Ateş ve Toprak Mumsema İslam Arşivi Ateş ve Toprak Ateş ve Toprak
Ateş ve Toprak
Kur’an’da şeytanın ateşten, Hz Âdem’in ise topraktan yaratıldığı nazara verilir Şeytanın ateşten yaratılması, bir ateş parçası olması anlamına gelmez Nitekim insan topraktan yaratılmıştır, ama bir toprak parçası değildir Hayatı, ruhu, hisleri… vardır Benzeri bir şekilde şeytanın da hayatı, hisleri bulunmaktadır
A’raf Suresi’nin başında şeytanın Hz Âdem’e secde etmemesi şöyle nazara verilir:
“Sizi yarattık, sonra size şekil verdik, sonra da meleklere: ‘Âdem’e secde edin’ dedik Hepsi secde ettiler, yalnız İblis, sec­de edenlerden olmadı
Allah buyurdu: ‘Sana emrettiğimde seni secde etmekten alıkoyan nedir?’
İblis dedi: ‘Ben ondan hayırlıyım; beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın’
Allah buyurdu: ‘Öyleyse in oradan, orada büyüklük tasla­mak senin haddin değildir Çık, çünkü sen aşağılıklardansın’” (A’raf Suresi, 11-13)
Şeytanın “Ben ondan hayırlıyım; beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın” demesinde biri doğru diğeri yanlış iki hüküm vardır “Beni ateşten yarattın, onu çamurdan ya­rattın” kısmı doğrudur Ama bundan yola çıkarak, “Ben ondan hayırlıyım” demesi yanlış bir hükümdür
- İnsana değer kazandıran, soy, sop, mal gibi şeyler değil, ilim, ahlak, fazilet gibi değerlerdir Ama tüm değer ölçülerinde İslam’a ters düşen şeytan, ırk meselesinde de aldanmış ve aldatmaktadır Şöyle ki:
Şeytanın “Ben ondan daha hayırlıyım Beni ateşten yarattın, Onu ise topraktan yarattın” deyişinde tam bir ırkçı yaklaşım vardır Benzeri bir yaklaşımla, kendi ırk ve milletinden olanları üstün, başka ırk ve milletten olanları aşağı görmek, şeytanî bir bakış açısıdır Yahudi milletinin, kendilerini Allah’ın seçkin kulları, diğer insanları ise kendilerine bir nevi hizmetçi görmeleri nice problemler meydana getirmiş ve getirmektedir Almanların “Biz üstün ırkız” mülahazasıyla 2 Dünya Savaşı’nı çıkarmaları gözler önündedir
Değerli Kur’an müfessiri Hamdi Yazır, şeytanın bu davası ve davasına delil getirmesindeki başlıca hata ve yanlışlara şöyle temas eder:
- Her şeyden önce şeytan soruya karşı durum ve görevini takdir edememiş, cevabı tariz ve çekişme tavrına dökerek bahis ve sözde makam gasbı sevdasına düşmüştür İtiraf ve bağışlanma dileme yerine itiraza ve yanlış çıkarmaya kalkışmıştır
- Verilmiş kesin bir emir varken, buna mukabil kıyas ve içtihada kalkışmıştır Hâlbuki nass olan yerde içtihad yapılmaz
- “Beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın” demesi, aslında doğrudur Fakat şeytan bu iki yaratılış olayını mukayese ile bundan “ben ondan üstünüm” sonucunu çıkarma görüşünde hata etmiştir
- Şeytan, yalnız madde ve unsura itibar etmek istemiş, Âdem’­­de topraktan, kendisinde ateşten başka bir özellik gör­me­miş ve diriden ölü, ölüden diri yaratan ve eşyanın özellikleri ve üstünlüklerini kereminden bahşeden Yüce Yaratı­cı’­yı maddeye mahkûm gibi varsaymıştır Hiç düşünmemiştir ki, çamur ile ateşin özündeki fark da sadece Yaratacı’nın tahsisine borçlu olan bir yaradılış farkından başka bir şey değildir
- Bundan anlaşılır ki, birçok insanda görülegelen sadece maddeye yöneliş (maddecilik) şeytanın mesleklerinden bir meslektir
- Yaratılış bakımından ateş ve toprak, yaratılmış olmak ve yaratıcının hükmüne mahkum bulunmak bakımından eşittirler Özellik bakımından ise toprağa mahsus özellikler, ateşe mahsus özelliklerden daha kapsamlı ve üstündür Hele ahlâkî bir temsil ile düşünüldüğü zaman, ateşin hafifliğine, hiddet ve şiddetine, telaş ve ızdırabına, kibre eğilimli ve yayılmacı olmasına karşılık, toprağın vakar ve sakinliği, sabır ve dayanıklılığı, sebatı, yumuşaklığı, hayâ ve cömertliği, seçkinlik ve olgunlaşma yeteneği ne kadar yüksektir