sonra da bütün bu ilimlerde eserler verdi

Kırk sene süreyle, her gün kırk yaprak yazmak suretiyle, son derece hacimli eserler meydana getirdi

Zamanındaki birtakım mezhep mensuplarınca Râfızilik ve Şiilikle itham edilmiş olmakla birlikte, bu vasıfları yoktur

Bunlar, müfrit ve mezheplerinde mutaassıp kimseler tarafından ortaya atılmış iddialar, hatta iftiralardır

Çünkü, Taberî'nin eserlerinde onun, ne Râfızi ne de Şii olduğuna delalet edecek ifadeler ve bilgiler yer almaktadır

Fıkıhta önceleri Şafiî mezhebine mensup iken, sonradan mutlak müctehidlik mertebesine ulaşmıştır

Kaynaklar onun, Ceririyye adında sonraları ortadan kalkmış olan bir mezhebin imamı olduğunu kaydeder

Onu,Râfizîlikle itham edenler de Hanbelî mezhebi mensupları olup, bu düşmanlıkları, Taberî'nin, onların imamı Ahmed İbn Hanbel'i bir fıkıh imamı değil de hadis âlimi kabul etmesine kızdıklarından olmalıdır

Kaynaklar Taberî'nin, Ahmed İbn Hanbel'den ilim almak üzere Bağdad'a geldiğini ve fakat ancak onun vefatından sonra Bağdad'a ulaşabildiğini, bunun üzerine memleketine dönmeyerek Basra'da tahsiline devam ettiğini belirtiyorlar

Bu yüzden iki imam arasında herhangi bir husumet olmadığı gibi Taberî, İmam Ahmed İbn Hanbel'in değerini ve mertebesini inkâr etmiş de değildir

Taberî, 310/923 yılında Bağdad'da vefat etmiş ve muhaliflerinin çokluğu sebebiyle, ölümü gizli tutularak geceleyin vefat ettiği eve defnedilmiştir

Kabrinin başka yerde olduğu (meselâ Mısır gibi) şeklindeki haberler ise sağlıklı değildir

Taberî'ye ait olduğu iddia edilen kabirler ona ait olmayıp belki de onun adına kurulmuş ziyaret makamlarıdır

İmam Taberî'nin te'lif ettigi eserlerin birçoğu kaybolmuş ve zamanımıza kadar ulaşamamıştır

Fakat bize kadar ulaşan eserlerinin bile bir ömre sığdırılması zordur ve Taberî'nin büyüklüğünün en büyük delilidir

TABERÎ'NİN ESERLERİNDEN BAZILARI ŞUNLARDIR

1- Târîhu'l-Ümem ve'l-Mülûk: Taberî'nin doğuda ve batıda haklı bir şöhrete ulaşmasına ve "Tarihin Babası" ünvanı verilmesine sebep olan genel tarihidir

Taberî bu eserinde yaratılıştan kendi zamanına kadar olan olayları rivayet senedleriyle birlikte kaydetmiştir

Tarih ilminde en önemli kaynaklardan biri olarak kabul edilir

Daha sonra gelen tarihçiler onun verdigi bilgileri ya aynen almış, ya da özetleyerek vermişlerdir

Birçok dile ve bu arada Türkçeye de tercüme edilmiştir

Millî Eğitim Bakanlığı tarafından Şark İslâm Klâsikleri serisi içinde neşrine başlanan Türkçe tercümesinin basımı henüz tamamlanamamıştır

2-İhtilâfu'l-Fukahâ: Bu eser İhtilâfu Ulemâi'I-Emsar fi Ahkâmi Şerâii'l- İslâm adıyla 1933'de yayımlanmıştır

3- Letâifu'l-Kavl fi Ahkâmi,Şerâii'l-İslâm: Usûl-i fıkha dair yazdığı bir eserdir

4- Kitâbu'l-Kırâât ve Tenzîlu'l- Kur'an

5-Kitâbu Şerhi's-Sûnne: Mezhebî ve itikâdî konuları ihtiva eden eser Mısır ve Bombay
(1321)'da basılmıştır

6- Kitâbu Âdâbi Menâsiki'l-Hacc

7- Kitâbu'l Mûciz fi'l-Usûl

8- Kitâbu'l-Garîb ve't-Tenzîl ve'l-Aded

9- Kitâbu Âdâbi'l-Kudât

10-Câmiu'l-Beyân an (fi) Te'vîli Âyati'l-Kur'ân: 270/883 yılında tamamladığı bu eseri Taberî Tefsiri olarak da bilinir

Taberî, çok meşhur bir tarihçi olması kadar, "Rivâyet tefsirlerinin anası " olarak kabul edilen bu tefsiri ile de şöhret bulduğu için, bu tefsiri hakkında biraz daha geniş bilgi vereceğiz

;
TABERÎ TEFSİRİ

Câmiu'lBeyân, rivâyet tefsirlerinin ilki ve en önemlisi sayılır

Kendinden sonraki rivâyet tefsirlerinin kaynağı durumundadır

Ancak dirayet tefsiri yönünden de küçümsenemeyecek derecede bilgiler ihtiva eder

Subkî'nin et-Tabakâtu'l-Kubrâ'sında kaydettigine göre Taberî, bu tefsirini çok uzun kaleme almış ve fakat yine kendisi daha sonra kısaltarak bugünkü hacmine indirmiştir

Taberî bu tefsire bir mukaddime ile başlar

Mukaddime'de Kur'ân ile ilgili bazı konulara yer verir

Kur'ân'-in nâzil oldugu Arapça'nın özelliklerinden ve lehçelerinden söz eder

Tefsir ve Te'vîli açıklar

Kur'ân'ı, kendi re'yi ile tefsiri yasaklıyan hadisleri, peşinden de Kur'ân tefsirine teşvik eden hadisleri ve sahabeden Kur'ân-ı tefsir edenleri zikreder

Tâbiinden Kur'ân tefsiri makbul olanlarla tefsiri kabul edilemeyecek derecede zayıf olanları sayar

Daha sonra Kur'ân'ın isimlerinin, surelerinin ve âyetlerinin te'vîline geçer

Taberî, eserine "Tefsir" değil de "Te'vîl" adını vermiştir

Âyetleri tefsire başlarken de aynı isimlendirmeyi sürdürür ve "el-kavlu fi te'vîli kavlihî Teâlâ" diyerek âyeti zikrederek,
sonra o âyeti tefsir eder

O âyetin tefsiri ile ilgili olarak kendine ulaşan muhtelif rivâyetlerden birbirini destekleyenleri aynı anlamda olan veya birbirini tamamlayan rivâyetleri peş peşe senedlerini de zikrederek serdeder

Bu rivâyetlerde "merfû, mevkûf, maktû hadis" (Hz

Peygamber'den, sahâbeden, tâbiinden nakledilenler) sırasına riayet eder

Eğer bu âyetin tefsirinde birden fazla görüş varsa, bu görüşleri ve delilleri olan rivâyetleri ayrı başlıklar altında verir

Ancak o, tefsire dair rivâyetleri saymakla yetinmez; gerek rivâyetlerin senedlerini, gerekse metinlerini tenkide tabi tutar, zayıflık ve kuvvet nokta-i naıarından inceleyerek aralarında tercihler yapar

İhtiyaç duyduğu yerde âyetlerin gramer tahlillerine girişir, âyetlerden çıkarılacak fıkhî hükümlere, bu fıkhî hükümlerin dayandığı delillere temas eder, bu hükümlerden tercih ettiklerine ve tercihine sebep olan delillere işaret eder

Eserde yer yer kırâatlere, bunlardan şâzz olanlarına da işaret edilir

Kırâat farklılıklarına göre âyetlerin kazandığı anlamlar da verilir

Taberî tefsirinde yer yer İsrâiliyyât'a da rastlanır

Bu konudaki rivâyetlerini daha ziyade Ka'bu'l-Ahbâr, Vehb İbn Münebbih, İbn Cüreyc ve Süddi'ye dayandırır

Ancak İsrâiliyyât'a dair verdiği haberleri senedleri ile birlikte kaybettiği için bu haberlerin tahkiki ve araştırılması daima mümkündür

Taberî, özellikle kelime izahlarında, garib lâfızların tefsirinde eski Arap şiirinden büyük ölçüde istifade etmiş, izahlarına cahiliye devri şiirinden çokça deliller getirmiştir

Câmiu'l-Beyân'da kelâm ve akîde konularında da azımsanmayacak derecede bilgi vardır

Müfessir, eserinden ehl-i sünnet ve'l-cemâat mezhebini destekler; Kaderiyye, Mu'tezile, Mücessime, Müşebbihe gibi ehl-i sünnete muârız mezheblerin görüşlerini reddeden açıklamalara ve te'villere yer verir

Özetle İbn Cerîr bu eserinde kendinden önceki müfessirlerin hemen bütün görüşlerini, o zamana kadar teşekkül etmiş olan Abdullah İbn Abbâs (öl

