1138 yılında Mezopotamya bölgesinde Dicle nehri üzerine kurulmuş olan Takrit şehrinde dünyaya geldi Baba adı Necmeddin-el Ayyub'dir Aslen Revadî aşiretine mensup olup Hizbaniya Kürtlerindendir (Bazı tarihçiler Arap veya Türk olduğunu iddaa ederler) Kendisine Yusuf Ibn Ayyub ismi verildi Ancak, ileriki yıllarda yeni bir isim daha kazandı; sadık, güvenilir olmasından dolayı kendisine “Selahaddin” denildi

Küçük yaştan itibaren medrese eğitimi aldı ve Kur’an dan birçok ayeti kolaylıkla ezberledi

Selehaddin henüz bebek iken ailesi ile birlikte Şam’a göç ettiler Şam valisi olan babası ve güçlü bir general olan Şirkuh`un yardımlarıyla Selehaddin, güçlü bir kişiliğinin yanında çok başrılı bir asker ve devlet adamı olacaktı Kürtçe’yi çok iyi biliyordu ve Arapça’yı da öğrenmesi zor olmadı Zeki Selehaddin, Sultan Nurettin`in dikkatini çekti ve en önemli kademelerde görev aldı

14 yaşında iken Nurettin’in ordusuna katıldı Birkaç yıl sonra Sultanın başyardımcısı oldu 31 yaşında iken 1169`lu yıllarda birkaç kez Mısır’a seyahat etti Mısır’ın o anki politik kaoslarına ilgisiz kalmadı ve Nurettin’in komutanlarından olan Şirkuh’un yanına yerleşti
Fransızlarla mücadele verilirken Şirkuh`un veziri, Şirkuh’u öldürüp yerine geçmeyi planlarken kendisi öldü ancak, kısa süre sonra da Şirkuh da öldü ve Selaattin ‘Melik’ unvanı ile vezirliğe Mısır ve Suriye birliklerinin komutanlığına gecti(1169)

Selehaddin, sultan Nurettin ile birlikte 'birlik oluşturduklarını' ileri sürse de Şam’da kendisine “Dog that barks at its master” yani "Sultanına karşı gelebilen, söz geçirebilen, güçlü insan" olarak anılıyordu

Üc yıl sonra Sultan Nurettin öldü Oğulları 11 yaslarında ve erkek kardeşleri de liderlik özelliklerine sahip olmadıklarından dolayı sultann sevdiği, güvendiği sadık insan Selaattin imparatorluğun başına geçti

Mısır ve Suriye`yi ele geçirirken aynı zamanda da Nurettin’in erkek kardeşlerinin düşmanlıklarıyla da uğraştı Ancak 1185 de din adına ikna oldular ve aynı cephede Hıristiyanlara karsı savaştılar Fransızlara karşı kutsal savaş (Haçlı Seferleri) başlamıştı Amaç kutsal şehir Kudüs’de barışı, huzuru sağlamaktı

Selehaddin, Franklarla(Alman-Fransız karışımı ordu) 4 yıllık ateşkes imzaladı ve bu anlaşmaya sadık kaldı Ancak, Reginald of Chatillon hiç bir zaman anlaşmaya uymayı düşünmedi ve ordusu zayıf düşse de anlaşmayı bozdu
Reginald’in Avrupa’da hiçbir mal varlığı ve parası yoktu Suriye’nin iki zengin dul kadını ile evlendi ve en güçlü kalelere sahip oldu Kahire, Mekke ve Şam’a gidip gelen kervanları idare ediyordu

Belli bir sure barış sağlanıp insanlar huzur içerisinde ticarete devam etse de Reginald, kendi kurallarını koydu ve Kızıldeniz üzerinden Mekke’ye saldırılar düzenledi Hatta öyle ileri gitti ki, Medine’den HzMuhammed'in naaşının bile çalınması için uğraştı Fakat başarılı olamadı Bu tur saygısız davranışlarından dolayı Suriye`nin 'en nefret edilen' adamı unvanını aldı Reginald’in halkı öldürme, hırsızlık ve gasp suçlarını arttırdı ve kısa zamanda bedelini ödedi Bu arada Selahattin Eyyubi, imparatorluğunu gittikçe büyütüyor, Suriye, Mısır, Kuzey Mezapotamya ve Filistin`i içine alan büyük imparatorluğu kurmaya ve en sevilen lider unvanına sahip oluyordu

Selehaddin düşmanlarının liderlerini iyi tanıyor ve bir gün başarılı olacağını iyi biliyordu 1187 Haziran'ında Taberiye’ye girdi Raymond of Tripoli`nin kalesini başarıyla fethetti Frankları çadırlarında, çölde bozguna uğrattı ve tarihe ‘Reymond utancından öldü’ diye geçti
Bu arada Conrad of Montfernat Sur’a deniz yoluyla asker çıkardı Haclıların tek umuduydu Selehaddin’in aklından Sur’dan önce Kudüs’ü almak geçiyordu ve Sur’u sonraya bıraktı

Selattin Kudüs’u almaya çalışırken, Balian adındaki bir şövalyeden mesaj aldı Balian, Hattin’deki savaşlardan kalan bir gaziydi Selattin’den Kudüs`deki ailesini geri getirmek için izin istedi Selattin de savaş yapmamak şartıyla kendisine yardımcı güçler verdi ve ailesini barış içerisinde getirmesini istedi Ancak Balian, gittiği yerde Hıristiyanların kendisine düşmanca davranışlarıyla karsılaştı ve savaş başladı Selaattin “Kudüs Allah’in evidir‘der ve barış ister ancak, savaşa engel olamaz ve kendisi de katılır böylece Selehaddin 2 Ekim 1187 de Kudüs’ü ele geçirir

Selaattin hiç bir zaman intikam almak istememiştir Herkesin huzurlu olması için çaba gösterdi ve halkın, fakirlerin, kölelerin özgürlüklerini geri verdi Askerleriyle şehirde huzuru sağladı, Kudüs’ün ele geçirilmesiyle Roma’da ve Avrupa’da büyük yankı olmuş ve Pope Urban III şok geçirip ölmüştür

Gregory VIII 3 haçlı seferi için çağrı yapar Kıyafetlerine ‘hac’ işaretleri yaptırırlar ve tarihe ‘Haçlı Seferi’ olarak geçer Alman ve Fransız kralları hemen harekete geçerler İngiliz Kral Richard I, korkusuz Selaattin’le sabırsızlıkla çatışmak ister Richard o kadar çok kızmış ki, ”Savaşın giderleri için Londra’yı satarım” der

Bu arada Sur’da olan Selehaddin’in ordusu hava şartları ve iklimden dolayı başarısız olur Selaattin ve ordusu Akka’ya Avrupalılarla çatışmaya gelir ve savaş 638 gün sürer Bu sure içerisinde Selattin en iyi lider unvanı alırken, Richard da en sevilmeyen olarak tarihte yerini alır Güçlü olmasına rağmen halka iyi davranamaz ve halk arasında yaramaz çocuklara söylenen:”Uslu ol yoksa, Ingiliz kralını çağırırım” Anılınır
İngiliz kral, Alman kralın yolda ölmesi ve Fransız kralın da iki ay sonra savaşı bırakması sonucu haçlı seferinde tek başına kalmıştır 1191 Ağustos da Richard, askerlerini Yaffa’ya çıkardı Hem karadan hem de denizden saldırıyordu Selaattin için Hıristiyanları burada yenmek Hattin’dan daha zordu Güçlü ’Aslan yurekli’ lakaplı Richard’in askerlerin zayıf düşmesi ve kardeşi John‘un Fransız Kral Philip’le toprak genişletme savasına girmesiyle dönmek zorunda kalır Dönerken ‘mutlaka bir gün geri geleceğine ve kutsal şehri geri alacağına’ dair yemin eder Selaattin ve Richard hiçbir zaman yüz yüze gelmemiş ancak, ikisi de birbirlerinin gücüne saygı duymuşladır Richard Selattin’in askerlerine gösterdiği centilmenliği unutamamış ve “insanlığı Selaattinden öğrendim” demiştir
Selaattin`se Richard’in büyük savaşçı olduğunu düşünür ve söyle der; ”Bir gün Kudüs elimizden gidecekse, sahibi Richard olsun”der

2 Eylül 1192`de yapılan ateşkes antlaşmasıyla, kıyı boyunca Sur’dan Yaffa’ya kadar olan bölge Frankların, geri kalan topraklar ise -Kudüs dahil- Müslümanların oldu

Haçlılar bölgeyi terk ederken Selaattin’in ne kadar büyük bir savaşçı, centilmen ve büyük insan olduğunu söylemeden edemiyorlardı

4 Mart 1193`de son derece mütevazı bir biçimde, varlıksız ve lüks içinde olmadan hayata veda eden tek sultandı Öldükten sonra arkasında mezarını yaptırmaya yetecek kadar para bile bırakmamıştır İslam dünyansının en eli açık ve en güçlü hükümdarlarındandır


Hazırlayan: Fesih Biçer
27052008


Kaynak:
1- A short history New York - M Library 2000
2- One city, Three Faiths, New York, Ballantine Books - 1997 Jerussalem;
3- Selaaddin Nobel Prince of Islam - 2002 Diana Stanley
4- Wikipedia