Islâm; dogumdan ölüme kadar hayatIn ne sekilde yasanacagInI, davranIslarIn nasIl olacagInI, iç ve dIs dünyamIzIn ne sekilde bir yapIya kavusturulacagInI tespit etmistir Madden ve mânen saglIklI bir fert, saglIklI bir aile ve saglIklI bir toplumun yolu IslâmIn emrettigi hayat tarzInI yasamak ile mümkün olabilecektir

Her hayrIn basI Besmeledir !

Her hayIrlI ise Bismillahirrahmanirrahim ile baslanIr Sonunda da Elhamdülillah denir
Sevgili Peygamberimiz: "Bir ise besmele ile baslanIlmaz sonunda da Elhamdülillah denmezse o iste
hayIr olmaz"buyurmustur Çünkü besmele çekerek kul ile Allah arasIndaki gerçek alâka kurulmus
olur Nerelerde besmele çekilir veya çekilmez bir kaç misal verelim:

"Yemek yemege, abdest almaya ve hayIrlI ise baslarken besmele çekmek sünnettir
Tuvalete girerken besmele çekmek mekruhtur
Haram olan birseyi yapmaya baslarken besmele çekmek haramdIr
Biz müslümanlar haramlardan kaçInacagIz
Kat'i olarak haram olan bir seyi islerken besmele çeken kâfir olur
KapIlarI açIp kapatIrken, mutfaktaki yemek kaplarInIn kapaklarInI açarken, yemek yaparken,
ocak yakarken, mutfaga girerken besmele çekmek sünnettir
Süt, su, çay, ilaç içmeye baslarken besmele çekilir
SakalI tamamen keserken besmele çekmek câiz degildir
***

SELAM VERME ADABI:

Müslümanlar birbirleri ile karsIlasInca selamlasIr ve tokalasIr
Selam vermek sünnet, verilen selamI almak farzdIr

1 Islam'In emrettigi selamI unutma
2 TanIdIgIn veya tanImadIgIn Müslümanlarla karsIlastIgIn zaman selam vermeyi ihmal etme
(Esselamü Aleyküm)
3 Selam verme sekli söyle:
a) Binek üzerinde olan yürüyene,
b) Yürüyen oturana,
c) Az kisiler çok kisilere,
d) Küçükler büyüklere selam verirler
4 Verilen selama onun misliyle veya ondan daha güzel bir sekilde cevap ver
5 Konusmadan önce selam ver Peygamberimiz bir Hadis-i seriflerinde söyle buyuruyor:

"Kim selamdan önce konusmaya baslarsa ona cevap vermeyin"


KONUSMA ADABI

SahsImIza karsI vazifelerimizden biri de dilimizi terbiye ve islah etmektir Insan iyi ve kötü bir çok
seyi dilinden bulur Birçok insan dili sebebiyle en büyük musibetlere ugramIslardIr
InsanlarI cehenneme sürükleyip götüren de dilleridir

01 Söyledigi sözün nereye varacagInI, düsünmek
02 Dünya ve ahiret için faydasI olmayan sözleri söylememek
03 Sözleriyle kimsenin gönlünü kIrmamak
04 Musibet ve felaket getireceginden korktugu seyi söylememek
05 Konusurken baskasInIn sözünü kesmemek
06 Bir insanI över veya yererken asIrI gitmemek
07 Büyüklerin yanInda yüksek sesle konusmamak
08 BosbogazlIk, gevezelik etmemek
09 Söylerken agzInI egip büzmemek, avurt çatlatmamak, ustalIk, bilgiçlik satmamak
10 Konusurken karsIsIndakini hiçe sayarak ukalalIk yapmamak, onun sözlerinde ayIp ve kusur
aramamak
11 Dilini la'nete, küfüre ve kaba konusmaya alIstIrmamak
12 Kendisine verilmis bir sIrrI baskasIna söylememek
13 Yalan yere bir söz vermemek, yapamayacagI bir seyi söylememek
14 Yalan söylemekten, yeminden, gIybet etmekten, koguculuktan sakInmak
15 BaskalarIyla alay etmemek, kimseye kötü bir ad takmamak
***

GÜZEL SÖZLER ADABI

Söz söylerken güzel söylemek, kabalIk yapmamak, karsIsIndakilerin halini gözetmek, dokunacak
sözlerden ve tasavvurlardan sakInmak Müslüman'In vazifesidir
Kur'an-I Kerim yedi çesit insanIn pesinden gitmeyi ve onlarI dinlemeyi yasak etmistir

1- Dogruya ve yalana çok yemin eden
2- Fikir ve düsüncesi düsük olan
3- Suna buna söven, la'net eden, daima kusur ve ayIp arastIran
4- Bir yerde konusulan seyleri baskalarIna tasIyan
5- Cimri ve son derece sIkI olan ve insanlarI iyilikten çeviren
6- HakkI tanImayan ve mütecaviz olan
7- Günaha dadanan, serefsiz ve soysuz olan
***

EVE GIRIS ÇIKIS ADABI

1 KapInIn sagInda veya solunda durmak
2 KapIya 3 defa vurmak, izin verilir ise, içeriye girmek, izin verilmez ise geri dönmek
3 Eve girince ve çIkarken "Esselamü Aleyküm" diyerek selam vermek
4 Evden çIkInca "Bismillahi tevekkeltü al-Allah la havle vela guvvete illabillah" demek
***

YEMEK YEME ADABI

01 Sofra hazIrlanIrken yardImcI olmak
02 Yemekten önce ve sonra elleri yIkamak
03 Büyükleri sofraya oturmadan sofraya oturmamak
04 Besmele çekip, Allah'a vermis oldugu nimetler için sükür etmek
05 Yemege önce yasça veya mevkice büyük olan kisinin baslamasI uygundur
06 Sag eliyle yemek
07 LokmayI agza göre almak ve iyice çignedikten sonra yutmak
08 LokmayI yutmadIkça ikinci lokmaya el uzatmamak
09 Önündeki yemegi sogutmak için, yemegin içine üflememek
10 BaskalarInI tiksindirecek, igrendirecek harekette bulunmamak ve söylememek
11 AgIzda yemek varken konusmamak, gülmemek
12 BaskasInIn lokmasIna ve yedigine bakmamak
13 Elini yemek kabIna silkmemek ve lokmayI agzIna götürürken basInI tabaga dogru uzatmamak
14 Yemek seçmemeye özen göstermek
15 Yemegi aynI kaptan yeyip, tabagIn ortasIndan degil, kendi önünden yemek
16 LokmasInI ve aldIgI yemegi bitirmek
17 Tabaklarda artIk, sofrada kIrIntI bIrakmamak
18 Toplu yemek yenirken herkes yeyip bitirmedikçe sofradan kalkmamak
19 Yemek bitince "Elhamdülillah" demek
20 Yemegi yapana tesekkür etmek
21 Sofra kaldIrIrken yardImcI olmak
22 Yemek sonrasI elleri yIkamak, disleri fIrçalamak
23 Sokaklarda yemek yememek ve içmemek
24 Gezinerek yemek yememek
25 Helalinden, temiz yemek ve Allah'a sükretmek
26 AcIkmadan yemek yememek

Bir hadis-i serifte:
"Sizden biriniz yiyecegi zaman sag eli ile yesin,
içecegi zaman da sag eli ile içsin
Zira seytan sol eliyle yer, sol eliyle içer" buyurulmustur
***

SUYU IÇME ADABI

1 Besmele çekmek
2 Suyu bardaktan (veya tasdan) içmek
3 Suyu oturarak içmek 4 BardagI sag el ile agIza götürmek
5 BardagIn içine nefes vermemek
6 Suyu üç yudumda içmek sonunda Elhamdülillah demek; su içmenin adaplarIndandIr


Peygamberimiz (sav) buyuruyor:
"Suyu çocugun memeyi emmesi gibi için
Depodan doldurur gibi içmeyin
Ondan ciger hastalIklarI zuhur eder"
***

TUVALET ADABI

1 Tuvalete girmeden önce Eüzü Besmele çekmek
2 Sol ayak ile girmek
3 IhtiyacI ayakta degil, oturarak gidermek
4 Tuvalette konusmamak, bir seyler yememek, oyalanmamak
5 Tuvaletten çIkmadan temizlik kontrolü yapmak (elleri yIkamak)
6 Sag ayak ile çIkmak
7 ÇIkInca "Gufraneke" demek, adaptandIr
***

YATMA ADABI

1 Yatmadan önce elleri yIkamak
2 Disleri fIrçalamak
3 KIyafetlerle degil, pijamalarla yatmaya özen göstermek
4 Giysilere sagdan giymeye baslamak
5 Besmele çekip sag tarafa dogru dönüp yatmak
6 Yatmadan önce dua etmek, adaptandIr
***

GÖZ KULAK GIBI AZALARIN TERBIYESI

Müslüman'a baskalarInIn kanI, IrzI, namusu, malI haramdIr Kendisinin olmayan herhangi bir seye
kötü gözle bakmamak, kendi canI, namusu, malI nasIl mukaddes ise, baskalarInInkini de aynI
sekilde kabul etmeli, kendini tamamen haramdan ve kendisine ait olmayan her seyden çekmek
Islâm'In emridir
***

TOPLANTILARDA ADAB

Kur'an-I Kerim ve Hazret-i Peygamber Efendimiz (sav) bir mecliste nasIl davranIlacagInI
bildirmistir

01 Bir toplantIya herkesi igrendirecek elbise ile, fena kokularla gitmemek,
02 Mecliste daima güler yüzlü olup, eksi suratlI ve geveze olmamak,
03 Ileri geçip oturmamak, hakkI olmadIkça ileriye geçmemek,
04 Kendisinden yasça ve bilgice yüksek olanlara hürmet etmek,
05 AnasI, babasI veya hocasIna daha çok hürmetli olmak,
06 Oturanlara sIkIntI verecek hallerden sakInmak,
07 Iki kisi arasIna oturmak lazIm gelirse, onlarIn iznini istemek,
08 Sonradan gelene yer göstermek,
09 Kendisinden büyük olanlarIn yanInda ayak ayak üstüne koymamak,
10 Ev sahibinin, misafiri ugurlamasI,
11 KalabalIk içinde iki kisi arasInda gizli konusulmamasI,
12 Esnememek, mecbur olursa eli ile agzInI kapamak,
13 Öksürme veya gegirme ile çevreyi rahatsIz etmemek, tiksindirmemek,
14 Meclis ve toplantIlarda edebe riayet etmek
***

KOMSULARIMIZA KARSI VAZIFELERIMIZ

Aile ve akrabamIzdan sonra bize en yakIn olan komsularImIzdIr
KomsularImIza olan vazifelerimizin baslIcalarI sunlardIr:

1 Komsulara el ve dil ile eziyet etmekten kaçInmalIdIr Evde gürültü yapmak, dökülen çöplerle
komsularI zor durumda bIrakmak, vb MüslümanlIkla bagdasmaz "Peygamberimiz: "Allah'a ve
âhiret gününe Iman eden komsusuna eziyet etmesin buyurmustur (Sahihi Buhari)

2 Komsusunu çaresizlik içinde gören kimse, onun yardImIna kosmalIdIr CenabI Hak bir ayeti
kerimede komsuya iyilik edilmesini tavsiye etmektedir (Nisa Suresi: 36)

3 Komsunun evini, kendisinin bulunmadIgI zamanlarda korumak,

4 KomsularI zaman zaman ziyaret etmek, hastalandIklarInda kendileriyle yakIndan ilgilenmek,

Komsu hakkInIn önemini Peygamber Efendimiz su hadisi seriflerinden daha iyi anlamaktayIz:
"Cebrail, bana durmadan komsuya iyilik yapmayI tavsiye etti Bu sIkI tavsiyeden,
komsuyu komsuya mirasçI yapacagInI zannettim (Sahihi Buhari)

Komsumuz Müslüman olmasa bile onlarla iyi geçinmek (örnek olmak), eziyet etmekten
sakInmak, iyi davranIslar içinde bulunmalIyIz
***

MISAFIRLERE KARSI VAZIFELERIMIZ

Misafirleri güzel bir sekilde agIrlamak, MüslümanlIgIn emirlerindendir
Peygamber Efendimiz, kendisini ziyarete gelenlere elinde bulunan yiyeceklerden bol bol yedirir,
hatta ev halkIyla birlikte geceyi aç olarak geçirdigi zamanlar da olurdu Bir hadisi seriflerinde söyle
buyurulmakta: "Allah'a ve KIyamet gününe iman eden kimse, misafirine ikram etsin (Sahihi Buhari)

AtalarImIz kahramanlIgI ve dürüstlügü yanInda, misafirperverligi de, sahip oldugu essiz
üstünlüklerindendir Bugün yurdumuzun birçok Köylerinde, misafirler için ayrIlmIs özel yerler vardIr

Misafirlerimize karsI olan vazifelerimizden baslIcalar sunlardIr:

1 Misafirleri güler yüz ve tatlI dille karsIlamak,
2 Yedigimiz içtigimiz seylerin en iyisini onlara sunmak,
3 Misafirlerin üzerine fazla düsüp onlarI sIkmamak,
4 Misafirlerin yanInda çocuklarI ve hizmetçileri azarlamamak,
5 Topluluklarda dikkat ettigimiz önemli noktalara, misafirlerin yanInda da dikkat etmek
***

ZIYARETLERIN ADABI

MüslümanlarIn birbirlerini ziyaret etmeleri, aradaki sevgi, saygI ve dayanIsmayI kuvvetlendirir
Zaman zaman akraba, yaslI ve hasta kimseler ziyaret edilmek suretiyle gönülleri alInmalIdIr
Ancak ziyaretlerin, usulüne uygun olarak yapIlmasI gerekir

Ziyaretlerle ilgili edepleri söyle sIralayabiliriz:

1 Ziyaretlerin vakti iyi seçilmelidir Uyku, yemek ve is zamanlarInda ziyarete gidilmemelidir
2 Ziyaretlere giderken, temiz ve düzgün elbiseler giyilmelidir
3 Ziyaret edilen evin kapIsI çalInmalI, ev sahibi izin verdikten sonra içeri girilmelidir
4 Ziyaret sIrasInda güler yüz gösterilmelidir
5 Ziyaretine gidilen evde bulunanlarIn, sevinçleri ve kederleri paylasIlmalIdIr
6 Ev sahibinin isi varsa, ziyareti uzatmadan müsaade isteyerek ayrIlmalIdIr
7 Ziyaret edilen kimsenin yas, akrabalIk veya hastalIk gibi durumlarI
göz önünde bulundurularak, konusma seklinde dikkat edilmelidir
8 Özellikle yaslIlar ile hastalar, sIk sIk ziyaret edilmelerini beklerler
Bu bakImdan bu kimselerin ziyaretleri digerlerine göre daha fazla yapIlmalIdIr

Terbiye manasında da kullanılan edebin en genel manası söz ya da davranışların adaba uygun şekilde kontrol altında tutulmasıdır Bu anlamda alimin yanında susmak ilim talep edenin yanında bildiğin kadarıyla konuşmak edeptir Evet oturmadan kalkmaya gülmeden ağlamaya kadar tüm davranışların yerli yerinde yapılmasına denir edep
İslam dini müspet ilimlere teşvik ettiği gibi ruhun terbiyesini de ihmal edilmemesini tavsiye etmiştir Bunun içindir ki her medresenin yanına ruhu terbiye için mutlaka bir tekke yapılmıştır İnsanı Kâmil olma yollarını öğreten tekkelerin daha giriş kısmına edep ya hu yazısı konulmuş böylece olgun kişi olmanın ilk basamağının edebi ahlak haline getirmek olduğu vurgulanmıştır
Edebin ilk muallimleri anne ve babadır Çocuk onlardan aldığı edeple topluma karışır sonra okul ve toplum menfi yada müspet etkileri ile şekillenir Unutulmamalıdır ki iyi bir aile terbiyesinden geçmiş insan topluma rağmen hal ve davranışlarını kontrol altında tutabilir
İslam alimleri edebin olmadığı yerde iman ve ilimden bahsedilemeyeceğini ısrarla vurgulamışlardır Evet hem dini öğrenmenin hem de ilmi öğrenmenin ilk basamağı edeptir

İlim meclisine uğradım kıldım talep
İlim en gerideymiş illa illa edep
***
Edeptir kişinin daim libası
Edepsiz insan üryana benzer
***
Edep ehli ilimden hali olmaz
Edepsiz ilim okuyan alim olmaz

AH EDEB

Ey insanoğlu! Allah’ı sevmek, Allah’a gitmek istiyorsan,
maddi ve mânevi her işinde edeb ile gir, irfan ile çıkmaya çalış

- Beni Rabbim edeblendirdi Ve ne güzel edebledi
- Âdemoğlunun edebden nasibi yoksa, insan değildir
- Edeble süslenmeyen akıl, silâhsız kahramandır
- Edeb: Aklın dıştan görünüşüdür
- Edeb: Eline, diline ve beline sahip olmaktır
- Edeblerin anası, az konuşmaktır
- Edeb olmadıkça asalet düzelmez
- Edeb, şeytanı öldüren bir silahtır
- Edeb, en hayırlı sanattır Hakk’a giden yolun azığıdır
- Edeb, olgunlaşmanın ilk şartıdır
- Edebi terk eden, ârif değildir
- Edebden mahrum olanlar, Hak dergâhından kovulurlar
- Edebi olmayanın güvenilir ilmi yoktur
- Hakikat’ten maksat, ancak edebdir
- Hakiki edeb, nefsi terketmektir
- Ayıplarınızı edeble örtünüz
- Hakiki güzellik, ilim ve edeb güzelliğidir
- İnsanın ziyneti, edebin tamamıdır
- Evlâdına edeb öğretmeyen, düşmanlarını sevindirir
- Ruhen yükselmek, ancak edeble mümkündür
- Akıllı, edebi edebsizden öğrenir
- İlim şerefi ve edeble Âdem, melekten üstün oldu
- Şeytan Allah’ın huzurundan, edebi terkettiği için kovulmuştur
- Edeb dışı hareketler, feyzi keser Ve sahibini sultanın gönlünden uzaklaştırır
- Sohbet bir cesettir Edeb ise, o cesedin ruhudur
- İmanın hakikatine ermek için, yakîn bilgi; yakîn için, ihlâslı amel; ihlâslı amel için,
farzları edâ; farzları eda için, sünneti tatbik; sünneti tatbik etmek için de, edebi korumak lâzımdır
- Edeb; insanı her türlü hatadan koruyan bilgi ve prensiplere sahip olmaktır
- Her şey çoğaldıkça ucuzlar Fakat edeb çoğaldıkça, değeri artar
- Edeb, kendisinden yükseğini çok görmemek, kendisinden aşağısını da hor görmemektir
- Üstadının edebi ile edeblenmeyen, sünnet ve hadisle edeblenemez Sünnet ve hadisle edeblenemeyen de âyet ve Kur’an’la edeblenemez
- Edeb güzelliği, kişiyi nesebe muhtaç etmez
- Edeb, insanı utanılacak şeylerden koruyan melektir
- Edeb, Rasûlullah’ın sünnetine uygun hareket etmektir
- Edebden daha üstün şeref yoktur
- Edeb kaidelerinin en alt derecesi, bir kimsenin, cehaletini sezdiği yerde durup, onu gidermesidir
- İlim elde etmek isteyen, edebli olsun
- İyi amel sahibi olmak isteyen, edebli bir şekilde ilim sahibi olmaya baksın
- Muhabbet ehli, sevgi işinde iyi niyete sahip oldukça, edebleri artmaya başlar
- Edeb, nefsi gerektiği şekilde terbiye etmek ve güzel ahlâk ile süslemektir
- Edeb, insanın mutlak bir fazilet kaynağıdır
- Cennet’teki makamlara, amel ve edeble ulaşılır
- Edebin dostları: Hayâ, Samimiyet, Teslimiyet, Muhabbet, Niyet, İtaat,
Gayret, Sohbet ve Hizmettir

Katkılarınız için teşekkür ederim,şu son zamanlarda en çok şükrettiğim konulardan biri de hiç şüpesizki''EDEP''gibi güzel bi nimetle rabbimin bizi şereflendirmesidirinsanları gördükçe ''EDEP'' nimetinin bir kez da ha değerini anlıyor insanRabbim bizleri bu nimetten mahrum bırakmasın inşallah