68/687-688), Abdullah İbn
Mes'ûd (öl

32/652), Ali İbn Tâlib (öl

40/660), Übeyy İbn Ka'b (öl

19/640)'a dayanan tefsir ekollerinin müfessirlerinden ve diğer müstakil âlimlerden elde ettiği bütün rivâyetleri
toplamış, böylece büyük bir "Tefsir Ansiklopedisi" meydana getirmiştir

Bu arada Mukâtil, İbn Bükeyr ve Kelbî gibi tefsirde zayıf kabul edilen âlimlerden nakilde bulunmamaya da dikat etmiştir

Câmiu'l-Beyân'ın muhtelif baskıları vardır

En yaygın olan 30 cüz halinde ve kenarında Neysâbûrî (öl

728/1328)'nin "Ğarâibu'l-Kur'ân ve Rağaibu'l-Furkân" adli tefsiri bulunan baskısıdır

Mahmûd Muhammed Şâkir ve Ahmed Muhammed Şâkir eserin tahkikli neşrine başlamışlarsa da, Ahmed Muhammed Şâkir'in vefatı ile 16

cilde kalmıştır

Tahkiki biten cildler Mısır'da

Dâru'l-Maârifçe neşredilmiştir

Camiu'l-Beyan'ın birçok yönü üzerinde çeşitli master ve doktora tezleri yapılmıştır

Ayrıca Hasan Karakaya tarafından Türkçeye tercüme edilen eser
hisar yayınlarınca basılmıştır

(Şamil İslam Ansiklopedisi, Bedreddin ÇETİNER)

05-19-2007	#1
Bilgiler LeoparGS Devamlı Üye Bilgiler Üyelik tarihi: Feb 2007 Nerden: İstanbul Mesaj: 10,996 İtibar Tecrübe Puanı: 113 Rep Puanı : 3961 Rep Derecesi :	Taberi Taberi - ( 838 - 923M ) H III-IV (M9-10) asırlarda yetişmiş, fıkıh, hadis, tarih, dil, tefsir ve kırâat ilimlerinde otorite olmuş âlimTam adıyla Ebû Cafer Muhammed ibn Cerîr et-Taberî Taberistan'ın Âmul şehrinde 224/838 yılı sonlarında dünyaya geldi, ilk tahsilini burada yaptı Yedi yaşında hafız oldu, dokuz yaşında hadis ezberlemeye başladı İlim tahsili için Rey, Basra, Kufe, Medine, Suriye ve Mısır gibi şehir ve ülkeleri dolaştıktan soma, hilafet merkezi olan Bağdad'a yerleşti Kaynaklar onun hocaları ve talebeleri için uzun bir liste vermektedir Zamanında hadis, fıkıh (Hanefi, Şafii ve Mâliki fıkıhları), kıraat, tarih ve edebiyat sahalarında meşhur olan birçok âlimden ders aldı, yetiştikten sonra da bütün bu ilimlerde eserler verdi Kırk sene süreyle, her gün kırk yaprak yazmak suretiyle, son derece hacimli eserler meydana getirdi Zamanındaki birtakım mezhep mensuplarınca Râfızilik ve Şiilikle itham edilmiş olmakla birlikte, bu vasıfları yoktur Bunlar, müfrit ve mezheplerinde mutaassıp kimseler tarafından ortaya atılmış iddialar, hatta iftiralardır Çünkü, Taberî'nin eserlerinde onun, ne Râfızi ne de Şii olduğuna delalet edecek ifadeler ve bilgiler yer almaktadır Fıkıhta önceleri Şafiî mezhebine mensup iken, sonradan mutlak müctehidlik mertebesine ulaşmıştır Kaynaklar onun, Ceririyye adında sonraları ortadan kalkmış olan bir mezhebin imamı olduğunu kaydeder Onu,Râfizîlikle itham edenler de Hanbelî mezhebi mensupları olup, bu düşmanlıkları, Taberî'nin, onların imamı Ahmed İbn Hanbel'i bir fıkıh imamı değil de hadis âlimi kabul etmesine kızdıklarından olmalıdır Kaynaklar Taberî'nin, Ahmed İbn Hanbel'den ilim almak üzere Bağdad'a geldiğini ve fakat ancak onun vefatından sonra Bağdad'a ulaşabildiğini, bunun üzerine memleketine dönmeyerek Basra'da tahsiline devam ettiğini belirtiyorlar Bu yüzden iki imam arasında herhangi bir husumet olmadığı gibi Taberî, İmam Ahmed İbn Hanbel'in değerini ve mertebesini inkâr etmiş de değildir Taberî, 310/923 yılında Bağdad'da vefat etmiş ve muhaliflerinin çokluğu sebebiyle, ölümü gizli tutularak geceleyin vefat ettiği eve defnedilmiştir Kabrinin başka yerde olduğu (meselâ Mısır gibi) şeklindeki haberler ise sağlıklı değildir Taberî'ye ait olduğu iddia edilen kabirler ona ait olmayıp belki de onun adına kurulmuş ziyaret makamlarıdır İmam Taberî'nin te'lif ettigi eserlerin birçoğu kaybolmuş ve zamanımıza kadar ulaşamamıştır Fakat bize kadar ulaşan eserlerinin bile bir ömre sığdırılması zordur ve Taberî'nin büyüklüğünün en büyük delilidir TABERÎ'NİN ESERLERİNDEN BAZILARI ŞUNLARDIR 1- Târîhu'l-Ümem ve'l-Mülûk: Taberî'nin doğuda ve batıda haklı bir şöhrete ulaşmasına ve "Tarihin Babası" ünvanı verilmesine sebep olan genel tarihidir Taberî bu eserinde yaratılıştan kendi zamanına kadar olan olayları rivayet senedleriyle birlikte kaydetmiştir Tarih ilminde en önemli kaynaklardan biri olarak kabul edilir Daha sonra gelen tarihçiler onun verdigi bilgileri ya aynen almış, ya da özetleyerek vermişlerdir Birçok dile ve bu arada Türkçeye de tercüme edilmiştir Millî Eğitim Bakanlığı tarafından Şark İslâm Klâsikleri serisi içinde neşrine başlanan Türkçe tercümesinin basımı henüz tamamlanamamıştır 2-İhtilâfu'l-Fukahâ: Bu eser İhtilâfu Ulemâi'I-Emsar fi Ahkâmi Şerâii'l- İslâm adıyla 1933'de yayımlanmıştır 3- Letâifu'l-Kavl fi Ahkâmi,Şerâii'l-İslâm: Usûl-i fıkha dair yazdığı bir eserdir 4- Kitâbu'l-Kırâât ve Tenzîlu'l- Kur'an 5-Kitâbu Şerhi's-Sûnne: Mezhebî ve itikâdî konuları ihtiva eden eser Mısır ve Bombay (1321)'da basılmıştır 6- Kitâbu Âdâbi Menâsiki'l-Hacc 7- Kitâbu'l Mûciz fi'l-Usûl 8- Kitâbu'l-Garîb ve't-Tenzîl ve'l-Aded 9- Kitâbu Âdâbi'l-Kudât 10-Câmiu'l-Beyân an (fi) Te'vîli Âyati'l-Kur'ân: 270/883 yılında tamamladığı bu eseri Taberî Tefsiri olarak da bilinir Taberî, çok meşhur bir tarihçi olması kadar, "Rivâyet tefsirlerinin anası " olarak kabul edilen bu tefsiri ile de şöhret bulduğu için, bu tefsiri hakkında biraz daha geniş bilgi vereceğiz; TABERÎ TEFSİRİ Câmiu'lBeyân, rivâyet tefsirlerinin ilki ve en önemlisi sayılır Kendinden sonraki rivâyet tefsirlerinin kaynağı durumundadır Ancak dirayet tefsiri yönünden de küçümsenemeyecek derecede bilgiler ihtiva eder Subkî'nin et-Tabakâtu'l-Kubrâ'sında kaydettigine göre Taberî, bu tefsirini çok uzun kaleme almış ve fakat yine kendisi daha sonra kısaltarak bugünkü hacmine indirmiştir Taberî bu tefsire bir mukaddime ile başlar Mukaddime'de Kur'ân ile ilgili bazı konulara yer verir Kur'ân'-in nâzil oldugu Arapça'nın özelliklerinden ve lehçelerinden söz eder Tefsir ve Te'vîli açıklar Kur'ân'ı, kendi re'yi ile tefsiri yasaklıyan hadisleri, peşinden de Kur'ân tefsirine teşvik eden hadisleri ve sahabeden Kur'ân-ı tefsir edenleri zikreder Tâbiinden Kur'ân tefsiri makbul olanlarla tefsiri kabul edilemeyecek derecede zayıf olanları sayar Daha sonra Kur'ân'ın isimlerinin, surelerinin ve âyetlerinin te'vîline geçer Taberî, eserine "Tefsir" değil de "Te'vîl" adını vermiştir Âyetleri tefsire başlarken de aynı isimlendirmeyi sürdürür ve "el-kavlu fi te'vîli kavlihî Teâlâ" diyerek âyeti zikrederek, sonra o âyeti tefsir eder O âyetin tefsiri ile ilgili olarak kendine ulaşan muhtelif rivâyetlerden birbirini destekleyenleri aynı anlamda olan veya birbirini tamamlayan rivâyetleri peş peşe senedlerini de zikrederek serdeder Bu rivâyetlerde "merfû, mevkûf, maktû hadis" (Hz Peygamber'den, sahâbeden, tâbiinden nakledilenler) sırasına riayet eder Eğer bu âyetin tefsirinde birden fazla görüş varsa, bu görüşleri ve delilleri olan rivâyetleri ayrı başlıklar altında verir Ancak o, tefsire dair rivâyetleri saymakla yetinmez; gerek rivâyetlerin senedlerini, gerekse metinlerini tenkide tabi tutar, zayıflık ve kuvvet nokta-i naıarından inceleyerek aralarında tercihler yapar İhtiyaç duyduğu yerde âyetlerin gramer tahlillerine girişir, âyetlerden çıkarılacak fıkhî hükümlere, bu fıkhî hükümlerin dayandığı delillere temas eder, bu hükümlerden tercih ettiklerine ve tercihine sebep olan delillere işaret eder Eserde yer yer kırâatlere, bunlardan şâzz olanlarına da işaret edilir Kırâat farklılıklarına göre âyetlerin kazandığı anlamlar da verilir Taberî tefsirinde yer yer İsrâiliyyât'a da rastlanır Bu konudaki rivâyetlerini daha ziyade Ka'bu'l-Ahbâr, Vehb İbn Münebbih, İbn Cüreyc ve Süddi'ye dayandırır Ancak İsrâiliyyât'a dair verdiği haberleri senedleri ile birlikte kaybettiği için bu haberlerin tahkiki ve araştırılması daima mümkündür Taberî, özellikle kelime izahlarında, garib lâfızların tefsirinde eski Arap şiirinden büyük ölçüde istifade etmiş, izahlarına cahiliye devri şiirinden çokça deliller getirmiştir Câmiu'l-Beyân'da kelâm ve akîde konularında da azımsanmayacak derecede bilgi vardır Müfessir, eserinden ehl-i sünnet ve'l-cemâat mezhebini destekler; Kaderiyye, Mu'tezile, Mücessime, Müşebbihe gibi ehl-i sünnete muârız mezheblerin görüşlerini reddeden açıklamalara ve te'villere yer verir Özetle İbn Cerîr bu eserinde kendinden önceki müfessirlerin hemen bütün görüşlerini, o zamana kadar teşekkül etmiş olan Abdullah İbn Abbâs (öl 68/687-688), Abdullah İbn Mes'ûd (öl 32/652), Ali İbn Tâlib (öl 40/660), Übeyy İbn Ka'b (öl19/640)'a dayanan tefsir ekollerinin müfessirlerinden ve diğer müstakil âlimlerden elde ettiği bütün rivâyetleri toplamış, böylece büyük bir "Tefsir Ansiklopedisi" meydana getirmiştir Bu arada Mukâtil, İbn Bükeyr ve Kelbî gibi tefsirde zayıf kabul edilen âlimlerden nakilde bulunmamaya da dikat etmiştir Câmiu'l-Beyân'ın muhtelif baskıları vardır En yaygın olan 30 cüz halinde ve kenarında Neysâbûrî (öl 728/1328)'nin "Ğarâibu'l-Kur'ân ve Rağaibu'l-Furkân" adli tefsiri bulunan baskısıdır Mahmûd Muhammed Şâkir ve Ahmed Muhammed Şâkir eserin tahkikli neşrine başlamışlarsa da, Ahmed Muhammed Şâkir'in vefatı ile 16 cilde kalmıştır Tahkiki biten cildler Mısır'da Dâru'l-Maârifçe neşredilmiştir Camiu'l-Beyan'ın birçok yönü üzerinde çeşitli master ve doktora tezleri yapılmıştır Ayrıca Hasan Karakaya tarafından Türkçeye tercüme edilen eser hisar yayınlarınca basılmıştır (Şamil İslam Ansiklopedisi, Bedreddin ÇETİNER)

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cvp	son Mesaj
Taberî	mum	S-T	0	03-21-2007 16:03 PM

Konu Araçları
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder