İmam İbn Fevrek (Furek)

**LeoparGS** · 05-23-2007

İmam İbn Fevrek (Furek)

(941-1015 m)

On ve on birinci asırlarda yaşamış ünlü İslam alimlerindendir

Ebü’l-Hasan Eş’ari’nin görüşlerini sistemleştiren alim olarak bilinmektedir

Asıl adı Muhammed’dir

İbn Fevrek veya İbn Fûrek lakabıyla anılmakta, ikincisi daha çok kullanılmaktadır

Ömrünün önemli bir kısmını ilimle uğraşmak ve talebe yetiştirmekle geçirmiştir

Ehli Sünnet itikadını başarı ile savunmuş ve ilmi müzakerelerde vukufiyetini kabul ettirmiştir

Risale-i Nur’da kendisinden asrının alimi olarak söz edilmekte, içtihattaki üstünlüğü ve faziletinden ötürü “Şâfiî-yi Sânî" ünvanını taşıdığına işaret edilmektedir

Künyesi Ebu Bekr Muhammed bin Hasan bin Fevrek (Fûrek) el-İsfahanî en-Nişaburî şeklindedir

İbn Fevrek, 941 yılında İsfahan’da doğdu

Ailesi hakkında fazla bir bilgi mevcut olmamakla birlikte sadece dedesinin tanınan bir din alimi olduğu bilinmektedir

Dedesi ile aynı lakap ve adı taşımışlardır

Eğitimine memleketi Isfahan’da başladı

Şafii fıkhını ders aldığı hocasına çok sayıda soru soruyor, ancak tatmin edici cevap alamıyordu

Bunun üzerine daha iyi bir eğitim görmek maksadıyla memleketinden ayrıldı

İbn Fevrek önce Bağdat’a gitti

Buradan Basra’ya geçti

Basra’da İmam Eş’ari’nin ünlü talebelerinden Ebü’l-Hasan Bahilli’den kelam derslerini aldı

Bir taraftan ders almaya devam ederken diğer taraftan da yörenin ünlü alimleriyle ilmi müzakerelerde bulundu

Ayrıca, İbn Mücahid et-Tai’den de ders aldı

Buradaki eğitim ve öğreniminden sonra tekrar Bağdat’a döndü

Bağdat’ta da ilim tahsiline bir süre devam ettikten sonra memleketi olan İsfahan’a geri geldi

Ehl-i Sünnet görüşleriyle ilgili, bazı kişilerle giriştiği ilmi tartışmalarda, Ehl-i Sünneti başarılı bir şekilde savundu

Muhaliflerini fikir yoluyla ilzam etti

Gittiği yerlerde ilmi müzakerelere girmek suretiyle fikirlerini aktarmaya çalıştı

Ancak, Rey şehrinde yaptığı bir müzakerede Mu’tezile görüşünü eleştirince bölgenin idarecisine şikayet edildi

Bu şikayetin akabinde tutuklandı ve işkenceye tabi tutuldu

Daha sonra da Şiraz’a sürgüne yollandı

Şiraz’daki sürgün zamanlarında bir ara her şeyden alakasını kesip köşesine çekilmek istediyse de bundan vazgeçti

Bunun yerine daha çok talebe yetiştirmeye karar verdi ve bu gaye için hükümdara başvurdu

İsteği kabul gördükten sonra Nişabur’a geçerek hizmetlerine devam etti

Kendisi için yaptırılan medresede ders vermeye başladı

Bir taraftan ders verirken diğer taraftan kendi ilmini ziyadeleştirmek için gayretlerini devam ettirdi

Burada bulunan alimlerden istifade ettiği gibi, ilmi müzakerelerini de devam ettirerek zamanını boş geçirmedi

İbn Fevrek’ten ders alıp talebelik yapanlar arasında, Ebu Mansur el-Eyyubi, Abdülkerim el-Kuşeyrî, Ahmed bin Hüseyin el-Beyhaki gibi ünlü alimler yer aldı

Şöhreti yayıldıktan sonra ünlü Gazneli Mahmud tarafından Gazne’ye davet edildi

Daveti kabul edip sultanın sarayında ilmi müzakerelerde bulundu

Buradaki müzakerelerde ilmi vukufiyetiyle üstünlüğünü gösterdi

Ancak, ilmi münazarada kendisine yetişemeyenler aleyhinde bulunmaya ve kendisini şikayete başladılar

İbn Fevrek’in, Peygamber Efendimizin (asm) vefatıyla birlikte ruhunun da yok olduğu ve dolayısıyla nübüvvetinin sona erdiğine inandığı şeklinde iftirada bulundular

Sultan, söylenenlerin doğru olup olmadığını ve bu fikri ileri sürüp sürmediğini sordu

Sultanın huzurunda, bunun bir iftira olduğunu söyleyerek iddiaları yalandı

Bunun üzerine tutuklanmadığı gibi, rakiplerinin beklediği ceza yerine mükafat gördü ve ödüllendirildi

İbn Fevrek’in vefatıyla ilgili iki farklı bilgi nakledilmektedir

Birincisi; memleketine dönmek üzere, Gazne’den ayrıldıktan sonra yolda hastalandığı ve Nişabur’da vefat ettiği şeklindedir

İkinci olarak, Gazne’de bulunduğu sırada kendisine fikri münazaralarda mağlup olanlar tarafından zehirletildiği ve böylece ölümüne sebebiyet verildiği ileri sürülmektedir

Vefat ettikten sonra Nişabur’da bulunan ve Hire adı verilen yerde defnedildi

Risale-i Nur’da, ibn Fevrek’in içtihat konusundaki üstünlüğüne işaret edilmekte, fazilet sahibi bir kişi olup, “Şâfiî-yi Sânî” ünvanını taşıyan “asrın allamesi” olduğu bilgilerine yer verilmektedir

Daha sonra, rivayet ettiği, Peygamber Efendimizin (sav) bir mucizesi aktarılmaktadır: (Mektubat, 2000, s

128)

“Gazve-i Taif'te, Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm gece at üstünde giderken uykusu geliyordu

O halde iken bir sidre ağacına rast geldi

Ağaç ona yol verip atını incitmemek için iki şak oldu; Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm hayvan ile içinden geçti

Tâ zamanımıza kadar o ağaç iki ayak üstünde, muhterem bir vaziyette kaldı

”

İbn Fevrek, ilmi çalışmalarının yanında takvasıyla da dikkat çekti

İbadetine olan düşkünlüğü ve Cenab-ı Hakk’ın emirlerini yerine getirip yasaklarından sakınma konusundaki hassasiyetinde, kaynaklar fikir birliği etmektedir

Ona göre, insanın ihtiyacından fazla olan malını elinde tutmaması ve muhtaçlara dağıtması gerekir

Dünya ve ahiret hayatı arasındaki dengenin nasıl olması gerektiğini, Peygamber Efendimizin hayatından örnek vermek suretiyle açıklar

Peygamber Efendimiz, dünya hayatını tamamen terk etmemiş, bir taraftan ibadetlerini yerine getirirken, diğer taraftan da dünyevi işleriyle de ilgilenmiştir

Evlenip, evliliğini sürdürmüş ve işlerini devam ettirmiştir

İbn Fevrek; tefsir, fıkıh, fıkıh usulu, kelam, tasavvuf, nahiv ve tabakat gibi ilimlerle ilgilendi

Daha çok kelam üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir

İlgilendiği bazı ilim dallarıyla ilgili yazdığı eserlerinden bazıları günümüze kadar ulaşmamış olmasından dolayı, söz konusu alanlarla ilgili fikirleri ve düşünceleri hakkında net bilgi sahibi olunamamaktadır

Kur’an-ı Kerim tefsiri günümüze kadar ulaşmış olmasından dolayı bu konu ile ilgili daha fazla bilgi sahibi olma imkanı mevcuttur

İbn Fevrek, tefsirinde önce akla gelebilecek ve sorulabilecek soruları sıraladıktan sonra bunları cevaplama yoluna gitti

Bu eserini yazarken İmam Eş’ari’nin tefsirinden yararlandı

Kelam ile ilgili olarak, akıl ve nakil arasındaki ilişkiye değindi

Kur’an-ı Kerim’in akla önem verdiğini belirtti

Ancak aklın her şeye yetmediğini, Peygamber Efendimizin bildirdiği hususların zamanında ispat edilmiş olduğunu ve kesinlik ifade ettiğini belirtti

Dolayısıyla bunların esas teşkil ettiğini dile getirdi

Cenab-ı Hakk’ın sıfatlarına değinen İbn Fevrek, bunların Kur’an ve Sünnete dayandırılmak suretiyle tespit edilmesine dikkat çekti

Günahların büyük-küçük şeklinde tasnif edilmesinden çok, netice itibariyle bunların işlenmesinin Allah’ın emirlerine aykırı davranmak olduğunun üzerinde durdu

Büyüklük ve küçüklüğün kesin değil, izafi olduğunu belirtti

Eş’ari’nin görüşlerini sistemleştirip aktarmakla birlikte başka görüşlere de yer verdi

Peygamber olmayanların mucizeye benzer harikulade haller gösteremeyeceğini savundu

Fikir ve düşünceleriyle kendisinden sonra gelen alimler üzerinde büyük etki yaptı

Eserleri

İbn Fevrek’in kaleme aldığı eser sayısın 120 civarında olduğu tahmin edilmektedir

Ancak bunlardan bir kısmı günümüze kadar ulaşmamış, bazılarının ise kendisine ait olup olmadığı kesinlik kazanmamıştır

Müşkilü’l-Hadis, haberi sıfatları konu edinmektedir

Bu eser birkaç dilde basılmıştır

Mücerredü Makalât-i Eş'arî, adlı eseri Beyrut’ta Daniel Gımaret tarafından 1986 yılında basılmıştır

Tefsirü’l-Kur’an adlı eserinin bazı nüshaları Süleymaniye Kütüphanesinde bulunmaktadır

Risale fi’t-tevhid, Şerhu’l-Alim ve’l-müteallim, El-Hudud fi’l-usul, Esmaü’r-rical eserlerinden bazılarıdır

05-23-2007	#1
Bilgiler LeoparGS Devamlı Üye Bilgiler Üyelik tarihi: Feb 2007 Nerden: İstanbul Mesaj: 10,996 İtibar Tecrübe Puanı: 113 Rep Puanı : 3961 Rep Derecesi :	İmam İbn Fevrek (Furek) İmam İbn Fevrek (Furek) (941-1015 m) On ve on birinci asırlarda yaşamış ünlü İslam alimlerindendir Ebü’l-Hasan Eş’ari’nin görüşlerini sistemleştiren alim olarak bilinmektedir Asıl adı Muhammed’dir İbn Fevrek veya İbn Fûrek lakabıyla anılmakta, ikincisi daha çok kullanılmaktadır Ömrünün önemli bir kısmını ilimle uğraşmak ve talebe yetiştirmekle geçirmiştir Ehli Sünnet itikadını başarı ile savunmuş ve ilmi müzakerelerde vukufiyetini kabul ettirmiştir Risale-i Nur’da kendisinden asrının alimi olarak söz edilmekte, içtihattaki üstünlüğü ve faziletinden ötürü “Şâfiî-yi Sânî" ünvanını taşıdığına işaret edilmektedir Künyesi Ebu Bekr Muhammed bin Hasan bin Fevrek (Fûrek) el-İsfahanî en-Nişaburî şeklindedir İbn Fevrek, 941 yılında İsfahan’da doğdu Ailesi hakkında fazla bir bilgi mevcut olmamakla birlikte sadece dedesinin tanınan bir din alimi olduğu bilinmektedir Dedesi ile aynı lakap ve adı taşımışlardır Eğitimine memleketi Isfahan’da başladı Şafii fıkhını ders aldığı hocasına çok sayıda soru soruyor, ancak tatmin edici cevap alamıyordu Bunun üzerine daha iyi bir eğitim görmek maksadıyla memleketinden ayrıldı İbn Fevrek önce Bağdat’a gitti Buradan Basra’ya geçti Basra’da İmam Eş’ari’nin ünlü talebelerinden Ebü’l-Hasan Bahilli’den kelam derslerini aldı Bir taraftan ders almaya devam ederken diğer taraftan da yörenin ünlü alimleriyle ilmi müzakerelerde bulundu Ayrıca, İbn Mücahid et-Tai’den de ders aldı Buradaki eğitim ve öğreniminden sonra tekrar Bağdat’a döndü Bağdat’ta da ilim tahsiline bir süre devam ettikten sonra memleketi olan İsfahan’a geri geldi Ehl-i Sünnet görüşleriyle ilgili, bazı kişilerle giriştiği ilmi tartışmalarda, Ehl-i Sünneti başarılı bir şekilde savundu Muhaliflerini fikir yoluyla ilzam etti Gittiği yerlerde ilmi müzakerelere girmek suretiyle fikirlerini aktarmaya çalıştı Ancak, Rey şehrinde yaptığı bir müzakerede Mu’tezile görüşünü eleştirince bölgenin idarecisine şikayet edildi Bu şikayetin akabinde tutuklandı ve işkenceye tabi tutuldu Daha sonra da Şiraz’a sürgüne yollandı Şiraz’daki sürgün zamanlarında bir ara her şeyden alakasını kesip köşesine çekilmek istediyse de bundan vazgeçti Bunun yerine daha çok talebe yetiştirmeye karar verdi ve bu gaye için hükümdara başvurdu İsteği kabul gördükten sonra Nişabur’a geçerek hizmetlerine devam etti Kendisi için yaptırılan medresede ders vermeye başladı Bir taraftan ders verirken diğer taraftan kendi ilmini ziyadeleştirmek için gayretlerini devam ettirdi Burada bulunan alimlerden istifade ettiği gibi, ilmi müzakerelerini de devam ettirerek zamanını boş geçirmedi İbn Fevrek’ten ders alıp talebelik yapanlar arasında, Ebu Mansur el-Eyyubi, Abdülkerim el-Kuşeyrî, Ahmed bin Hüseyin el-Beyhaki gibi ünlü alimler yer aldı Şöhreti yayıldıktan sonra ünlü Gazneli Mahmud tarafından Gazne’ye davet edildi Daveti kabul edip sultanın sarayında ilmi müzakerelerde bulundu Buradaki müzakerelerde ilmi vukufiyetiyle üstünlüğünü gösterdi Ancak, ilmi münazarada kendisine yetişemeyenler aleyhinde bulunmaya ve kendisini şikayete başladılar İbn Fevrek’in, Peygamber Efendimizin (asm) vefatıyla birlikte ruhunun da yok olduğu ve dolayısıyla nübüvvetinin sona erdiğine inandığı şeklinde iftirada bulundular Sultan, söylenenlerin doğru olup olmadığını ve bu fikri ileri sürüp sürmediğini sordu Sultanın huzurunda, bunun bir iftira olduğunu söyleyerek iddiaları yalandı Bunun üzerine tutuklanmadığı gibi, rakiplerinin beklediği ceza yerine mükafat gördü ve ödüllendirildi İbn Fevrek’in vefatıyla ilgili iki farklı bilgi nakledilmektedir Birincisi; memleketine dönmek üzere, Gazne’den ayrıldıktan sonra yolda hastalandığı ve Nişabur’da vefat ettiği şeklindedir İkinci olarak, Gazne’de bulunduğu sırada kendisine fikri münazaralarda mağlup olanlar tarafından zehirletildiği ve böylece ölümüne sebebiyet verildiği ileri sürülmektedir Vefat ettikten sonra Nişabur’da bulunan ve Hire adı verilen yerde defnedildi Risale-i Nur’da, ibn Fevrek’in içtihat konusundaki üstünlüğüne işaret edilmekte, fazilet sahibi bir kişi olup, “Şâfiî-yi Sânî” ünvanını taşıyan “asrın allamesi” olduğu bilgilerine yer verilmektedir Daha sonra, rivayet ettiği, Peygamber Efendimizin (sav) bir mucizesi aktarılmaktadır: (Mektubat, 2000, s 128) “Gazve-i Taif'te, Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm gece at üstünde giderken uykusu geliyordu O halde iken bir sidre ağacına rast geldi Ağaç ona yol verip atını incitmemek için iki şak oldu; Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm hayvan ile içinden geçti Tâ zamanımıza kadar o ağaç iki ayak üstünde, muhterem bir vaziyette kaldı” İbn Fevrek, ilmi çalışmalarının yanında takvasıyla da dikkat çekti İbadetine olan düşkünlüğü ve Cenab-ı Hakk’ın emirlerini yerine getirip yasaklarından sakınma konusundaki hassasiyetinde, kaynaklar fikir birliği etmektedir Ona göre, insanın ihtiyacından fazla olan malını elinde tutmaması ve muhtaçlara dağıtması gerekir Dünya ve ahiret hayatı arasındaki dengenin nasıl olması gerektiğini, Peygamber Efendimizin hayatından örnek vermek suretiyle açıklar Peygamber Efendimiz, dünya hayatını tamamen terk etmemiş, bir taraftan ibadetlerini yerine getirirken, diğer taraftan da dünyevi işleriyle de ilgilenmiştir Evlenip, evliliğini sürdürmüş ve işlerini devam ettirmiştir İbn Fevrek; tefsir, fıkıh, fıkıh usulu, kelam, tasavvuf, nahiv ve tabakat gibi ilimlerle ilgilendi Daha çok kelam üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir İlgilendiği bazı ilim dallarıyla ilgili yazdığı eserlerinden bazıları günümüze kadar ulaşmamış olmasından dolayı, söz konusu alanlarla ilgili fikirleri ve düşünceleri hakkında net bilgi sahibi olunamamaktadır Kur’an-ı Kerim tefsiri günümüze kadar ulaşmış olmasından dolayı bu konu ile ilgili daha fazla bilgi sahibi olma imkanı mevcuttur İbn Fevrek, tefsirinde önce akla gelebilecek ve sorulabilecek soruları sıraladıktan sonra bunları cevaplama yoluna gitti Bu eserini yazarken İmam Eş’ari’nin tefsirinden yararlandı Kelam ile ilgili olarak, akıl ve nakil arasındaki ilişkiye değindi Kur’an-ı Kerim’in akla önem verdiğini belirtti Ancak aklın her şeye yetmediğini, Peygamber Efendimizin bildirdiği hususların zamanında ispat edilmiş olduğunu ve kesinlik ifade ettiğini belirtti Dolayısıyla bunların esas teşkil ettiğini dile getirdi Cenab-ı Hakk’ın sıfatlarına değinen İbn Fevrek, bunların Kur’an ve Sünnete dayandırılmak suretiyle tespit edilmesine dikkat çekti Günahların büyük-küçük şeklinde tasnif edilmesinden çok, netice itibariyle bunların işlenmesinin Allah’ın emirlerine aykırı davranmak olduğunun üzerinde durdu Büyüklük ve küçüklüğün kesin değil, izafi olduğunu belirtti Eş’ari’nin görüşlerini sistemleştirip aktarmakla birlikte başka görüşlere de yer verdi Peygamber olmayanların mucizeye benzer harikulade haller gösteremeyeceğini savundu Fikir ve düşünceleriyle kendisinden sonra gelen alimler üzerinde büyük etki yaptı Eserleri İbn Fevrek’in kaleme aldığı eser sayısın 120 civarında olduğu tahmin edilmektedir Ancak bunlardan bir kısmı günümüze kadar ulaşmamış, bazılarının ise kendisine ait olup olmadığı kesinlik kazanmamıştır Müşkilü’l-Hadis, haberi sıfatları konu edinmektedir Bu eser birkaç dilde basılmıştır Mücerredü Makalât-i Eş'arî, adlı eseri Beyrut’ta Daniel Gımaret tarafından 1986 yılında basılmıştır Tefsirü’l-Kur’an adlı eserinin bazı nüshaları Süleymaniye Kütüphanesinde bulunmaktadır Risale fi’t-tevhid, Şerhu’l-Alim ve’l-müteallim, El-Hudud fi’l-usul, Esmaü’r-rical eserlerinden bazılarıdır

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cvp	son Mesaj
İmam : Önde bulunan zat, kendisine uyulan kimse, önder	ACİLSERVİS	İmamlar	4	2 Hafta önce 19:03 PM
İmam ve Kuş	imam	Dini, Güzel Yazılar / Makaleler	1	4 Hafta önce 23:54 PM
İmam-ı Müslim	ReLaW	Arap İslam Alimleri	1	10-25-2008 18:23 PM
İmam-ı Tirmizi	ReLaW	Arap İslam Alimleri	1	10-25-2008 18:22 PM
İmam :)	fevziay	Fıkralar	10	04-14-2008 11:33 AM

Konu Araçları
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder